Икеһенә бер хәрби яҙмыш

Масковтарҙың Үҙәк урамда урынлашҡан иркен йортона барып ингәндә, өй эсе балаларҙың шат тауышынан гөрләп тора ине. Беҙҙе йорт хужабикәһе Резида Ғәйфулла ҡыҙы ҡаршы алды. – Бына шулай, ялдарҙа ифрат күңелле. Балалар ҡайтһа, донъя яҡтырып китә бит ул, – ти ул. Белореттан өс балаһы менән ҡыҙы, бәләкәс улы менән килене ҡайтҡан икән. Масковтарҙың өлкән ҡыҙҙары Эльвира ҡалала шәфҡәт туташы булып эшләй. Эше тынғыһыҙ булыуға ҡарамаҫтан, Өргөнгә, ата-әсәһе янына йыш ҡайтырға тырыша. – Ҡустыларым махсус хәрби операцияла булғас, мин уларға һәр яҡтан терәк булырға тырышам. Бына был юлы ла Дилә килен менән йорт эсен тәртипкә килтереп, стеналарҙы аҡлап китәһе ине, – ти Эльвира. Күмәк ғаиләлә табын да түңәрәк: мейестә тәмле итеп ваҡ бәлештәр бешергәндәр, көҙ ниғмәттәренән салаттар яһағандар. “Тормош мәшәҡәттәре, балалар ауыр уйҙарҙан аралай, йәшәүгә өмөт бирә”, – ти Резида ханым. Масковтарҙың ике улы ла – Марсель һәм Артур махсус хәрби операция зонаһында, танкист-механиктар. Хәрби мөхиттә “Бүреләр” позывнойы аҫтында хеҙмәт иткән егеттәр тыуған иленә тоғро булған, тәжрибәле, маҡсатлы кешеләр. Уларҙың батырлыҡтары ил етәкселеге тарафынан билдәләнгән: Артур Масков “Ҡаһарманлыҡ ордены” менән наградланған, ә Марселдең Суворов исемендәге, “Ҡаһарманлыҡ өсөн”, “Хәрби туғанлыҡ” Бөтә Рәсәй ветерандар йәмәғәт ойошмаһының “Хәрби ҡаһарманлыҡ өсөн” миҙалдары бар, шулай уҡ илгә тоғро хеҙмәт иткән өсөн икеһенә лә бихисап маҡтау грамоталары, рәхмәт хаттары тапшырғандар. Эйе, егеттәрҙең тыуған яҡты ҡалдырып, сит тарафтарға ил алдындағы бурыстарын үтәргә сығып киткәндәренә байтаҡ йылдар үткән. Быға тиклем контракт буйынса Донбасс биләмәһендә хәүефһеҙлекте тәьмин итһәләр, хәрби операция башланғандан алып егеттәр – алғы һыҙыҡта. Шуға күрә тыуған йорттағы һәр ҡатын-ҡыҙҙың күңел күге тулып ҡына тора: һаҡһыҙ ҡағылһаң, күҙ йәштәре булып түгелә... Масковтарҙың яҙмышы, ғөмүмән, еңелдәрҙән түгел. Йорт хужаһы Миҙхәт ағай – Урал ҡуйынындағы боронғо башҡорт ауылы Һөләймәндән, Резида ханым – Өргөндән. Береһе лә күктәге торнаға көҫәп ултырмай, ерҙәге ғәмәлдәргә инанып, ҡәҙимге ҡиммәттәр менән йәшәй. Икеһенә лә белем алыу форсаты теймәгән, икеһе лә ябай хеҙмәт кешеһе. Ғаилә ҡорғас, Һөләймәндә йәшәгәндәр, балалары шунда тыуған. Торлаҡ, эш мәсьәләләре менән райондың бер нисә ауылы буйлап күсеп йөрөргә тура килгән, ә бынан егерме йыл самаһы элек Резида ханымдың тыуған ауылы Өргөнгә килеп төпләнгәндәр. – Балалар бәләкәй ине. Эшһеҙлек, етешһеҙлек кеүек һынауҙарҙы ла үтергә тура килде. Буш торған бәләкәй генә йортта тормошто башлап