Малларны... телевизордан карыйлар!

Малларны телевизордан карыйлар, дигәч тә, аларны ашату, эчерү, астын чистарту Илһам Акчуринның фермер хуҗалыгында да, ата-бабалардан килгәнчә, сәнәк, чиләк, көрәк ярдәмендә башкарыла. Ә менә малларның төгәл исәбен алып бару, көтүне һәрдаим күз уңында тоту җәһәтеннән, заман технологияләрен кыю файдаланып, хуҗалыкта чыннан да бик кирәкле һәм нәтиҗәле күзәтү системасы булдырганнар.Эш шунда, Эльза һәм Илһам Акчуриннарның Се­бер­дәге эре компанияләр­нең берсендә яңалыклар кертү буенча инженер булып эш­ләүче уллары Рәфит фермер хуҗалыгының барлык төп җитештерү һәм саклау объектларында да “акыллы” камералар урнаштырган. Алар шулкадәр дә-рәҗәдә камил ки: фермадан ничә мал көтүлеккә чыгып, ничәсе кайтканын төгәл күр­сәтеп кенә калмый, алар­ның колакларындагы биркаларны укып, ни­чәнче санлы малның кураларга кер­мәвен дә шунда ук махсус көйләнгән система аша фермерның кесә телефонына хәбәр итә. Өйдәге зур телевизор аша да кайсы малның кайчан фермадан чыгып, кайчан кайтуын уч төбендәге кебек күрергә мөмкин. Бу, бер яклап, фермерга көтүне даими конт­рольдә тотарга ярдәм итсә, терлекчеләр эшен дә бер­мә­­бер җиңеләйтә, билгеле, чөнки кайдадыр качып калган малны тиз арада эзләп, табып алу мөмкинлеген арт­тыра. Бәлки, шуңа да, шөкер, Батыр авылы фермеры Ил­һам Акчуринның хуҗа­лы­гында соңгы чорда мал югалу очракларының да, терлекләр үлеменең дә күзәтелгәне юк. — Без ит терлекче­ле-гендә махсуслашабыз. Әле­ге вакытта хуҗалыкта 315 баш терлек, шул исәптән 120 савым сыеры асрала. Шулар­ның 90ы бүгенге көн­гә бозаулады, бозаулыйсы сыерлар да бар. Бозауларны, тугач та, сыерларга кушабыз. Сөт эчкән бозау нык булып үсә һәм тиз арада авырлык та җыя. Әлбәттә, малларның шулай нык, көр булуы, беренче чиратта, үз эшен намус белән башкаручы терлекче­ләребезнең тырыш хезмәт нәтиҗәсе булып тора. Бу җәһәттән терлекчелек өчен җаваплы Михаил Федяевка, аның уң куллары булган Булат Нигъ­мәтуллинга һәм Ринат Әҗе­гуловка, яше ярыйсы өлкән булса да, бүген дә көнне төнгә ялгап маллар янында мәш килүче, бигрәк тә атларны хәстәрләүче Рәфкать абый Акчуринга чиксез рәхмәт сүзләрен җитке­рәсе килә. Алар һәм башка хез­мәт­тәшләрем, авылдашларым тырышлыгы белән, шө­кер, хуҗалыгыбыз алга бара, — диде терлекчелек­тәге эшләр турында сөйлә­гән­дә Федоровка районы-ның беренче фермеры Ил­һам Акчурин. Аңлашыла, ит терлекчелеге хуҗалык эшчәнле­гендә өстенлекле юнәлеш булганлыктан, чәчүлек струк­турасында да мал азыгы культураларына ярый­сы ук зур урын бирелә. Әйтик, хуҗа­лык­ның гомум чәчүлекләре 1000 гектар булса, быел шуның 140 гектарын уҗым культуралары, 450 гектарны язгы бодай, солы, арпа би­ләгән. 280 гектар көнбагыш мәйдан­нарына бүленгән. 