Башкортстанда май уртасына кадәр гражданнарга урманнарга җәяүләп тә, машинада да керү тыелды. Республиканың урман хуҗалыгы министры шундый боерыкка кул куйды. Бу аномаль эсселек, коры һава торышы һәм янгын чыгу ихтималы югары булу белән бәйле: җәй әле башланмаган, ә күп кенә районнарда дүртенче һәм хәтта максималь – бишенче хәвеф классы кертелде.“Янгын хәвефе янаган чор авыр булырга охшаган. Чөнки явым-төшем юк. Урамда җәйге көн кебек, гәрчә әле май башы гына. Һәрвакыт штаб режимында булырга кирәк. Муниципалитет башлыкларын тагын бер тапкыр искәртәм: сездә минем телефон номерым бар, андый хәл була калса, шунда ук хәбәр итегез, өстәмә көчләрне юнәлтеп, янгыннарны сүндерү яхшырак. Иң мөһиме, без һәрвакыт уяу булырга тиеш”, – диде республика Башлыгы Радий Хәбиров үткән оператив киңәшмәләрнең берсендә.1500 кешегә штраф салынганБыел янгыннарга бәйле хәл, чыннан да, җитди. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгыннан хәбәр итүләренчә, коры үлән янып китү очраклары, узган елдагы белән чагыштырганда, дүрт тапкыр күбрәк. 90 проценттан артык очракта янгын кешеләрнең ут белән саксыз эш итүе нәтиҗәсендә килеп чыккан. Янгын кешеләр ихатада үлән яндыру нәтиҗәсендә башланган һәм ут ишегалды корылмаларына һәм бакча йортларына күчкән очраклар да бар. Ут кырлардан урманга кадәр барып җиткән һәм күпкә куркынычрак һәм туктату авыррак булган урман янгыны башланган очраклар да теркәлде.Коткаручыларыбызга, урманчыларыбызга һәм янгын сүндерүдә катнашкан һәммә кешегә дан һәм хөрмәт – әлегә барлык янгыннар да оператив рәвештә сүндерелде. Ә Күгәрчен, Учалы, Баймак һәм Зилаер районнарында янгын чыгуда гаеплеләрне таптылар да инде, аларга зур штрафлар яный! Белорет районында чыккан янгын факты буенча исә җинаять эше кузгатылган, гаеплене дүрт елга кадәр иркеннән мәхрүм итәргә мөмкиннәр.Көн саен иң хәвефле һәм популяр урман участокларын 800дән артык патруль төркеме күзәтә, алар составына Гадәттән тыш хәлләр, Урман хуҗалыгы министрлыклары, муниципалитетлар һәм полиция хезмәткәрләре керә. Хокук бозучыларга карата 1500дән артык протокол төзелгән дә инде. Быелдан штрафлар берничә тапкыр артты: гражданнар өчен – 60 мең, бизнесменнар өчен – ике миллион сумга кадәр. Ә утның фермер җирләреннән чыгуы ачыкланса, фермерны дәүләт субсидияләреннән дә мәхрүм итәчәкләр.Ни сәбәпле яна?Урманның янып китүенә корылык һәм кызу кояш нурлары сәбәпче дип санау – уйдырма. Үлән үзеннән-үзе янып китсен өчен аны ким дигәндә 50 градуска кадәр җылытырга кирәк. Табигый шартларда моны яшен генә эшли ала. Бу – янгыннарга китергән икенче иң төп сәбәп.Төп “яндыручы” исә – кеше үзе. Тирә-якны көлгә әйләндерү ысуллары бик күп. Берәүләр учак яга, аны күзәтеп тормый яисә ахыргача кадәр сүндермиләр, учактан очкын оча, ул янгынга сәбәпче була. Икенчеләр шырпы яки тәмәке төпчеге, петарда яисә Бенгаль уты ыргыта. Өченчеләре автомобильдә яки мотоциклда коры мүк белән капланган урманга керә, куак асты пыскый башлау өчен көпшәдән чыккан очкын да җитә. Хәтта ташлап калдырылган шешә яисә пыяла кисәге дә ут чыгарырга мөмкин – алар нурларны туплый һәм линза, “зурайткыч пыяла” эффекты бирә.Хәвеф янаганда нәрсә эшләргә?Әгәр дә ялкын кечкенә булса, җавапсыз туристлар калдырган учак яисә куак янса, сез аны үзегез сүндерергә тырышып карый аласыз. Су сибегез, ялкынга дымлы чүпрәк каплагыз яисә аякларыгыз белән таптагыз. Ләкин ут көчле икән, сез бернәрсә дә эшли алмаячаксыз, хәтта тырышмагыз да. Хәтта иң матур урман да кеше гомеренә тормый! Ут хәрәкәте юнәлешенә перпендикуляр рәвештә йөгерегез, барысын да хәвеф янавы турында кисәтегез, ашыгыч хезмәтләргә шалтыратыгыз.Әгәр дә янгын урыныннан чыга алмыйсыз икән, сулыкка керегез, яки дымлы кием белән капланыгыз. Ачык мәйданда яисә болында булсагыз, җиргә иелеп сулыш алыгыз, анда төтен азрак.Ә шашлык кыздырырга мөмкинме?Мөмкин, ләкин сак булыгыз! Моның өчен мангалны йорттан һәм корылмалардан кимендә биш метр ераклыкта урнаштырырга, аннан ике метр тирәдә бөтен үләнне чабарга, янәшәдә янгын сүндергеч, сулы чиләк, көрәк куярга һәм әзер күмерне генә кулланырга кирәк (ягъни утын яндырмаска). Җилнең тизлеге секундына 5 метрдан артык булса, шашлык кыздыру тыела.Бездә янгын сүндерү вертолеты да бар!Бер ел элек республика коткаручылары карамагына Күмертау авиация предприятиесе җитештергән яңа “Ка-32А11ВС” вертолеты тапшырылды. Аны Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров кушуы буенча республика ихтыяҗлары, шул исәптән авария-коткару эшләре һәм янгын сүндерү өчен сатып алдылар. Вертолет югары нәтиҗәлелек күрсәтте!Мәсәлән, аның ярдәмендә Краснокама районының Ивановка авылы янындагы 10 гектар мәйданда чыккан зур янгынны кыска вакытта сүндерүгә ирешелде. Янгын сүндерү вертолеты гомум күләме 29 тонна суны җиде тапкыр янгын өстенә ташлады. Янгын урынында, шулай ук, 19 кеше һәм 7 берәмлек техника эшләде.ИГЪТИБАР!Барлык очраклар турында шунда ук +7(347)218-14-14 телефоны буенча диспетчерлык хезмәтенә яисә бердәм федераль номер: 8-800-100-94-00 буенча хәбәр итегез. Ике телефон да тәүлек әйләнәсенә эшли.