Казан уртасында урнашкан Иске татар бистәсе бар яктан уйланылган матур урын кебек күз алдына килеп баса. Юкка гына башкалабызга килгән күп кенә туристлар нәкъ менә шушы урын белән танышырга, аның хакта күбрәк белергә ашыкмыйлар бит. Чыннан да, бик гүзәл урын ул! Анда урнашкан кибетләр, чәйханәләр, рестораннар һәм гомумән, Иске татар бистәсе татар авыллары мохитенә чумарга мөмкинлек бирә, безнең милли колоритны булдыра. Әмма...
Әмма шушы матур, тарихи урынны игътибар белән күзәтеп баргач, без бер мөһим проблемага юлыктык. Әлеге мәсьәлә бөтенебез өчен дә актуаль булмаска мөмкин, ләкин сәламәтлеге чикле кешеләргә бу чыннан да зур авырлык тудыра. Нәрсә турында сүз барганын үзегез дә аңлап җитешкәнсездер.
Иске татар бистәсендә урнашкан кибетләрнең берсендә дә махсус пандуслар, киң ишекләр һәм башка шундый уңайлыклар урнаштырылмаган!
Бу бигрәк тә коляскада булган кешеләр өчен җитди проблема булып тора, чөнки аларның кибетләргә, чәйханәләргә, экскурсия була торган нокталарга керү мөмкинлеге нуль дәрәҗәсендә.
Әйе, әлеге урыннарда персонал чакыра торган махсус кнопка бар, әмма, дөресен әйткәндә, аның да файдасы шуның кадәр генә.
Ни өчен икәнен аңлатып китәбез. Без кергән кибетләрнең барысында да бары тик 2-3 хатын-кыз эшли, кайберләрендә бөтенләй берәү генә! Мисал өчен, коляскадагы ир-ат шушы кнопкага баса, ди. Кибетчеләр бу очракта, кызнанычка каршы, бернәрсә дә эшли алмаячак. Кеше утырган колясканы күтәреп, баскычтан алып менү җиңел эшләрдән түгел бит!
Моның турында алар үзләре дә әйтәләр:
1. Мөмкинлекләре чикләнгән туристлар ярдәм кирәк икәнен бары тик урамдагы кнопкага басып кына җиткерә алалар, ә менә сез аны каян беләсез? Сезгә ул сигнал ничек килә?
- «Кеше ул кнопкага баскач, безгә звонок төсле сигнал килә, кибеттә тавыш яңгырый.»
(Без моны тикшердек, чыннан да кнопкага баскач тавыш чыга)
2. Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән туристлар килгәч сез аларга ничек ярдәм итәсез, пандуслар булмагач бу бит бик авыр, кешеләр дә төрле була бит?
- «Бездә әле алай булганы юк, әмма була калса, без ярдәм итә алмыйбыз, бары тик экскурсион группа кешеләре арасында ярдәм итә алучылар булса гына.»
- Әлеге мәсьәләнең никадәр җитди һәм катлаулы булуын барыбыз да аңлый. Бу хәл аркасында алда әйтелгән уникаль кешеләр үз максатларына ирешә алмыйча калалар һәм шул рәвешчә, аларның җәмгыять тормышында тулысынча катнашулары күпкә катлаулана. Кибеткә керү кебек гади генә эш тә алар өчен тормышка ашырып булмый торган хыялга әверелә. Бу берничек тә арттырып әйтү түгел, чыннан да шулай бит!
Сәламәтлек ягыннан чикле кешеләр өчен сәяхәт итү һәм туризм - әйләнә-тирә белән танышу, яңа урыннар күрү, җәмгыятькә интеграцияләнү өчен мөһим чара. Ләкин уңайлы шартлар булмаса, алар бу мөмкинлектән дә мәхрүм булалар. Әлеге шәхесләрнең калганнар белән бер рәттә булырга омтылуы тормышка ашырылмыйча кала.
Сәламәтлекләре чикле кешеләр белән арабыз ерагаймасын иде, безгә ачык булган барлык мөмкинлекләр белән алар да файдалана алсыннар иде. Ә моның өчен иң беренче чиратта барлык оешмаларга, муниципалитетларга бар кеше өчен уңайлы инфраструктура һәм сервис булдыру кирәк!
Гыйлаҗиева Камилә, Гордеева Камилла, Мөхетдинов Әнвәр
10.2-401нче төркем студентлары