Уҙған аҙнала төрлө телеграм-каналдарҙа һәм оппозиция матбуғат сараларында һәр ваҡыттағыса дөрөҫлөккә тура килмәгән мәғлүмәт байтаҡ баҫылды. Улар араһында сәйәси темалар ҙа, көнкүреш ваҡ-төйәге лә күп ине. Һәр саҡтағыса “Фактчекинг по-башкирски” телеграм-каналы уларҙы фашланы. Альберт Рәхмәтуллин “Аспекты”ға интервьюһында Өфө балалар баҡсаларында урын етмәү темаһын күтәрә. Уның һүҙҙәре буйынса, был проблема балаларҙы булған төркөмдәргә “көсләп тултырыу” менән хәл ителә. “Фактчекинг по-башкирски” каналы Өфө хакимиәтенә мөрәжәғәт итеп, хәлгә аңлатма биреүҙе һораған. Балалар баҡсаларында урындар һаны уның майҙанына ҡарап билдәләнә. Бөтә учреждениелар өсөн дә бер норматив юҡ. Балалар баҡсалары һөҙөмтәле эшләһен өсөн даими рәүештә унда йөрөүселәргә мониторинг үткәрелә. Өфө буйынса уртаса балаларҙың йөрөү кимәле 40-тан 70 процентҡа тиклем тәшкил итә. Шуға күрә урындар етмәү тураһында әйтәһе түгел. Шул уҡ ваҡытта республикала мәктәпкәсә белем биреү урындары менән тәьмин итеү буйынса әүҙем эш алып барыла. Был үҙ эсенә өҫтәмә урындар булдырыуҙы ла ала. 2019 йылдан алып 65 яңы балалар баҡсаһы асылған. Бынан тыш, дәүләт учреждениеларында көсөргәнеште кәметеү өсөн шәхси баҡсаларҙа өҫтәмә урындар булдырыла. 2020 йылдан алып 1201 урын булдырылған, ә 2024 йылға тиклем тағы 360 урын булдырыу планлаштырыла. Шулай уҡ республикала “Мәктәпкәсә белем сертификаты” проекты сафҡа индерелгән. Ул дүрт муниципалитетта, шул иҫәптән Өфөлә ғәмәлдә. Был программа буйынса дәүләт өс йәшкә тиклемге 1700 балаға шәхси балалар баҡсаһына йөрөүҙе түләй. Иҡтисадсы һәм бөтә өлкәләр буйынса эксперт Рөстәм Шәйәхмәтов Башҡортостанда инвесторҙар йәлеп итә белмәйҙәр һәм Татарстан менән сағыштырғанда улар өсөн уңайлы шарттар булдырмайҙар тип әйткән. Күрәһең, ул республикала инвестиция ылыҡтырғыслығын арттырыу өсөн ниндәй яңы практикалар эшләнгәнен белмәй. Улар тураһында әйтеп китәйек һуң. Һандар нимә ти? Башҡортостан 2024 йылда Инвестиция мөхите торошоноң милли рейтингында өсөнсө урын яуланы. Сағыштырыу өсөн 2019 йылда ул 16-сы урында ине. Республикала Инвестиция комитеты булдырылды. “Инвестиция сәғәте” форматында ултырыштар индерелде. Уны даими рәүештә республика етәксеһе үҙе үткәрә. Унда министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре саҡырыла һәм мәсьәлә төптән хәл ителә. Инвестиция проекттары айырым ентекле ҡарала. 2018 йылдың октябренән бөгөнгәсә ошондай 156 ултырыш үткән, унда 660 инвестиция проекты ҡаралған. Планлаштырылған инвестициялар күләме – 1,2 триллион һум һәм 88 меңдән ашыу эш урыны булдырыла. Бынан тыш, республикала бизнес-шәрифтәр институты һәм “Эшҡыуарлыҡ сәғәттәре” булдырылды. Биш йылда уларҙа триллион һумға яҡын 20 меңдән ашыу инвестиция теләге ҡаралған, 200 миллиард һумлыҡ 4,3 мең проект тормошҡа ашырылған да. Күренеүенсә, республикала инвесторҙарға ярҙам итеү өсөн барыһы ла эшләнә. Рәүфә Рәхимованың “Пруфы” баҫмаһы Туймазы ҡалаһындағы телдәрһеҙ сәғәт тураһында яңылыҡ баҫтырҙы. Автор һүҙҙәренсә, объектты ҡуйыу 19 миллион һумға төшкән. Тик бында һәр саҡтағыса