Стары палярнік – гэта я. Ты, мусіць, вырашыў, што я сівы і барадаты? Насамрэч я зусім яшчэ малады. Такі ж, як твой тата, напрыклад. І ў мяне няма ні сівізны, ні барады. А старым палярнікам мяне называюць таму, што на Поўначы я працую даўно, шмат гадоў…
Цяпер я раскажу табе адну дзіўную гісторыю, якая адбылася ў нас, на Паўночным полюсе.
Аднойчы наш агульны ўлюбёнец Медзведзяня вырашыў выкупацца. Дабегшы да краю крыгі, ён плюхнуўся ў сцюдзёную ваду. І раптам з-пад яго вынырнуў… Хто б ты думаў?.. Пінгвінёнак. Спалохаўшыся, абодва ўтаропіліся адзін на аднаго і сталі хутка-хутка аб нечым лепятаць. Аб чым? Пра гэта не даведаўся б ніводзін чалавек на свеце, калі б я не апынуся паблізу.
- Ты хто такой? – спытала, заікаючыся, Медзведзяня.
- Я Пі-пінгвінёнак… - прапішчаў той, не менш напалоханы. – Я з полюса…
- З полюса?! – здзівілася медзведзяня. – Але, акрамя нас і палярнікаў, на ўсім полюсе нікога няма!
- Не, - запярэчыў Пінгвінёнак, - акрамя нас і палярнікаў, нікога няма!
Гэта ўжо абурыла Медзведзяня.
- Ах, так?! Тады скажы, што гэта за пасёлак?
- Там жывуць палярнікі! – узрадавалася Пінгвінёнак.
- Пра-авільна… - здзіўлена працягнуў Медзведзяня. – Ану, пойдзем туды…
- Ідзём!..
Прызнацца, я і сам здзівіўся не менш Медзведзяня. Бо пінгвіны тут ніколі не жылі, ніхто з іх ні разу сюды не пападаў. Адкуль жа гэтаму Пінгвінёнку вядома пра нашу палярную станцыю? Дзіўна! Вельмі дзіўна! І я неўзаметку пайшоў за імі…
Яны спыніліся каля метэаралагічнай будкі.
- Калі ты сапраўды з полюса, - важна вымавіла Медзведзяня, то скажаш мне, што гэта?
- Вядома, скажу… Гэта… э… Тут вымяраюць тэмпературу паветра.
Медзведзяня здалося.
- Так… ты ўсё ведаеш… Але чаму я ніколі не бачыў цябе тут, на Паўночным полюсе?
- Паўночным?! – Пінгвінёнак нават прыўзняўся. – Паўднёвым! Ён Паўднёвы!
- Не, Паўночны, глядзі…
Прачытаўшы надпіс на сцягу. Пінгвінёнак зусім разгубіўся:
- Усё ясна … Значыць, я зноў не туды трапіў. На свеце, аказваецца, не адзін, а два полюсы…
- Не можа гэтага быць! – крыкнула Медзведзяня.
На свеце сапраўды не адзін, а два полюсы: Паўночны і Паўднёвы. Знаходзяцца яны сябар ад сябра вельмі далёка. Паміж імі – моры, акіяны, горы, даліны, пустыні, лясы, снягі, льды і шмат розных краін. Як жа гэты маленькі, слабенькі Пінгвінёнак здолеў патрапіць з аднаго полюса на іншы?..
