Алтын көҙҙә ҡауышалар

Көҙ - уңыш йыйыр мәл. Баҡсаларҙа алмалар ҡыҙарып бешә, йәшелсәләр өлгөрә, аллы-гөллө сәскәләр күҙҙәрҙе ҡамаштыра. Ә бына Ҡырмыҫҡалы ауылынан Фәриҙә һәм Рәшит Яҡуповтар нәҡ 55 йыл элек ошо мул уңышлы алтын көҙҙә бергә тормош ҡороп йәшәй башлай. Әллә шуға ла уларҙың тормошо муллыҡта-байлыҡта үҙ ағышы менән келтер-келтер тәгәрәп барамы икән? Өлкән йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, йәштәргә биргеһеҙ, донъяларын сынъяһау итеп көтә улар. Баҡсаларында ниндәй генә емеш-еләк үҫмәй, кәбеҫтә, кишер, бәрәңге менән бер рәттән ҡарбуздары ла тәгәрәп ята, фундук ағасына тиклем емеш биреп ултыра. Ә инде өй эстәренә инһәң, ниндәй генә гөлдәр күрмәҫһең, үҙеңде ботаника баҡсаһына килеп ингәндәй хис итәһең. Дәүләкән районы ҡыҙы Фәриҙә Ҡырмыҫҡалыға бухгалтерҙар курсына уҡырға килә. Һомғол буйлы, сибәр, уңған ҡыҙҙы Рәшит ағай бер күреүҙән оҡшата һәм кәләш итеп алып ҡала. Йәштәр төп йортта бик матур итеп донъя көтөп китә. Фәриҙә апай ҡәйнәһе Сажиҙә менән 35 йыл әхирәттәр кеүек аңлашып, татыу йәшәй. Сажиҙә инәй 93 йәшендә уларға фатихаһын биреп донъя ҡуя. Фәриҙә Ғүмәр ҡыҙы оҙаҡ йылдар үҙәк район дауаханаһында баш бухгалтер, һуңынан “Сельхозэнерго” йәмғиәтендә бухгалтер булып эшләп хаҡлы ялға сыға. Эшен яратып башҡарғанға күрә, етәкселек тә, хеҙмәттәштәре лә уны ихтирам итә. Был хаҡта уның күп һанлы грамоталары, рәхмәт хаттары һөйләй. Ялға туҡтағандан һуң Фәриҙә апай күңеле тартҡан шөғөлдәр менән булыша. Ҡөрьән сүрәләрен яттан өйрәнә, намаҙға баҫа. Ауылдаштары уны аяттар уҡырға Ҡөрьән аштарына саҡыралар. Фәриҙә апай кеүек бауырһаҡты телеңде йоторлоҡ итеп духовкала бешереүсе тирә-яҡта юҡтыр ул, моғайын. Ҡамыр аштарын уңдырып бешереүҙән тыш, ул консервалау эштәренә лә бик оҫта. Ҡышҡылыҡҡа 40-50-ләп банка ҡабаҡтан, томаттан һуттар, күп төрлө салаттар яһап ҡуя икән. Еләк-емештәрҙән бик нәҙек итеп йәйеп киптергән ҡаҡтары ла бик тәмле була. Ҡул эштәренә лә маһир Фәриҙә апай ҡышҡы оҙон кистәрҙә үҙ ҡулдары менән төрлөсә итеп биҙәп түшелдеректәр яһаған. Уларҙың һәр береһе үҙенсәлекле һәм матур. Төрлө милли байрамдарҙа түшелдеректәрҙе килендәре, ейәнсәрҙәре лә алып тора икән. - Баҡсасылыҡҡа мин бала саҡтан өйрәндем. Беҙҙең Көрмәнкәй ауылы халҡы элек-электән үҙҙәре үҫтергән йәшелсә-емеш менән бар ҡала халҡын туйындырҙы. Яртышар ырҙын һуған, ҡыяр, помидор, ҡауын, ҡарбуз үҫтереп, ҡалаға алып барып һата инек. Атайыбыҙ - һуғыш уҙаманы. Инәйебеҙ таңғы биштән эшкә китә лә киске 12-лә генә ҡайта. Биш бала мал-тыуар ҡарап, баҡса үҫтереп, эшләп үҫтек. Йәшелсәләргә ялан тәпәй йүгерә-йүгерә һыу һибеп үҫтерә торғайныҡ. Ҡышын балыҡ тотоп, һата инек. Беҙ кейем-һалымға ҡытлыҡ күрмәнек, шул һатҡан аҡсаға үҙебеҙгә кейем дә алып кейҙек, - тип хәтерләй. Шуғалыр ҙа килен булып төшкәс тә, Фәриҙә апай баҡса эшен ташламай. Үҙе үрсетмәләр ултыртып, йыл һайын күпләп йәшелсә үҫтерә. Элегерәк мал-тыуарҙы ла күпләп аҫрағандар, ҡаймаҡ-ҡороттан өҙөлмәгәндәр. Рәшит Мөхәмәт улы - бала сағын дәһшәтле һуғыш урлаған быуын вәкиле, хеҙмәт ветераны. Ул Ҡырмыҫҡалы ауылында Мөхәмәт һәм Сажиҙә Яҡуповтар ғаиләһендә тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән фронтҡа киткән атаһы улы тыуыу хәбәрен дә алып өлгөрмәй, яу яланында һәләк булып ҡала. Әсәһенә дүрт балаһын яңғыҙына ауырлыҡ менән тәрбиәләп үҫтерергә тура килә. Рәшит Мөхәмәт улы ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай, ауыр заманда артабан уҡыуын дауам итеү мөмкинлеге булмай, һәм ул хеҙмәт юлына баҫа. Бәләкәйҙән ауыр физик эш эшләп үҫкән сос егетте әрмегә алалар. Ырымбур өлкәһе Тоцк хәрби базаһында әҙерлек алғас, Германияла ил алдындағы бурысын үтәп ҡайта. Киске мәктәптә белем алғандан һуң, Ляхов һөнәрселек училищеһында шоферлыҡҡа уҡый. Хеҙмәт юлын торлаҡ-коммуналь хужалығы комбинатында башлап, бында 30 йыл эшләй. Хаҡлы ялға сыҡҡансы урман хужалығында еңел машина водителе булып та эшләй. Социалистик ярыштар еңеүсеһе исеменә өлгәшә, спорт ярыштарында ҡатнашып, алдынғылыҡты бирмәй, хеҙмәттә лә намыҫлы, булдыҡлы һәм тәүәккәл була. Һәр эште яуаплылыҡ менән башҡарған Рәшит Мөхәмәт улы халыҡҡа ла ҙур ярҙам күрһәтә, әле булһа ауылдаштары уның күрһәткән изгелектәрен онотмай. Яҡуповтар бер-береһенә ҡарата ихтирамлы-иғтибарлы мөнәсәбәт күрһәтеп, ярты һүҙҙән, күҙ ҡарашынан аңлап, ауылдаштарына өлгө булып йәшәй. Өс улға ғүмер биреп, тәрбиәләп-үҫтереп, оло тормош юлына сығарғандар. Улар үҙ аллы тормош ҡороп, донъя көтәләр. Хәстәрлекле, балалары өсөн өҙөлөп торған Яҡуповтар һигеҙ ейән-ейәнсәрҙең һөйөклө һәм яратҡан олатай-өләсәйе лә. Булғанына шөкөр итеп, барына ҡәнәғәт булып ғүмер иткән парға тағы оҙаҡ йылдар тыныслыҡты һәм татыулыҡта йәшәргә насип булһын. Гөлсәсәк Аласова. Автор фотоһы. Сығанаҡ: https://dairagazite.ru/articles/byl-mer-e-k-rk-m-bi-kt-re/2023-09-07/y-sh-y-me-tatyuly-ta-3423651