🇧🇾 9 чэрвеня 1919 года ў Вільні распачаўся Беларускі з’езд Віленшчыны і Гродзеншчыны
Скліканы ён быў з ініцыятывы групы беларускіх палітычных дзеячаў на чале з Браніславам Тарашкевічам і Паўлам Алексюком. У працы з’езда бралі ўдзел 125 дэлегатаў.
Неабходнасць склікання з’езда была абумоўлена патрэбай пацвярджэння ідэі незалежнай і непадзельнай Беларусі ва ўмовах польскай акупацыі і актыўнай агітацыі паланафільскіх колаў за далучэнне беларускіх земляў да Польшчы. Большасць удзельнікаў належала да Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (БПС-Р).
На з’ездзе былі заслуханыя і абмеркаваныя даклады: пра кааперацыю (Клаўдзій Дуж-Душэўскі), пра стан і неадкладныя задачы беларускай асветы (Міхаіл Кахановіч), пра выдавецкую дзейнасць (Ян Станкевіч). З’езд выказаўся за непадзельнасць Беларусі, пацвердзіў давер ураду Беларускай Народнай Рэспублікі, рашуча асудзіў ідэю ўніі з Польшчай. У той жа час, улічваючы гістарычныя і эканамічныя сувязі паміж беларусамі і літоўцамі, з’езд выказаўся за пажаданы дзяржаўны звяз з Літвой.
У дэкларацыі, прынятай з’ездам, БПС-Р асудзіла польскую акупацыю Беларусі і заклікала грамадскасць да стварэння працоўных валасных, павятовых і губернскіх радаў. Былі прынятыя рэзалюцыі аб стварэнні беларускага войска для абароны незалежнасці, аб арганізацыі настаўніцкіх курсаў у 👶Вільні і 🦌 Гродне, а таксама аб неабходнасці беларусізацыі царквы і касцёла, стварэнні беларускага біскупства і епархіі ў Вільні, дапамозе пацярпелым ад вайны.
З’езд разгледзеў пратэст БПС-Р і Віленска-Гродзенскага дэмакратычна-рэспубліканскага блока супраць арыштаў беларускіх дзеячаў і забароны беларускіх арганізацый польскімі ўладамі і асудзіў гэтыя дзеянні.
Па выніках з’езда была абраная Цэнтральная беларуская рада Віленшчыны і Гродзеншчыны на чале з эсэрам Дуж-Душэўскім. З’езд таксама прыняў пастанову аб як найхутчэйшым скліканні Рады БНР.
