Кайвакыт үткәннәр искә төшә дә, көлеп җибәрәм. Тиле кеше сыман үз-үземнән көлеп утырам. Бигрәк ышанучан булганмын да инде. Хәзерге буын андый түгел бит. Алар башка планета кешеләре кебек. Менә хәзер кызларга “чәеңне калак белән эчмә, ирең вакычыл була” дисәң, кул гына селтиләр бит инде. Ә без ышана идек, һич югы үзем олыларга бик ышана идем. Өлкән кеше минем өчен бик акыллы, дөньяда күпне күргән, тәҗрибә туплаган зур хөрмәткә лаек зат кебек иде. Шундый тәрбия биргән инде әнкәй. Кечкенә чактан ук эшкә өйрәтеп үстерде. Ничә яшьтән идән юа башладым икән, хәтерләмим дә.
Шулай бервакыт, өйләрне җыештырып аралыкта мәш килгәндә күршедәге бер апа керде. Башта үсендереп мактады, соңыннан бер “әкият” сөйләде. Имеш, базда бичура яши икән. Ул өйгә песи ярыгыннан чыгып йөри, ди. Авылда һәр йортта диярлек, почмакта, мәче сыярлык кына баз тишеге була иде бит. Менә шул баз тишеген аеруча игътибар белән юарга кирәк икән, анда бер бөртек тузан калмасын, пәрәвез оя кормасын өчен. Чөнки бичура шул ярыктан йортка чыкканда битенә тузан, чүп тисә, бик рәнҗи икән.
“Кеше төсле ишектән йөрсә ни булган инде аңа, тапкан үзенә юл!” – дияр идем бүгенге көндә. Ә ул чакта күзләремне зур итеп ачып, авызымны да йомарга онытып, тын алмый тыңлаганмын инде. Имештер авылда кемнеңдер әбисе каз канатлары белән сыпырып көн дә шул урынны чистартып тоткан, чиста итеп юа торган булган һәм берсендә теге бичура ак сакаллы картка әверелеп аның каршысына килеп баскан да, рәхмәтләрен әйткән икән. “Ул карт ярыкка ничек сыйган соң?” – дип сораганымны хәтерлим. Үз әкиятенә үзе ышанган кеше мине генә алдарлык җавабын тапкан күрәсең.
Әле дә ярыктан караңгы төтен булып песигә охшаган ниндидер шәүлә чыкканын һәм үзе теләгән кешегә, картка, карчыкка әверелгәнен күз алдыма китереп өнсез калганым исемдә. Шул риваятне ишеткән көннән бирле өйдә калырга, базга төшәргә курка башладым. Җитмәсә идән юганда шул ярыкка җиткәч куллар калтырый бит. Нинди кул гына, аяк буыннары йомшап төшә, тамакка төер тыгыла, күз аллары кәлҗе-мәлҗе килә, көн болытлана.
Мин ул почмакны элек тә калдырмый идем, кая анда, идән сайгаклары арасында чыланмаган бер сыр калса, беттең! “Бу баланы әнисе эшкә дә өйрәтмәгән дияр инде кайнанаң”, – дип әнкәй күз дә ачырмый иде. Ә хәзер шушы тишектән теге бичурасы килеп чыкса, егыл да үл. Өйдә үзем генә булганда, аралыкка кергән саен: “Бичура, син миңа рәхмәтеңне әйтеп торма, яме, кирәкми. Мин синең юлыңны рәхмәт өчен юмадым, әнкәй ачуланмасын өчен чиста итеп юам. Күземә күренеп, мине куркытып йөрмә, пожалуйста”, – дип ялына идем.
Шул ярыкта тавыш ишетсәм, аннан песи чыкканын күрсәм дә кот калмый иде. И, сабый! Күпмедер вакыт узгач, мин бу серемне бер әбигә сөйләдем. Ул: “Кызым, бу дөньяда иң куркынычы – кешеләр, алардан саклан. Җеннәр дә, пәри, бичуралар да сиңа зыян сала алмыйлар. Курыкма”, – дигәч кенә бераз тынычландым. Шул әбинең бисмилла әйтеп, аркаларымнан сыпырып өшкергәне әле дә рәхәт бер мизгел булып искә төшә.
Альбина Гайнуллина