ебәрҙек. Балалар урындағы мәктәпкә барҙы, беҙ иһә эш тә, аҡса ла булһын тип, ауыл көтөүен алдыҡ. Ҡыҙым да, малайҙарым да бәләкәстән сыҙамлы, сымыры булып үҫте, бер эштән дә ҡурҡманы. Эльвираны дүртенсе кластан уҡ һыйыр һауырға өйрәттем, малайҙар мәктәптән ҡайта ла, атаһы янына яланға, көтөү көтөшөргә йүгерә ине. Бер ваҡытта ла йөҙөмә ҡыҙыллыҡ килтермәнеләр, уҡығанда тырыш, тәртипле булдылар, – тип телгә ала балаларын Резида апай. Ысынлап та, Масковтарҙы мәктәптә лә тик ыңғай яҡтан хәтерләйҙәр. Марсель дә, Артур ҙа спорт менән шөғөлләнгәндәр, саңғы, йүгереү кеүек төрҙәр буйынса ярыштарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулағандар. Унан икеһе лә Учалы ауылындағы профессиональ училищела белем алған, водитель, тракторсы һөнәрен үҙләштергән. Икеһе лә хәрби хеҙмәттә булған, ата-әсәгә булдыҡлы улдар үҫтергән өсөн рәхмәт һүҙҙәре еткергәндәр. Шуға күрә Марсель һәм Артур Масковтарҙың бер-береһенә терәк булып, хәрби яҙмышын һайлағандарына аптырарға түгел. ...Донбасста асыҡ күңелле, ярҙамсыл кешеләр йәшәй, ти егеттәр. Әлбиттә, бөгөн унда бик тынғыһыҙ. Артур ҙа, Марсель дә бер нисә тапҡыр ҡаты яраланған, минаға ла эләккән, әммә аяҡҡа баҫыу менән кире алғы һыҙыҡҡа йүнәлгәндәр. “Унда – беҙҙең дуҫтарыбыҙ, хеҙмәттәштәребеҙ. Беҙ берҙәм булырға, бер-беребеҙҙе ташламаҫҡа тейеш”, - тигән ҡиммәттәргә таянып йәшәй Масковтар. Марсель менән Дилә 2017 йылдан бергә. Гел тиерлек хәрби хеҙмәттә булған егет менән улар интернет селтәре аша танышҡан. Дилә – Белорет районынан, әлеге ваҡытта ҡалала магазинда эшләй. – Иң ҙур теләгем – ирем имен-һау тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтһын. Улыбыҙға дүрт йәш, ул атаһын шул тиклем һағына, фотоларын ебәрә.Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бәйләнешкә һирәк сыға, мөмкинлек сыҡһа, телефондан хәбәр яҙып, тауышлы сәләмдәр ебәреп тора. Ярты йылға бер булған осрашыуҙарҙы өҙөлөп көтәбеҙ, – ти Дилә. Артурҙың да улы бар. Егеттәр тырышып-тырмашып ҡарап үҫтергән, тәрбиә һәм йәшәү көсө биргән ата-әсәләрен дә онотмай: һәр саҡ терәк-таяныс уларға, донъяларын бөтәйтергә лә ярҙам иткәндәр. Резида Ғәйфулла ҡыҙы иһә, хәрби тормош улдарымдың холҡон үҙгәртте, тип билдәләй. Улар нығынды, олпат ир-егеттәргә әүерелде, әммә күҙҙәрендә уйсанлыҡ, күңелдәрендә – һағыш бар, ти әсә. Ошо йылдар эсендә уларға күпме юғалтыуҙар кисерергә, һынауҙар үтергә тура килгән - уларҙың күңел яраларын яҡындары һәм тыныс тормош ҡына дауалай ала... Имен-аман тиҙерәк тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтығыҙ, егеттәр! Фотолар авторҙыҡы һәм геройҙарҙың шәхси архивынан.