Джо Байден икенче срокка әзерләнә

“Мин АКШ Президенты постына яңадан сайлауга чыгам”, – дип белдерде сәясәтче Ак йорт урнаштырган видеода. АКШ Президентын килә­се сайлаулар 2024 елның ноябренә билгеләнгән. Шуны әйтеп үтәргә кирәк, Президент сайлаулары вакытында Джо Байденга 82 яшь булачак. Өченче ел инде бөтен планета халкы аның егылуларыннан, кая барырга белми адашып йөрүләреннән, хаталарыннан көлә. АКШ җитәкчесенең үз-үзен тотышы аның сәламәтлеге торышы турында сораулар тудыра. Әлбәттә, безнең заманда сәла­мәт­лек белән бәйле проблемалар – хөкем карары түгел. Медицина күп нәрсәне эшли ала, ә көчле команда Президентка бары тик вәкил фун­к­ция­ләрен генә калдырып, барлык проблемаларны да үз өстенә ала алыр иде. Әмма Джо Байден белән тандемда яңадан сайлауларга барган вице-президент Камал Харрисны да Америкада бик яратып бетермиләр. “Йокымсыраган Джо” идарә иткән вакытта, Байденга халык шундый кушамат таккан, Америка хуҗалыгында бөтен юнәлешләр буенча да эшләр түбән тәгәрәде. Көньяк чик ачык. Аның аша мигрантлар ага һәм үзләре белән америкалыларны үтерүче наркотикларны тонналап алып керәләр. Мигрантлар үз геттосын булдыра, көньяктагы бөтен шәһәрләрне оккупацияли, урындагы халыкны хезмәт базарыннан һәм туган районнарыннан кысрыклый. Кайчандыр бөтен дөньяны көн­ләш­тергән АКШ икътисадының хәле күз алдында мөшкелләнә. Хәрби-сәнәгать комплексы гына бераз үсеш кичерә. Күчемсез милек базары җи­мерелү чигендә, акцияләр базарын бизгәк тота. Инфляция узган ел рекорд куйды. Банк кризисы тәмам­ла­нырга уйламады да. Халык тынып калды һәм бу сүлпән рецессиянең (икътисад үсешенең акрынаюы һәм күпчелек финанс күрсәткечләренең кимүе) ни белән бетәчәген көтә. Америка армиясе физик һәм психик яктан сәламәт булмаган кешеләр җыелмасына әверелде. Һәм иң мөһиме: халык массалары бер туктаусыз ярлылана, ә бу фонда байларның акчасы гаҗәеп рәвештә арта гына. Американың урта сыйныфы күз алдында үлеп бара һәм болар барысы да – “Джо Байден һәм аның компаниясе” тырышлыгы белән. Демократлар партиясе хәлне ничек тә булса тигезләү омтылышында Европада зур конфликт учагы тудырды. Әмма бу стратегия дә эшлә­ми. Әйе, Украина күндәм рәвештә үзен корбан итте, Европа да үз икътисадын корбан итәргә ризалашты, ләкин моңардан дөньяда ярлылык һәм газаплар артты гына. Америка хал­кы Украинада кан коюдан баемады. Кыскасы, АКШның тышкы һәм эчке сәясәте соңгы ике елда – тоташы белән зур уңышсызлык. Ләкин, ничек кенә парадоксаль тоелмасын, карт сәясәтче Джо Байденның кайбер уңышлары булды. Моның өчен демократлар аңа теләсә нәрсәне гафу итәргә һәм аны Ак йорттагы кәнәфигә яңадан утыртырга әзер. Нәкъ менә Джо Байден идарә иткән вакытта АКШның демократлар партиясе илдә үзенең тулы диктатурасын урнаштырды. Бу – классик, Латин Америкасы стилендәге хунта: башкача фикерләүчеләрне эзәрлек-ләү, кешеләрнең сәер юкка чыгулары һәм диссидентларның үлеме, йөз­ләгән сәяси тоткын, киңкүләм мәгъ­лүмат чараларына тулы контроль. Ул гына да түгел, Джо Байден вакытында бер партияле системага фактик күчү дә формалашты. Республикачылар демократларның кайбер иң кыю тәкъдимнәренә генә җавап бирә. Ләкин, нигездә, аларда яңа фикер белдерүчеләр юк. Сәяси мәгънәдә республикачылар властьта үзләрен демократларга эшләүче кебек тоталар. Губернатор-республикачы Грег Эббот җитәкчелек иткән Техасны алыйк. Штат халкы даими рәвештә үзенә буйсынган Милли гвардия ярдәмендә Мексика белән чикне ябуны сорый. Ләкин Грег Эбботт халыкның мөрәҗәгатенә колак салмый. Үзенең барлык мигрантларга каршы чыгышларына карамастан, асылда ул Ак йорт сәясәте белән тулысынча килешүен исбатлый. Джо Байден күз йомуы белән мигрантлар санының елына миллионнар белән исәпләнә торган рекордлы үсеше шулай ук демократлар партиясе мәнфәгатьләрендә уңышлы эшли. Бу шәхесне раслаучы барлык кирәкле документларны бик тиз алучы кешеләр шунда ук демократ­ларның төп электораты була. Кирәк булса, алар шул ук Джо Байденны проблемаларсыз АКШ Президенты итеп яңадан сайлаячак. Бу демократлар партиясе диктатурасына республикачыларда ачык җавап юк. Аларның партиясендә демократлар белән сүздә дошманлашкан бик күп сәясәтчеләр үсте, ләкин алар да Америка белән идарә итүче “тирән дәүләт” – олигархлар һәм бюрократия мәнфәгатьләренә тырышып хезмәт күрсәтергә әзер. АКШның элекке Президенты Дональд Трамп гамәлдәге Америка лидерын кабат тәкъдим итү начар тәмамланачак, дип белдерде. “Ниндидер начар нәрсә булыр дип уйлыйм. АКШта зур проблемалар бар, өченче Бөтендөнья сугышы килеп чыгуы бик мөмкин. Атом-төш коралы турында сөйлиләр, ә безнең ил белән нәрсә булуын аңламый торган кеше идарә итә”, – диде Дональд Трамп “Newsmax” телеканалына интервьюда. Джо Байден үз постында Америка олигархларына бик яхшы хезмәт күрсәтә. Белгечләр фикеренчә, аңа да, бөтен “тирән дәүләткә” дә чакыру ташларлык АКШта бердәнбер кеше бүген Дональд Трамп. Ләкин аның матди һәм әхлакый-ихтыяри ресурслары җитәрме? Дональд Трамп та көч-куәте ташып торган яшь егет түгел...Фәнүз ХӘБИБУЛЛИН.