60 гектар­да исә, өч культураны бергә кушып, вика-суданка-солы чәчкәннәр.— Шулай чәчүнең үз сере бар. Елның ничек килүенә карамастан, бу өч культу­ра­ның берсе я икесе мотлак, күкрәп үсеп, артык үсеш алал­­маган өченче-сенең уңы­шын каплатачак. Ә инде өчесе дә күкрәп үсә икән, моннан да туклыклы, файдалы һәм витаминнарга бай мал азыгы булалмыйдыр да. Һәрхәлдә, күпь­ел­лык эшчән­лек дәверендә әлеге алым үзен һәрвакыт аклап килә, — ди Илһам Шакир улы. Аңлашыла, үстерелгән ашлыкның да шактый өле­ше фураж рәвешендә терлекчелек тармагына юнәл­те­лә. Бу җәһәттән, Илһам Акчурин белдерүенчә, әлеге вакытта хуҗалык складларында үзләре ихтыяҗла­рына бер елга җитәрлек ашлык саклана. Көздән ашлыкка хак түбән бул­ган­лык­тан, былтыр үсте­реп алынган мул уңышның терлекчелек ихтыяҗлары өчен тотынылган һәм халыкка тараткан өлешеннән калганын алар сатмаган, диярлек. Шул ук вакытта, запас күп әле дип, быелгы чәчү кам­па­ниясенә дә һич кенә дә игътибарны киметмә­гән­нәр, ә аңа һәр елдагыча бик җитди әзерләнгәннәр. Аерым алганда, зур күләмдә ашлама кайтарылып, ул һәр гектарга 100 килограмм исә­беннән кертелгән. Мөһим кампания­ләр­не иң кыска агротехник срокларда һәм тагы да оешканрак төстә үткәрү өчен кө­зен 5 метр киңлектәге диска­тор сатып алганнар. СЗ-5,4 чәчкече дә арыш басуларын тукландыруда һәм чәчүдә үзен фәкать уңай яктан гына күрсәткән. Ваклаучы кәтүк­ләү агрегаты исә көн­багыш басуларын әзерләүдә һәм эшкәртүдә файдаланылган.— Без басуларда чүп үләннәре ярыйсы ук баш калкытып, аларны берьюлы эшкәртеп чәчү технологиясен алга сөрәбез. Менә әле 100 гектарда көнбагыш культурасын да яңгырлар­дан соң чәчүгә калдырдык. Шул рә­вешле эш итеп, ике куянның койрыгын бергә тотабыз, —ди Илһам Акчурин.Хәер, чәчүлекләрне химик эшкәртү өчен дә алдынгы хуҗалыкта барысы да — ягулык та, препаратлар да җи­тәрлек хәстәр-ләнгән. Ә инде чәчү кампа­ниясендә “Агромастер” комплексын таккан “ХТЗ” тракторында эшләгән Михаил Трубицын, “Т-150” тракторында культивация үткәргән Рузан Хәмитов, “МТЗ-82” трак­торында көнба­гыш чәч­кән Валерий Маштеллер, “ЗИЛ”да орлык һәм ашлама ташып торган Халит Акчурин, погрузчикны иярләгән Михаил Федяев теләсә кайсы техникага утырырга да, нинди эшкә алынырга да һәрвакыт әзерләр! — Шөкер эшче кулларга кытлык кичермибез! Егетлә­ребезнең һәркайсы үз эше­нең осталары һәм алтынга тиң, — диде бу уңайдан хез­мәткәрләр турында да, авыл халкы хакында да һәрдаим зур социаль хәс­тәр­­лек тоеп эшләүче Илһам Шакир улы. Үзе изге күңелле һәм халыкка игелекле булганга да Федоровка төбәгенең беренче фермеры Илһам Акчурин­ның эшләре дә һәр­вакыт уң бара. Алга таба да уңыш һәм бәрәкәт гел янәшәгездә булсын, Батыр авылының хез­мәт данын һәм социаль имин­леген арттыручы, хөр­мәтле фермер!Илдар Фазлетдинов.Федоровка районы.