- Разумееш, - пачаў тлумачыць ён Медзведзяню, я нарадзіўся ў Антарктыдзе…
- У Антарктыдзе? А казаў, што на Паўднёвым…
- Але гэта і ёсць Паўднёвы полюс. У Антарктыдзе таксама заўсёды холадна, паўсюль льды і таксама жывуць палярнікі…
- Дык вось, аказваецца, чаму ты ведаеш пра палярную станцыю! – выклікнула Медзведзяня. – Расказвай далей…
Вось што здарылася. Аднойчы паднялася страшная завея. Моцны вецер узняў Пінгвіненка ўверх і шпурнуў яго проста ў бушуючы акіян. На шчасце, яму ўдалося ўскараскацца на маленькую ільдзінку… Шмат дзён і начэй Пінгвінёнак змагаўся за сваё жыццё. А калі ўсё супакоілася, ён заснуў… Сонца падымалася ўсё вышэй, рабілася цяплей, і ільдзінка растала. Але ў гэты момант Пінгвінёнак убачыў скалісты астравок і тут жа паплыў да яго.
Калі ён ужо быў на астраўку, у небе пачуўся крык. Гэта горды Альбатрос, склаўшы крылы, каменем падаў уніз.
- Малайчына, малыш! — урачыста вымавіў Альбатрос, апусціўшыся на астравок. – Я бачыў, як ты адважна плыў. І мой птушыны абавязак – дапамагчы табе.
- Калі ласка, - узмаліўся Пінгвінёнак, - дапамажыце мне вярнуцца дадому, на полюс…
Альбатрос узмахнуў крыламі.
- Ляцім, малыш!
- Але я не ўмею лётаць, - сказала Пінгвінёнак.
- Як не ўмееш? Ты ж птушка!.. Чакай, чакай, я недзе ўжо сустракаў птушку. Успомніў! Цяпер я ведаю, дзе твая радзіма! — І, пасадзіўшы Пінгвіненка на спіну, Альбатрос узляцеў у блакітную высь.
Як шкада, што іх тады ніхто не спыніў, не крыкнуў: «Стойце! Вы паляцелі не да дома Пінгвінёнка, а зусім у іншыя, далёкія краі!»
Хутка Альбатрос урачыста абвясьціў:
- Полюс! – і апусціўся на ўскрайку густога багністага лесу.
Але Пінгвінёнак у адказ толькі сумна паківаў галавой…
- А гэта што? – спытаў ён, з цікаўнасцю разглядаючы лес.
Гэта дрэвы. Хіба на полюсе дрэвы не растуць? – здзівіўся Альбатрос.
- На полюсе нічога не расце.
Пінгвінёнак знемагаў ад спякоты.
Альбатрос быў збянтэжаны.
- Але менавіта тут жыве бяскрылая птушка… Ау, Ківі-ківі! – паклікаў ён. – Ківі-ківі, ау!
Непадалёк, над нізкай травой, паказалася даўгаклювая сонная галоўка шэра-бурага Ківі-ківі.
- Ну што «Ківі-ківі»? Ну я Ківі-ківі! – незадаволена вымавіла птушка. – Прыходзьце, калі ласка, ноччу. А днём спаць трэба…
Альбатрос і Пінгвінёнак, зразумела, не ведалі, што Ківі-ківі – начная птушка, што дзень яна праводзіць і нарах, пад карчамі вялікіх лясных дрэў, а ўначы – шукае корм: лічынкі, насякомых, ягады, насенне і нават невялікія каменьчыкі. Выцягне з зямлі чарвячкі, падкіне, зловіць сваёй доўгай дзюбай і хутка праглынае. А калі Ківі-ківі патрывожыць днём, то ён часта пазяхае і пры гэтым дзіўным чынам рассоўвае сківіцы.
- Ты перастанеш пазяхаць? – прыкрыкнуў на яго Альбатрос. – Паглядзі лепш, каго я табе прывёз!
— Бачу… — адказаў Ківі-ківі, па-ранейшаму не расплюшчваючы вачэй.
- Я не ведаю, як вярнуцца дадому, у Антарктыду, - паскардзіўся яму Пінгвінёнак.
- У А-а?.. А… а знаходзіцца адразу за морам. Вядома, мой птушыны абавязак … - не дагаварыўшы, Ківі-ківі скава заснуў.
