Төркия - ул Көнчыгыш һәм Көнбатышның үзара кисешү ноктасы булган ил, анда борынгы традицияләр заманча казанышлар белән үрелеп бара. Ел саен миллионлаган турист бу илне ял итү урыны буларак сайлый, һәм юкка түгел дә: монда, уңайлы һәм мавыктыргыч вакыт уздыру өчен, һәрнәрсә дә бар.
"Төркия - ул география генә түгел, ул җыр, поэма, ул Көнчыгыш һәм Көнбатышның җаны" (Ахмәд Халид Зал)
Әгәр Төркиядә ял итүнең уңай һәм тискәре якларын чагыштырсак, бу илнең ни өчен шул дәрәҗәдә популяр булуы аңлашылачак.
Төркия ярлары берьюлы дүрт диңгез тарафыннан юыла, аларның һәркайсы билгеле бер регионның климаты формалашуга үз өлешен кертә. Бу Төркиядә ял итүнең төрлелегенә китерә. Мәсәлән, Кара диңгез курортларында уртача континенталь климат өстенлек итсә, Урта диңгез, Мәрмәр һәм Эгей диңгезләре яр буйларында Урта диңгез климаты өстенлек итә. Материкның үзәгендә - таулы климат, континенталь климат өлешләре дә бар.
Төркиядә ял итүнең өстенлекләренә түбәндәгеләрне кертеп була:
- архитектура, табигый һәм тарихи истәлекле урыннарның күплеге һәм төрлелеге;
- ял итү бәясенең сыйфат чагыштырмасына туры килүе;
- «барысы да кертелгән» системасы буенча эшләүче кунакханәләрнең күптөрлелеге;
- Россия туристлары өчен виза системасы булмау;
- уңайлы климат шартлары;
- җиһазландырылган һәм иркен пляжлар булу..
Төркия җәйге ялыңны пляжда үткәрү өчен генә түгел, кышкы ял өчен дә яраклы. Ул туристларны заманча трассалар белән җиһазландырылган затлы тау чаңгысы курортлары белән дә җәлеп итә. Төркиянең табигате мул сулы шарлавыкларга, матур каньоннарга һәм тауга илтә торган сукмакларга бай. Архитектура сөючеләр өчен мәчетләр һәм борынгы шәһәр хәрабәләре аеруча кызыклы. Бу илдә һәркем күңеленә хуш килгән шөгыль таба алачак.
Туристлар арасында иң популяр төрек курортлары буларак Кемер һәм Аланья ял урыннары санала. Бу хакта ”Интерфакс-Туризм” туроператорлардан алынган статистикага сылтама белән яза. Ял итәргә килүчеләрнең 23% тан артыгы Кемерга өстенлек бирә, 22% тан күбрәге - Аланьяга. Бу шәһәрләрдән соң рейтингта Сиде - 16%, Мармарис - 14%, Белек - 14% тора. Калган 11% туристны Фәтхия, Анталия, Даламан ял итү үзәкләре җәлеп итә. Ял итү өчен иң кулай урын сайлаганда Төркия курортларының аермасы нәрсәдә булуны белү, аңлау мөһим. Аларның кайберләре бары тик пляж ялы өчен генә яраклы. Башкалары исә экскурсияләр һәм тарихи мохит белән танышу өчен бик яхшы вариант булырга мөмкин.
1. Кемер
Кемер курорты диңгез белән таулар арасындагы яшел яр буе булган төбәк буларак билгеле. Бу - Төркиянең Урта диңгез яр буендагы табигый матурлыкка ия иң гүзәл урыннарының берсе. Монда булу сәламәтлек өчен гаять файдалы: Кемерда һавасына эвкалипт һәм цитрус агачларының хуш исләре тулган. Төбәктәге пляжларның күбесе - ташлы, шуңа күрә диңгездә су һәрвакыт чиста һәм үтәкүренмәле. Кечкенә балалы гаиләләргә туры килә торган комлы вак ташлы һәм диңгезгә сөзәк керү урыны булган пляжларны Текиров, Гейнюк һәм Кириш районнарында табарга мөмкин.
Әлбәттә, Кемерга килгән һәрбер кеше аның истәлекле урыннары белән дә танышырга тиеш.