фактик хата бар. Сәғәт, ысынлап та, бер осор телдәрһеҙ торған. Уларҙы ваҡытты көйләр өсөн ваҡытлыса алып торғандар. Объектты бер нисә көнгә һүтеп алғандар, ә аҙаҡ телдәрен урынына ҡуйғандар. Әле сәғәт төҙөк эшләй. Объект үҙе “Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу" федераль проекты буйынса барлыҡҡа килде. Аҡса объект янында эскәмйәләр, яҡтыртыу үткәреү, яңы таш юл түшәү һәм ике мәғлүмәт стенды ҡуйыу өсөн бүленгән. Шуға күрә тәү сиратта мәғлүмәтте тикшерергә һәм шунан һуң ғына баҫтырырға кәрәк. “Однажды в Башкирии” телеграм-каналы республикала барлыҡҡа килгән яңы алданған өлөшсәләр тураһында хәбәр итте. Һәр саҡтағыса, был ялған. Журналистар мәғлүмәтте өйрәнмәгән. “Первомайский” торлаҡ комплексы өлөшсөләрен алдауға бәйле енәйәт эшен тикшереү тураһындағы мәғлүмәт Башҡортостан Прокуратураһы релизында килеп сыҡты. Ысынлап та, “Маштехресурсы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ике элекке етәксеһенең законһыҙ эшмәкәрлеге сәбәпле 266 өлөшсөгә 573 миллион һумлыҡ зыян килтерелгән. Әммә шул уҡ релизда хәбәр ителеүенмә, күҙәтеүсе ведомство ҡатнашлығы менән “Биләмәләрҙе үҫтереү фонды” асыҡ-хоҡуҡи компанияһы алданған өлөшсөләргә аҡсалата компенсация түләгән. Тимәк, был өлөшсөләр алданғандар исемлегендә тормай, һәм тарих уңышлы тамамланған. Һүҙ алдаҡсыларға яза процесы тураһында ғына бара. Яңғырауыҡлы баш өсөн әллә нимәгә әҙер шул ҡайһы берәүҙәр... Республика көнө билдәләнгән көндә экстремистар һәм сит ил агенттары алдаҡ мәғлүмәт ташламай ҡалманы. Сит илдә ятҡан Руслан Ғәббәсов* һаман республикалағы хәлде бутарға маташа һәм фейк тарата. Улар был көндә республикала Алсыновты** хуплаған протест акциялары бара тип мәғлүмәт таратты. Был, әлбиттә, дөрөҫ түгел. Улар фотолар ҙа ҡуйҙы. Тик иғтибар менән ҡараһаң, ундағы фотоларҙың йәйге икәне күренә. Тирә-яҡта йәшел үлән, ә “протестант” йәйге футболка кейгән. Һауа температураһы 0 градус, ә ҡайҙалыр хатта ҡар яуҙы... “Сибай” стелаһындағы зәңгәр блоктағы яҙма юҡ, уны әллә ҡасан буяп ҡуйғандар. Республика көнөндә Сибай ҡалаһы башлығы яңылыш һүҙ әйтте, ә шул уҡ сит ил агенттары һәм оппозициялағы кешеләр күтәреп тә алды. Сергей Озерцов тантаналы йыйылышта “ысын күңелдән ҡайғы уртаҡлашам” тине, ә оппозиция быны “юғалтылған суверенитет тураһында үкенеү” тип әйләндерҙе. Ә ҡала башлығы был һүҙҙе әйтер алдынан МХО-ла һәләк булған һалдаттарҙың әсәләренә наградалар тапшырған булған. Ошондай темала экстремистик контент булдырыу оят түгелме икән?.. Ошо көндәрҙә социаль селтәрҙә пассажир автобусының боҙлауыҡлы юлда тайыуы һәм водителдең оҫталарса уларҙы ҡотҡарыуы тураһында яҙма таралды. “Новости Уфы” телеграм-каналы был хәл Белорет районында булған тип яҙҙы. Ләкин был хәл Яҡутияла булған. Унда ҡапыл хәл насарайған һәм ҡар яуған. Барыһы ла яҡшы тамамлаған, пассажирҙар зыян күрмәгән. Мәғлүмәтте баҫтырыр алдынан уны тикшерергә кәрәклеген онотмаһаҡ ине. * Руслан Ғәббәсов РФ территорияһында сит ил агенты тип танылды. ** - Фаил Алсынов “Росфинмониторинг”тың террорсылар һәм экстремистар исемлегенә индерелде.