Әлеге ваҡытта Башҡортостандан бер төркөм журналистар махсус хәрби операция биләмәһендә командировкала. Был юлы иғтибарығыҙға “Башинформ” агентлығы хәбәрсеһе Эдуард Ҡусҡарбәковтың яҙмаһын тәҡдим итәбеҙ. Ул республикабыҙҙан мобилизация буйынса хеҙмәт иткән яугирҙәр менән аралашҡан һәм был турала репортаж тәҡдим итә. Асыҡланыуынса, беҙҙең егеттәр подразделениеһы оборонаның икенсе линияһында тора. “Росток” позывнойлы взвод командиры әйтеүенсә, Башҡортостандан мобилизацияланған егеттәр хеҙмәт иткән мотоуҡсылар полкы командованиеһының уларға ҡарата бер дәғүәһе лә юҡ. Улар юғары дисциплиналы һәм лайыҡлы рәүештә махсус хәрби операция бурыстарын үтәй. – Хәрби әҙерлекте беҙ Пенза ҡалаһында үттек. Бында быйыл ғинуарҙа килдек. Хәрбиҙәр яҡшы хеҙмәт итә, полк командованиеһынан дәғүәләр юҡ. Егеттәр дисциплиналы, ҡушҡанды шунда уҡ башҡара. Күптәрен доброволецтар тип атай алам. 2022 йылдың көҙөндә улар үҙҙәре хәрби комиссариаттарға барып, шәхсән повесткалар алған. Полкта башлыса Башҡортостандан мобилизацияланған егеттәр. Әлеге ваҡытта юлды һаҡлайбыҙ һәм дошмандың икенсе линиялағы һөжүмен сағылдырабыҙ. “Смайл”, журналистарға беҙҙең бында нисек урынлашҡанды күрһәт әле, – тип “Росток” бер егетте саҡырып алды. Яныбыҙға йәш, йылмайып торған егет килде. “Һаумыһығыҙ, мин – “Смайл”. Артымдан барығыҙ”, – тине егет. Шуныһын билдәләргә кәрәк, расположение бик яҡшы йәшерелгән, ситтән ул бөтөнләй күренмәй. Әҙерлекһеҙ кешегә уның биләмәһендә нимәлер табыу бик ауыр. Шуға күрә “Смайл” һаҡ булырға һәм артынан ғына барыуҙы һорай. Ул иң тәүҙә мунсаларын күрһәтте. Уны яугирҙәр үҙҙәре эшләгән, сөнки гигиена һәм ял ҙур әһәмиәткә эйә. Шулай уҡ егеттәр турник ҡуйған. Уның аҫтында ҙур ҡорал йәшниге урынлаштырылған, ә эсендә гантелдәр, “ҡоймаҡтар”, бронежилет һәм башҡа шөғөлләнеү өсөн әйберҙәр ята. “Бронежилетты хәүефһеҙлек маҡсатында кейергә кәрәк. Бынан тыш ул кәүҙәне күтәргән саҡта өҫтәмә ауырлыҡ та булып тора, – тип аңлата “Смайл”. – Бына янда ғына ҙур булмаған окоп, унда “прилеттар” ваҡытында йәшенергә мөмкин. Шулай уҡ уны машиналарҙы ремонтлағанда ҡарау соҡоро итеп тә файҙаланыбыҙ. Анау маскировка селтәре менән ҡапланған палаткаға иғтибар итегеҙ. Ул тулыһынса тиерлек аҙыҡ-түлек менән тулған. Шулай булғас яҡшы туҡланыу һәм физик культура беҙҙең кәүҙәгә ыңғай тәьҫир итә. “Гражданкала” ваҡыт етмәгән әйберҙәрҙе, бында эшләйбеҙ”. Артабан экскурсия атыу окоптары системаһында дауам итте. Бөтә был аралашҡан ваҡытта канонада гөрһөлдәүе ишетелеп торҙо. “Был – беҙҙекеләр ата. ВСУ позициялары әллә ни йыраҡ та түгел. Хәрби бәрелеш урындарының иң алдынғы сиге ни бары 7-8 километрҙа, ә урыны менән алты километр ҙа бар. Улар буйынса “Град” залп утының реактив системаһы эшләй, – тип аңлата “Смайл”. – Бында отделение командирының утлы нөктәһе урынлашҡан. Ә был табуретка миңә тревога ваҡытында дежур иткән саҡта кәрәк ине. Бында күҙәтеү пункты. Ә был минең һәм напарнигым – пулеметсы урыны. Артабан – команда пункты. Минең дуҫым “Урмансы” – гранатометчик, ул ирекле йөрөй ала, бәрәлештең интенсивлығына ҡарап ул траншея буйлап йүгерә ала. Гранатомётчик һәм пулемётсы окопта йәки команда пунктында була ала һәм командир приказы менән генә улар утлы позицияларға бара ала. Отделение командиры – окоптар төҙөлөшө уртаһында. Бөтә был траншеялар системаһы отделениеларҙы тоташтыра. Хәрбиҙәр дежур иткән саҡта дошманды, уларҙың беспилотниктарын күҙәтә, “прилеттар” булыу-булмауын теркәй. Улар