Янарташ тавы – икенче төрле аны Химера тавы дип йөртәләр. Ул Төркиянең иң тәэсирле табигый истәлекле урыннарының берсе. Биредә көндез дә, төнлә дә елына 365 көн буе тауда чын табигый учаклар яна. Алар әле сүнәләр, әле тау битенең төрле урыннарында кабат кабыналар, яналар. Бу тамаша искиткеч могҗизалы, аеруча тәүлекнең караңгы вакытында бик матур..
Гейнюк каньоны - бу Анталиядән 45 чакрым ераклыктагы искиткеч матур урын. Ул дөньяның барлык почмакларыннан үзенә туристларны җәлеп итә. Каньон чыннан да искиткеч, бигрәк тә текә кыялар, ачык төсләр һәм тәртипсез рәвештә чәчелгән ташлар һәркемне тәэсирләндерә. Су салкын булуга карамастан, каньонда булганнан соң, һәркемнең тәэсирләре һәрвакыт уңай. Монда кабат-кабат кайтасы килә. Бу урын маҗара һәм табигый матурлык эзләүче туристларга бик туры килә.
2. Аланья
Аланья- Төркиянең көньяк-көнбатышындагы шәһәре, диңгез порты һәм Урта диңгез ярында урнашкан популяр курорт. Ул - үзенең пляжлары белән танылган урын. Ял итү өчен, бик яхшы, ләкин монда искиткеч диңгез яр буйларыннан кала да кызыклы нәрсәләр бар.
Аланья сәлҗүкләр чорының уникаль истәлекле урыннарын саклый: шәһәрдәге биек кыя өстендә урта гасырлардан калган сарай бар. Аны бүгенге көнгәчә яхшы сакланган нык таш диварлар уратып алган, гаваньга керү юлында күп гасырлар дәвамында Кызыл манара сакчы вазифасын үти, ә аннан бераз читтәрәк сәлҗүк верфы урнашкан.
Дамлаташ - Төркиянең махсус җиһазландырылган мәгарәләренең берсе. Анда бик матур сталактитлар гына түгел, шифалы мохит тә туристларны үзенә җәлеп итә. Монда чыннан да күкрәк тутырып сулыш алырга мөмкин — мәгарәдәге һава астма һәм сулыш юллары авыруларыннан дәвалану өчен файдалы. Бернинди тылсым да юк, бары табигать бүләкләре генә: биредә температура тотрыклы, дымлылык югары һәм ионлашкан һава.
3. Сиде
Рейтингның өченче урынында Урта диңгез яр буйларының көньягында урнашкан Сиде курорты тора. Туристларны шактый озын пляжлар, шулай ук борынгы заманнарның кабатланмас сулышы белән тулы грек-рим хәрабәләре сокландыра. Бу курорт - илнең тарихы белән кызыксынучы туристлар, шулай ук тыныч пляж ялы яратучылар өчен иң кулай урын.
Рим амфитеатры
Сиде амфитеатры — Төркия территориясендә сакланып калган барлык амфитеатрларның иң зурысы. Ул безнең эраның II гасырында төзелгән. Амфитеатрны театр куелышлары һәм гладиаторлар сугышлары уздыру өчен файдаланганнар. Зал 15 000 тамашачыны сыйдыра алган. Оркестр янында 22 тамашачы урыны бүгенге көнгә кадәр сакланып калган, үзәктә тамашачыларны кыргый җәнлекләрдән саклау өчен дивар белән әйләндереп алынган түгәрәк мәйданчык бар.
Манавгат шарлавыгы - ясалма плотина. Ул шул ук исемдәге елгада сусаклагыч төзегәндә барлыкка килгән. Әмма әлеге факт урынның матурлыгына һәм уникальлегенә бер дә йогынты ясамый. Шарлавыкның биеклеге 2 метрга, ә киңлеге 40 метрга җитә. Монда туристлар өчен күзәтү мәйданчыгы төзелгән, аннан фотосурәтләр ясарга мөмкин.
4. Мармарис
Мармарис - гадәти булмаган төрек курорты, ул үзенчәлекле грек колоритына ия, нәрсәсе беләндер Каш яки Бодрумны хәтерләтә. Шәһәрнең уңайлы урамнары, ачык зәңгәр тәрәзә капкачлары булган грек стилендәге традицион йортлар, матур тарихи үзәк – барысы да Мармариста. Шәһәр тормышы яхталар өчен төзелгән затлы пристаньда кайный, ә төп җирле истәлекле урын - борынгы замок.
Мармарис - ял итү шәһәре (күбесенчә пляж ялы яратучыларны үзенә җәлеп итә). Борынгы истәлекле урыннар һәм һәйкәлләр монда бик күп түгел. Иң популяр урыннары - аквапарк һәм пляжлар. Шулай ук яр буйларына һәм утрауларга круизларга, матур таулардагы сафариларга барырга мөмкин. Туристларга Төркия мунчалары – хаммам тәкъдим итәләр, дайвинг һәм төрле су спорты төрләре белән шөгыльләнергә, клублар һәм рестораннарга йөрергә була.
- Ял итүнең кимчелекләренә исә диңгезгә керү мөмкинлеге булмаган шәһәр тибындагы күп санлы кунакханәләрне атыйлар. Шулай ук «барысы да кертелгән» системасының Анталья яки Кемердагы кебек киң таралмаганлыгын да исәпкә алырга кирәк.
5. Белек
Белек - Төркиянең көньяк-көнбатышында урнашкан Анталья провинциясендәге курорт шәһәре. Ул Төркиядә туристлык индустриясе үзәкләренең берсе булып тора, анда берничә дистә зур дүрт һәм биш йолдызлы кунакханәләр урнашкан. Белек комлы озын пляжлары, термаль чыганаклары һәм гольф кырлары, шулай ук заманча инфраструктурасы булган урыннары белән дан тота.
Масштаблы туристлык проекты буларак төзелгән Яшь Агыйдел территориясендә тарихи һәйкәлләр юк. Әмма курорт бик бай мәдәни мираслы төбәк үзәгендә урнашкан. Анда шәһәрдән ярты сәгатьлек юлда гына борынгы Перге, Аспендос һәм Сиде шәһәрләренең мәһабәт хәрабәләре бар.
РОССИЯЛЕЛӘР ҖӘЙ КӨНЕ ТӨРКИЯГӘ КАЯ БАРАЛАР ҺӘМ АЛАР НИНДИ КУНАКХАНӘЛӘРНЕ САЙЛЫЙЛАР?
Туроператорлар җәйге ял вакытында россиялеләр Төркиягә Антальяның «Пляж» провинциясенә юл тотачагын фаразлый. Анталия яр буе курортлары кунакханәләренә 85 тән 93% ка кадәр турлар сатыла. Шуңа күрә илнең төр икътисади үсеше нәкъ менә монда дип фаразлана.
Туристларның калган өлеше Төркиянең Эгей диңгезе яр буйларына юл тотачак (нигездә Бодрумга һәм Даламанга очучылар күпчелекне тәшкил итә). Шул ук вакытта быел кайбер туроператорларда җәйгә бронь ясаучылар арасында Төркиянең Эгей төбәге курортларына барырга теләүчеләрнең өлеше арткан (Coral Travel, PEGAS Touristik Anex та – былтыргыга караганда 3-5% ка, барлык бронь ясаулар исә 14-15% ка күбрәк, FUN&SUN да хәтта ике тапкыр арткан. Гомумән алганда Төркиягә барырга теләп бронь ясаучылар саны 3% тан 7% ка кадәр җиткән).
2024 елның җәенә Төркиягә турлар сату структурасы 5 йолдызлы кунакханәләргә тукталуга өстенлек бирә. Кайбер компанияләрнең 70-85% ы мондый кунакханәләр белән генә эшли. 4 йолдызлы кунакханәләр һәм 3 йолдызлы кунакханәләренә бу җәйгә турлар сату бик аз, компаниягә бәйле рәвештә 2-7% кына. Аларның бәяләре югары, ә ял итү дәрәҗәсен тәэмин итү үзен акларлык түгел дип санала.
Һәр төрек курортының үз үзенчәлекләре бар, шуңа күрә тур сайлаганда шәхси теләкләрне исәпкә алырга кирәк. Кайбер туристларга россиялеләр булган мохиттә ял итәргә кирәк, икенчеләре ватандашларыннан ерактарак тыныч ял итүне яхшырак күрә. Шуңа күрә һәр якны карарга кирәк: турист мәнфәгатьләрен дә истә тотарга, сәфәргә дип бүлеп куелган бюджетны да истән чыгармаска кирәк.