Радий Хәбиров Мәскәүҙә “Курчатов институты” фәнни-тикшеренеү үҙәге майҙансығында булды

3 ноябрҙә Мәскәүҙә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров “Курчатов институты” фәнни-тикшеренеү үҙәгендә булды. Рәсәйҙәге иң ҙур фәнни учреждение ядро энергетикаһы үҫеше мәсьәләләрен өйрәнеүгә, шулай уҡ молекуляр физика, неорганик химия, сәнәғәт хәүефһеҙлеге, экология, информатика өлкәһендәге тикшеренеүҙәргә махсуслашҡан. Быйыл Курчатов институты үҙенең 80 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Төбәк етәксеһе үҙәктең фәнни-техник базаһы һәм уның төрлө йүнәлештәге эшмәкәрлеге менән танышты. Атап әйткәндә, төбәк етәксеһе 1946 йылда совет атом проектын тормошҡа ашырыу өсөн сығарылған тәүге ватан Ф-1 ядро реакторын ҡараны. Һуңғараҡ был ҡоролма фән һәм техника һәйкәле статусын алған. Совет атом проектының ғилми етәксеһе итеп СССР-ҙа атом ядроһы физикаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе, Ленинград физика-техник институты профессоры Игорь Курчатов тәғәйенләнә. Курчатов институты вице-президенты Александр Благов һөйләүенсә, Ф-1 комплексы нигеҙендә төрлө йүнәлештәр өсөн яңы ядро реакторҙары тармағы төҙөлә, шул иҫәптән электр станциялары, һыу аҫты кәмәләре боҙ ватҡыстары ла. Ядро реакторын ҡарағандан һуң Башҡортостан Башлығы Почетлы ҡунаҡтар китабында яҙыу ҡалдырҙы. Артабан термоядро энергетикаһы һәм плазма технологияһы комплексында төбәк башлығы ер йөҙөндә башҡа аналогы булмаған Т- 15МД ҡоролмаһының эше менән танышты. Радий Хәбиров шулай уҡ “Нанозонд” зонд һәм электрон микроскопия ресурс үҙәгендә булды. Бында Рәсәйҙә берҙән-бер криоген электрон микроскоп ҡуйылған, уның ярҙамында биологик макромолекулаларҙың һүрәтен һәм төҙөлөшөн алырға була. Был ҡоролма ярҙамында биологик һәм медицина тикшеренеүҙәре үткәрелә. Башҡортостан Башлығы 1999 йылда эшләй башлаған киң билдәле Курчатов синхротроны менән танышты. Уның ярҙамында иң көслө оптик микроскоп та күрһәтә алмаған айырым атомдарҙың кимәлен күрергә мөмкин. Синхротрон матдәнең төҙөлөшөн, атом составын аныҡларға мөмкинлек бирә. Был төрлө тәьҫирҙәрҙә уларҙың үҙенсәлеген аңларға ярҙам итә. Ошоноң ярҙамында Курчатов институтында яңы материалдарҙы барлыҡҡа килтереү һәм диагностикалау буйынса проект уңышлы тормошҡа ашырыла. Радий Хәбиров һәм Михаил Ковальчук Анатолий Александров исемендәге ғалимдар йортонда ла булды. Бында Курчатов институтының Ғалимдар советы ултырышы, Курчатов һәм Александров уҡыуҙары, совет атом проекты тарихын популярлаштырыу буйынса саралар, ғилми күргәҙмәләр һәм театраль сығыштар үтә. Радий Хәбиров һәм Михаил Ковальчук “Наша Лаба” проекты экспозицияһын ҡараны, унда заманса Рәсәй һәм Белоруссияның генетика һәм ауыл хужалығы лабораториялары өсөн ҡоролмалар, реактивтар урын алған. Проекттың төп идеяһы – Союз дәүләтендә сығарылған лаборатор приборҙар, уларҙың комплекттары, тикшеренеү өсөн материалдар тураһындағы мәғлүмәтте бергә туплау һәм ватан етештереүселәренә ярҙам итеү. “Винология” Рәсәй күргәҙмәһендә Радий Хәбировҡа ватан шарап етештереү үҙенсәлектәре, был өлкәлә Курчатов институты алып барған ғилми эш тураһында һөйләнеләр. https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/171876.html