Найти тему
Башҡортостан гәзите

Улымдың шул һүҙҙәренән йәшәүгә дәртем һүнде...

"Ғүмерем буйы ауылда уҡытыусы булып эшләнем, стажым - 35 йыл, шуның, уҙа барһа, ике-өс йылында ғына бала табыу отпускыһында ултырғанмындыр. Малайҙарыма берәр йәш тулғас та, тәүҙә күршеләргә ҡалдырып, аҙаҡ балалар баҡсаһына тапшырып, эшкә сыҡтым. Мәктәп эшен унда эшләп ҡарамағандар аңламаҫ барыбер, ә белгәндәренә һөйләп тороу ҙа кәрәкмәй. Эштән һуң үҙеңде һуты һығып алынған емеш кеүек хис итеп ҡайтып инәһең, арттан ҡағыҙ эше эйәреп киләсәк әле ул. Ауыл ерендә тағы бөткөһөҙ йорт мәшәҡәттәре, балаларың, мал-тыуарың көтөп тора. Ярай ҙа һуң, өйҙә ярҙам итерлек ҡәйнәң йә әсәйең булһа, йә ирең бергәләшһә... ...Минең ирем эсергә әүәҫ шул. Ундайҙарҙың, үҙегеҙ беләһегеҙ, ярҙамынан зыяны күберәк. Шулай, ғүмер буйы эскән ир, ике малай, яуаплы эш... Йөктө бер тигеҙ тартыр, һәр береһенә тейешле иғтибар бүлер кәрәк. Түҙмәй киткән саҡтарҙа эскесе ир менән айырылышыу тураһында уйҙар ингеләне башҡа, тик малайҙарыма ҡараһам, ярай, ниндәй булһа ла атай бит әле тип, ундай ниәтемдән ваз кисә инем. Уйлаған хәлдә лә килеп сыҡмаҫ ине, сөнки бер туғандарым юҡ, атайым күптән вафат, әсәйемде көйҙөрмәйем тип ул турала өндәшмәнем, ҡыҫҡаһы, барып һыйынырлыҡ урыным, кәңәш итерлек туғаным, ҡеүәтләп тороусы яҡындарым булмағас, ундай ҡыйыу аҙым яһай алмаҫ инем барыбер. Нисек булһа ла ғүмер үтте, малайҙар ҙурайып, ҡырға сығып киттеләр, хәҙер улар икеһе лә үҙ тормоштарын ҡорған инде. Олоһоноң үҙенең балаһы бар, бәләкәс улыбыҙ ҙа һөйгән ҡыҙы менән бергә йәшәп ята. Ә мин яландай өйҙә эскесе ир менән япа-яңғыҙ тороп ҡалдым. Балаларымдың тыуған йорттарына юл төшөүе һирәгәйгәндән-һирәгәйә бара. Бер ҡайтҡанында өлкән улым күңелен асып, мине ауыр уйҙарға һалды: баҡтиһәң, уларға ундай эскесе атай кәрәкмәгән икән. "Әсәй, беҙҙең йүнле бала саҡ булдымы ни? Бер көн ыҙғышһыҙ үтмәне. Бер ниндәй матур хәтирә юҡ күңелдә", - тип эсте бошорғос хәбәр әйтте. Бына һиңә мә! Ошо йылдарҙы мин тик балаларымдың күңелен уйлап, бар хәлемә түҙеп, ниндәй булһа ла үҙ атайҙары бит әле, тип йәшәнем, үҙемсә тырыштым, ә улар шундай бәхетһеҙ булған! Ошо асыштан һуң, минең бөтә тырышлығым юҡҡа сыҡҡан, ғүмер кәрәкһеҙ һәм бушҡа үткән кеүек тойолоп, эсемде ниндәйҙер ҡорт кимерә башланы. Эстәге ғәйеп тойғоһо бер нәмә лә эшләргә ирек бирмәй, дәрт һүнгән. Донъям ҡыйралып ята, өҫ-башыма ла иғтибар иткән юҡ. Аҙаҡ ваҡыт булғас тотонормон тигән эштәр ҙә шул көйө ята бирә, яңылыҡтар ҙа ҡыҙыҡһындырмай, кешеләрҙе күрге лә килмәй - бар йәнемде битарафлыҡ солғап алды, көндән-көн үҙемде хәлһеҙерәк тоям. Ә иремме? Ул быға тиклем нисек йәшәгән, шулай йәшәй бирә: арлы-бирле ирҙәр эшен башҡара ла дуҫ-иштәре менән үҙҙәренең яратҡан урынында осрашып, гәп һаталар, ҡыҙмаса булып, әллә ни ҡыйратҡандай ҡайтып инә, ашарға таптыра. Ә мин ялҡтым был тормоштан, дөрөҫ йәшәлмәгән ғүмерем тураһында уйлап арыным". Автор фотоһы.