артында связистар ултыра, улар ҙа Башҡортостандан. Был урмандың артында ПТАДН һәм ГАДН урынлашҡан, йәғни беҙҙең полктың танктарға ҡаршы һәм гаубица дивизионы. Унда беҙҙең яҡташтар Пенза яугирҙәре менән бергә. Ә анауында, беҙҙең артта артиллеристар тора ине, тик дислокацияларын үҙгәрттеләр, сөнки дошман уларға атып маташты. Ә бына “Урмансы” үҙе килә”. “Урмансы” һөйләүенсә, кисә генә ғәҙәти тормош менән йәшәгән егеттәр махсус хәрби операция биләмәһендә ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә өлкәнәйеп киткәндәр. Тирә-яҡта атыш һәм шартлауҙар яңғырағанда, башҡаса булыуы мөмкин дә түгел. “Күптәребеҙ тормошҡа ҡарашын үҙгәртте, еңел-елпелек һәм уйламай эш итеү юҡ булды. Әлегә беҙ етди алыштарҙа ҡатнашманыҡ, тик хәүефле “прилеттар” булып тора. Бында атыш һуғышы юҡ, башлыса артиллерия дуэле. Йәш хәрбиҙәр бигерәк ҡыҙыу, тик өлкән иптәштәре уларҙы иғтибарлы һәм ипле булырға өйрәтә”, – ти “Лесник”. Уның әйтеүенсә, егеттәрҙең бөтә кәрәкле әйбере лә бар. Һаулыҡтарына ялыуҙары юҡ, ә кәрәк булһа, фельдшерҙарҙың дарыуҙары етерлек. “Смайл” әйтеүенсә, ашарға бик күп. Үҙәкләштерелгән туҡланыу өс тапҡыр ойошторола, бутҡалар, аштар килтерәләр. Асығып киткәндәр блиндажда йомортҡа, колбаса ҡыҙҙырып ашай ала. Подразделениеларға ярмалар, йәшелсә бирәләр һәм беҙ урында ла бешереп ашай алабыҙ”, – тип өҫтәне “Урмансы”. “Барыһы ла шулай. Аҙыҡ-түлек, инструменттар, ҡорамалдар, барыһы ла етә”, – тип әңгәмәгә ҡушыла “Атай” ҡушаматлы отделение командиры урынбаҫары. Ул Чита, Борзом, Улан-Удэ, Кяхте танк ғәскәрҙәрендә хеҙмәт иткән, бар Алыҫ Көнсығышты йөрөп сыҡҡан. Мобилизацияға тиклем маршрут таксиһы водителе булып эшләгән. “Отделениела мин өлкән уҡсы вазифаһында. Бик яҡшы хеҙмәт итәбеҙ. Ялда булып килдек, өйҙә барыһы ла тәртиптә. Тик минең урыным бында. Күрше взвод хәрбиҙәре минән йәшерәк, ә хәҙерҙән ҡаһарманлыҡ күрһәтәләр. Өлөшләтә мобилизация ваҡытында күршеләремдең хәрби комиссариатҡа киткәндәрен күрҙем, нисек мин өйҙә ятып ҡала инем? Әлбиттә, комиссариатҡа барҙым, һәм бына мин бында”, – ти “Атай”. “Энди” ла иптәштәренән ситтә ҡала алмай. Ул дүрт бала атаһы, тимәк ҡайтып китергә хоҡуғы булған, тик алғы һыҙыҡта ҡалырға һәм артабан махсус хәрби операция бурыстарын үтәргә теләк белдереп рапорт яҙған. “Мине оҙатҡан саҡта улым илап ебәрҙе. Тик мин уға әсәһен һәм һеңлеләрен яҡлаһын, хужалыҡта ярҙам итһен тинем. Ә мин Тыуған илде һаҡларға тейеш. Минең артта Төньяҡ Кавказда контртеррористик операция бурыстарын үтәү ята, Таджикстанда контракт буйынса хеҙмәт иттем. Шулай булғас хәрби тәжрибәм бар һәм ул бында бик кәрәк булды. Тик мин дә өйрәнәм. Мин хеҙмәт иткән йылдарҙа коптерҙар, заманса элемтә саралары булманы бит. Һәм иң мөһиме, Рәсәй фашизм менән көрәшә. Был махсус хәрби операцияның төп айырмаһы”, – тине “Энди”. “Татар” позывнойлы хәрби мобилизацияға тиклем заводта эшләгән. Ирҙең әйтеүенсә, оҙатҡан саҡта бәләкәй улының илауын ул ауыр ҡабул итә. “Еүеш, һалҡын көҙ ине, ғаиләне – ҡатнды һәм ике баланы ҡалдырып китеүе ауыр булды. Улдарымдың береһе оҙатҡан саҡта иланы. Бик ауыр булды. Аҙаҡ, ялға ҡайтҡас, минең өйҙә булмауыма тыныс ҡараны, ҡасан тағы ҡайтаһың тип һораны. Ҡатыным эшләй, үҙен тыныс тоторға тырыша, барыһын да аңлай. Мөмкинлек булғанда шылтыратам. Дөйөм алғанда, барыһы ла яҡшы. Тыуған ил саҡырған, тимәк урыныбыҙ сафта. Беҙ тыуған Башҡортостан да, Рәсәй алдында ла һынатмаҫбыҙ”, – тине “Татар”. Фото һәм сығанаҡ: "Башинформ".