Балалар тугач: "Роддомнан ук садикка чиратка басыгыз! Мәктәпкә кергәндә бәлки җитәрсез,"— диделәр. Акча төртмичә эләгү имеш, мөмкин түгел дип куркыттылар. Әмма Аллаһның рәхмәте киң. Унбер-уникенче елларда электрон чират керде, яңа садиклар ачыла, искеләренә ремонт ясата башладылар. Һәм олысына өч яшь тулгач урын да килеп чыкты. Икенчесе белән барыбер декретта булгач, без әле көтмәгән дә идек. Алмаш кием, сандаликлар, физкультурага чешки-шорты алып, садик–мәктәп дөньясына кереп киттек. Иртән озатканда елашулар, кичен алганда "тукта, хәзер уйнап бетерәм" дип, китә алмый торулар...
Язарлык хәлләр, кызыклы мизгелләр, утренникларда балавыз сыгып утырулар...Әйбер алмашыну, бәрелү-сугылулар да... Төрлесе булды, онытылды. Әмма бу хәл һаман вакыт-вакыт хәтердә калкып чыга.
Ул вакытта ата-аналар җыелышында балалар бакчасы мөдире (заведующая) чыгыш ясады. Һәрвакыт елмаеп каршы алучы, өч йөзгә якын булса да, һәр баланы һәм аның әти-әнисен танып белүче, ут чәчеп торган Людмила Васильевнага карарлык түгел. Күзләре тулы мөлдерәмә яшь, үпкә. Хәзер-хәзер түгелергә тора. Тавышы калтырап чыга. Аның борчулы йөзе, сүзләре дә күз алдымда.
"Нигә кирәк иде шулай? Нигә? Аңламыйм? Ник башта туры үземә килмәдегез? Без бит кешеләр. Сөйләшер идек, аңлашыр идек. Беркем дә сездән көчләп берни алганы юк. Минем хезмәт хакым да, өемдә кәгазь дә җитәрлек. Сезнекенә калмаган... Нигә кирәк иде бу?"— дип өзгәләнүе...
Ә барысына да сәбәпче — бәдрәф кәгазе икән. Балалар бакчасына акча төшергәндә һәр нәрсәгә санап, ничә квадрат метрга ничә грамм кальцинированный сода, ничә грамм сабын, күпме лампочка елына тиеш, минималь бәядән санап экономистлар смета-план төзи. Шуның буенча, мәсәлән, бер балага 15-20 см бәдрәф кәгазе куллана дип, группада бала санына карап рулоннар бүлеп бирелә. Тик балалар никтер аңлап бетерми аларга 20 см җиткәнен. Берничә тапкыр артык кулланалар. Шуңа инде аптырагач, тәрбиячеләр әти-әниләргә "Өйдән алып килә алмассызмы икән? Җиткереп булмый",— дигәннәр.
Икенче көнне группада шкафта кәгазь төргәкләр җыелган.
Өченче көнне прокуратурадан кәгазь килеп төшкән!
Бер бик "кайгыртучан" гаилә балалар бакчасы кирәкләрен әти-әниләрдән җыялар, чарасын күрегез дип шикаять, ягъни жалоба язган. Әле ярар үз исеменнән генә язса! Юк бит. "Дүртенче группа әти-әниләре" дип имзалаган. Ул вакытта ватсап, телеграмм төркемнәрендә, чатларда язышу заманы түгел иде. Бөтен группа җыелып киңәшләшкән дә, хәл иткән, кул куйдырган диярсең. Шул кеше язуы өчен тикшерүләр киләчәк, аңлатмалар язасы икән. Тәрбияче белән заведующийны да эштән озатырга мөмкиннәр. Ярый әле озатсалар гына. Коррупция диеп статья чәпәмәсәләр!
Билгеле инде, җыелышта халык шаулый башлады. Ничек инде шулай була? Безнең балалар өчен янып торучы, яхшылыкка гына өйрәтүче, сабыр, төпле фикер йөртүче, балалар да яраткан тәрбиячебезне кемнеңдер пычрак "хат"ы өчен эштән куалармы?
Кайгырмагыз, хат язарбыз үз ризалыгыбыз белән китердек, кем дә мәҗбүриләмәде. Зинһар өчен, тәрбиячебезне калдырыгыз, дип шау-шу купты.
Элек "донос", "жалоба" язар өчен каядыр барырга, тапшырырга кирәк булса, хәзер җиңеләйде бит ул эш. Телефоннан да язып, электрон почтага җибәреп була. Кирәкле оешмаларның адреслары сайтларында язылган, табуы авыр түгел. Шалт! Бастың экранга — китә. Шул секундта барып та җитә. Көне буена нихәтле язып була?! Балаларның тәрбиячесе ошамый — язасың, бәдрәф кәгазе җыя дип. Укытучымы? Балаларга тавыш күтәргән икән... Сельсовет башлыгы? Машинасы кыйбатлы, үз акчасына алмагандыр әле...Врачка да гаеп табып була. Талон бирми, каты сөйләшә. Хәтта муллага да теләсәң җитешәсең...
Кешеләрнең бер-берсе өстеннән язып йөрүләре бүгенге генә ачыш түгел. Узган гасырның 37 еллары онытылмаган. Ул вакытта "яхшылык" эшләүчеләрнең оныклары дәвам итә. Хәзер дә, әйтерсең, халыкны өйрәтәләр шуңа. "Кайнар телефоннар", "народный контроль", камералар...
Без дә яздык инде... яклау хаты. Бөтен төркем диярлек кул куйды. Тикшерү килеп китте. Аллаһка шөкер, тәрбиячене эштән кумадылар, выговор ясап, премиясен кискәннәр диделәр. Ансы бер хәл, әмма күпме нервысы беткәнен үзе генә беләдер. Садик, тәрбияче, заведующий репутациясенә, исеменә тап төшергән өчен кем җавап бирер? Нигә аны үзенә килеп сөйләшеп хәл итеп булмый идеме икән? Сораулар калды күңелдә.
©Рәмзия Юсупова
Рәсем авторы: Камилә Юсупова
#миллиардтатар #2023хатирәләре
#чәйэчкәндә #татарчаязам #укы #РамзияЮсупова