Донорлыҡ – изге ғәмәл

Һаулыҡ һаҡлау министрлығы Донорҙар көнө хөрмәтенә йыл да Ҡан һәм елек майы донорлығы аҙнаһын үткәрә. Уның төп маҡсаты –граждандарға ҡан донорлығы мөһимлеге һәм донорлыҡ ҡағиҙәләре тураһында аңлатыу, дөрөҫ мәғлүмәт биреү. Ғилми тикшереүҙәр һәм практик күҙәтеүҙәр 500 миллилитрға тиклем күләмдә ҡан биреүҙең кеше сәләмәтлеге өсөн зыянһыҙ икәнен иҫбатланы. Даими рәүештә тапшырылған ҡан донациялары донор организмына яҡшы тәьҫир итә. Ҡан алыуға нисек әҙерләнергә? Донация алдынан һәм ҡан биргән көндә майлы, тоҙло-боросло һәм ыҫланған аҙыҡтарҙы, колбаса изделиеларын, шулай уҡ ит, балыҡ, һөт ризыҡтарын, йомортҡа һәм майҙы ҡулланыу тыйыла, ти белгестәр. Иң яҡшыһы – варенье менән сәй эсеү, төрлө һут һәм морстар, компот, минераль һыу ҡулланыу ҙа һәйбәт. Икмәк, сохарый, сушки, һыуҙа бешерелгән бутҡа, макарондар, йәшелсә һәм еләк-емеш (авокадо, сөгөлдөр һәм банандан башҡа) был көндө туҡланыу өсөн һәйбәт аҙыҡтар. Учреждениеға килгәнгә тиклем 48 сәғәт алда алкоголь ҡулланыу тыйыла, ә 72 сәғәткә тиклем аспирин һәм анальгетиктар булған дарыуҙарҙы эсергә ярамай. Донация процедураһына тиклем бер сәғәт алда тәмәке тартыуҙы ташлап тороғоҙ. Ҡанды ни тиклем иртәрәк бирәһегеҙ, организм өсөн шунса яҡшыраҡ. 12 сәғәттән һуң даими донорҙарға ғына тапшырырға тәҡдим итәбеҙ, ти табиптар. Тән ауырлығы 50 килограмдан кәм булмаған, йәше 18-ҙән юғары булған һәр кем донор була ала. Төнө буйы дежур иткәндән йәки йоҡоһоҙ төндән һуң донация процедураһын планлаштырмағыҙ. Шулай уҡ имтихандар, ярыштар алдынан, көсөргәнешле эш осоронда ҡан бирергә ярамай. Ә елек майы хаҡында нимә беләбеҙ? Ярым шыйыҡ хәлдәге матдә ҡан етештереү системаһының мөһим ағзаһы, ҡан күҙәнәктәрен етештереп сығарыуҙа төп ролде уйнай. Организмда ул янбаш һөйәгендә, ҡабырғала, баш һөйәгендә һәм умыртҡа бағанаһында була. Елек майы – ҡан барлыҡҡа килтереүсе һәм иммун системаларының төп звеноһы. Елек майы трансплантацияһы – ҡан сирҙәрен дауалауҙағы ысулдарҙың береһе. Был әмәлиәт ауыр онкология һәм гематология ауырыуҙарына дусар пациенттар өсөн кәрәк, шулай уҡ ҡайһы бер лейкоз, шеш, апластик анемия кеүек нәҫел сирҙәрен дауалауҙа мөһим. Бындай сирҙәргә юлыҡҡанда елек майы зарарлана һәм сәләмәт ҡан күҙәнәктәрен етештерә алмай. Ҡан барлыҡҡа килеү процесы өҙлөкһөҙ дауам итә, һәләк булған ҡан күҙәнәктәре урынына яңылары барлыҡҡа килә. Улар оҙаҡ йәшәмәй, һәр береһенең йәшәү срогы бар. Сәләмәт кешелә көн һайын 500 миллиардҡа яҡын күҙәнәк етештерелә. Елек майын тапшырыусы донорҙар ҙа бар. Сәләмәт кеше үҙ ирке менән ауырыуға елек майы күҙәнәктәренең ҙур булмаған өлөшөн бирә. Генотип тап килергә тейеш. Трансплантация уңышлы үтһә, донорҙың елек майы ерегеп китә, сәләмәт беренсел күҙәнәктәр ҡан әйләнешенә инә, елек майында ултыра һәм эритроциттар, лейкоциттар, тромбоциттар эшләп сығара. Медицина күрһәтмәләре яғынан ҡаршылыҡтар булмағанда, һәр кем үҙенен гемопоэтик беренсел күҙәнәктәре менән уртаҡлаша ала. Донорҙың йәше – 18-ҙән 45 йәшкә тиклем булырға тейеш. Кире медицина күрһәткестәренең булмауы мөһим; Рәсәй гражданлығына эйә булыу йәки Рәсәй Федерацияһында алты айҙан ашыу теркәлеү шарт. Донорға гемоглобин тураһында нимә белергә кәрәк? Гемоглобин кимәле донорлыҡ өсөн мөһим. Донацияға рөхсәт итеү өсөн гемоглобин кимәле ир-атта 130 г/л, ҡатын-ҡыҙҙа 120г/л һәм унан да ашыу булыуы шарт. Был кимәлдән кәм булғанда табип һеҙҙе процедураға үткәрмәйәсәк. Ҡан тапшырғандан һуң да уның кимәлен контролләү мөһим. Донорҙар даими рәүештә яҡшы туҡланырға тейеш. Табип менән кәңәшләшкәндән һуң тимергә бай препараттар ҡабул итегеҙ. С витамины тимерҙең яҡшы үҙләштерелеүенә булыша, ә майҙар, һөт, сәй, кофе һәм какао , киреһенсә, ҡаршылыҡ күрһәтә. Фото: Республика ҡан ҡойоу станцияһы сайтынан