Альбатрос з Пінгвінёнкам паляцелі далей. Маляня было шчаслівае! Скончыцца гэтае мора, і ён, як сказаў Ківі-ківі, нарэшце, патрапіць да сябе дадому! Бедны Пінгвінёнак не ведаў, што менавіта зараз ён яшчэ больш аддаляецца ад свайго дома, ад роднай Антарктыды…
Нечакана на гарызонце ўспыхнула мноства агнёў.
- Агні! – закрычаў Пінгвінёнак. – Значыць, гэта палярная станцыя! Полюс!..
Апусціўшыся на дах вялікага дома, яны сталі разглядаць начную вуліцу незнаёмага горада. Пінгвінёнак упалым голасам ледзь вымавіў:
- Альбатрос, і гэта не полюс. Я думаў, што людзі толькі ні полюсе жывуць…
- Ах, Ківі-ківі… - уздыхнуў Альбатрос. – Усё ён наблытаў. Вядома, гэта не А – а…
- Антарктыда, - падказаў Пінгвінёнак.
- А гэта А – а…
- Аўстралія! – раўнуў нехта ўнізе.
Пінгвінёнак, спалохана шарахнуўшыся ўбок, зваліўся з даху проста на верхні балкон да ног вялізнага сабакі.
Вы хто будзеце? – ветліва пацікавіўся сабака.
- Я… буду Пі-пінгвінам. А пакуль я… Пі-пінгвінёнак.
- Вельмі рады. Мяне клічуць Пінчар. Даберман Пінчар.
- Як называецца гэты горад? – спытаў ён раптам.
— Аіа… — не выпускаючы ношы, працадзіў скрозь зубы Пінчар.
- Як, як?..
Пінчар спыніўся, паставіў кошык на асфальт, расчыніў яго і вельмі ветліва адказаў:
- Адэлаіда.
- Дзякуй, Пінчар…
Але толькі сабака пачаў бегчы. Пінгвінёнак зноў нагадаў пра сябе:
- А гэта што? – Ён меў на ўвазе якая стаяла ў бліжэйшага асабняка легкавую аўтамашыну.
- Аўтамашына.
- Што што?
Нічога не зробіш, прыйшлося зноў спыніцца.
Гэта аўтамашына…
Тут пачуўся другі гудок парахода.
— Малю Вас, калі Вы хочаце патрапіць дадому, не задавайце мне больш пытанняў…
Добравыхаваны сабака шырока расчынілі дзверы і гасцінным жэстам запрасіў госця прайсці ў кватэру.
- Я, на жаль, спяшаюся, - сказаў Пінчар. – Мой гаспадар – мараплаўца, і мы з ім сёння адпраўляемся ў далёкія халодныя краі…
- Значыць, на полюс?! О, вазьміце мяне з сабой! Там мая Радзіма.
- Разумееце, - сумеўся ў нерашучасці Пінчар, - староннім забаронена знаходзіцца на караблі. Але, гм… Мой абавязак – дапамагчы Вам…
Падумаўшы, ён дастаў плецены кошык і ветліва прапанаваў Пінгвінёнку залезці ў яго.
Здалёк данёсся гудок парахода.
Схапіўшы ў зубы кошык. Пінчар пабег і бок прыстані. А Пінгвінёнак, седзячы ўнутры, з вялікай цікавасцю разглядаў вуліцы праз тонкія шчыліны пляцёнкі.
Пінчар зачыніў кошык, схапіў яго ў зубы і памчаўся наперад.
Пракраўшыся неўзаметку на які адплывае карабель, Пінчар спусціўся са сваёй ношай у трум.
- Вось цяпер, - сказаў ён, - можаце задаваць мне колькі заўгодна пытанняў.
- Дзякуй, - адказаў Пінгвінёнак. – Толькі, калі ласка, называйце мяне на «ты». Я ж зусім маленькі.
- Добра, паспрабую… Калі атрымаецца… Глядзіце ў ілюмінатар!
- Куды?
