Кіші жүзде Сырым Датұлы көтерілісі осы аймақта хан беделін әлсіреткеннен кейін, Жайық пен Еділ бойында Нұралы ханның ұлы Бөкей сұлтанның хан атануы - Ресей империясының отарлық билігі үшін өз билігін орнықтыру үшін жағдай туғызды.
1810-1820 жж. Хиуа хандығы мен түркімендердің Кіші жүздің оңтүстігіне жойқын ұйымдастыруына қарсы қарсылық көрсетуге тырысқан Арыңғазы сұлтан Ресей империясынан қолдау таппады. Шерғазы ханға - Ресей империясы билік жүргізуге мүмкіндік бермеді. Кіші жүзде Арыңғазы мен Шерғазы хандар арасында текетірестер көбейді. Ресей империясы екі жаққа қолдау көрсетпей әлсіретуге тырысты.
Ал Орта жүзде Уәли хан билігін Ресей империясы әлсіретуге тырысып Бөкей сұлтанды жапсарлас хан етіп жариялады.
Уәлиханның қырғыздарға қарсы сәтсіз жорығы оның беделін түсіріп жіберді.
- Қазақ даласының оңтүстігін Хиуа мен Қоқан хандығы жаулап алды.
- Хандар елді басқара алмай, өз беделінен айырыла бастады. Бұған Ресей империясы мейлінше әсер етіп отырды.
- 1817 жылы Орта жүзде Бөкей хан қайтыс болды, 1819 жылы Уәли хан қайтыс болды. Ресей империясы жаңа ханды сайлауға рұқсат бермеді.
- 20 жылдай Ресей империясы Кіші және Орта жүзде ханның беделін түсіру үшін оның қарамағындағы би, сұлтандармен тікелей келіссөздер жүргізе бастады. Біртіндеп сұлтандар, рубасылары ханды елемей тікелей Ресей империясының отаршылдық билігімен байланыс жасауға тырысты.
ХІХ ғасырдың басында Кіші жүз бен Орта жүзде ханның беделі түсіп, жергілікті шонжарлардың беделі өсті.
Бөкей хан мен Уәли ханның қайтыс болуымен Ресей империясы Орта жүзде хан сайлауына тыйым салды. Кіші жүзде Шерғазы ханды қызметке шақырды. Ол бас тартты. Кіші жүзде хандық билікті қалпына келтіруге тырыса отырып мемлекеттілікті сақтап қалуға тырысқан Арыңғазы хан Орынборға алдап шақыртылып, Калугаға жер аударылды.
Ресей империясы жергілікті шонжарларды қолдай отырып, әкімшілік реформасын бастады.
- 1822 жылы "Сібір қырғыздарының (қазақтарының) жарғысының" жариялануымен Орта жүзде хандық билік жойылды. Орта жүзде округтер құрылды
- 1824 жылы "Орынбор қырғыздарының (қазақтарының) жарғысының" жариялануымен Кіші жүзде хандық билік жойылды. Кіші жүз үш бөлікке бөлінді
Сурет ғаламтордан алынды