- У ілюмінатар. Так на караблі называецца акно… Мы плывём міма Індыі!
- Міма каго?
Пінчар растлумачыў Пінгвінёнку, што Індыя – гэта краіна. А лясы, міма якіх праплываў карабель, завуцца джунглі. Аднойчы Пінчар з гаспадаром палявалі ў тутэйшых мясцінах. Прыгажосць! Праўда, джунглі амаль непраходныя. Але затое тут можна сустрэць слана – самага вялікага і наймацнейшага звера на свеце. І, зразумела, малпаў. Спрытней гэтых гарэз наўрад ці дзе сустрэнеш …
— Але я, здаецца, захапіўся, — раптам спахапіўся Пінчар. – А мы ўжо набліжаемся да берагоў Афрыкі. Глядзіце! Глядзіце! Пустыня Сахара! Самая вялікая пустыня на свеце…
- Я гляджу… - сумна адгукнуўся Пінгвінёнак. – Але і гэта не полюс…
Карабель адыходзіў усё далей і далей на поўнач… Пінгвінёнку здавалася, што вось-вось здасца яго Антарктыда. І як ён узрадаваўся, калі ўбачыў заснежаную гару! Наіўны малыш! Ён думаў, што снег толькі ў Антарктыдзе бывае…
- Ну, рады за Вас! – сказаў Пінчар. – Прыехалі! Далей карабель не пайдзе…
Ён дастаў кошык і прапанаваў Пінгвінёнку заняць у ім сваё ранейшае месца, каб непрыкметна выбрацца на бераг.
- Як я Вам удзячны! — усклікнуў малы, залазячы ў пляцёнку. – Але, калі ласка, называйце ж мяне на «ты»!
- Ну, залазь, залазь, ты! — прыязна прыкрыкнуў Пінчар.
На ўскрайку скалы Пінгвінёнак убачыў Аленя і пабег да яго. Алень задуменна глядзеў уніз. Там, на роўнай ледзяной пляцоўцы, стаяў самалёт.
Так, - глыбакадумна адказаў Алень на пытанне Пінгвінёнка. – Гэты самалёт сапраўды паляціць на полюс. Але я проста не магу зразумець, як на полюсе жывуць людзі. Там жа льды!
- Ну і што? – усміхнуўся Пінгвінёнак. – Людзі жывуць не толькі на лёдзе. Яны жывуць нават на зямлі. Слова гонару, я сам бачыў… Усяго добрага, Алень!
- Чакай, мой аленіны абавязак папярэдзіць, што цябе могуць убачыць палярныя лётчыкі!
Пінгвінёнак засмяяўся:
- І няхай. Яны да мяне ставяцца вельмі добра!
- Па-чалавечы?
- Ага.
Пінгвінёнак сеў на свой хвосцік і стрымгалоў пакаціўся з гары, проста да драбінак, прыстаўленых да адчыненых дзвярэй ссамалёта
Мінула яшчэ крыху часу, і самалёт падняўся ў паветра. На борце яго красаваўся надпіс "Палярная авіяцыя", а ў круглае акенца выглядвала галоўка маленькага вандроўца.
- Вось так я і трапіў на Паўночны полюс, - сумна скончыў сваю гісторыю Пінгвінёнак. – Ніколі не думаў, што на свеце так шмат палюсоў.
Медзведзяня ўсміхнуўся:
- Ну, выходзіць не так ужо шмат: раз-два і аблічыўся. А ведаеш што, Пінгвінёнак, давай сябраваць! Гэта ж нічога, што мы з розных палюсоў…
- І абодва такія розныя, - дадаў Пінгвінёнак.
Вось якую дзіўную гісторыю я даведаўся. Медзведзяня і Пінгвінёнак сталі сапраўднымі сябрамі. Гэта могуць пацвердзіць усе мае таварышы палярнікі. Іх сяброўству сапраўды не перашкодзіла тое, што яны з розных палюсоў і абодва такія розныя.