Йәнтөйәге тураһында хәстәрлек күрә

Ергә хужа була белеп, ныҡлы баҫып эшләгән ауыл хеҙмәтсәндәре –йәнтөйәгенең таянысы, терәге. Бүздәк районының Ҡаран ауыл биләмәһендә булғанда ла ошо төбәктә эшмәкәрлек алып барған, тыуған төйәге өсөн янып-көйгән фермерҙарҙың береһе Илдар Вәхитов менән осраштыҡ. Иҫке Аҡтау ауылында тыуып үҫкән фермер үҫмер сағында уҡ үҙенең ауылда йәшәрен, ошо тармаҡта эшләрен белә. – Атай-әсәйем дә ауыл хеҙмәт­сәндәре, 13-14 йәштә үҙем дә комбайнсы ярҙамсыһы булдым, шуға ауыл эше миңә бала саҡтан яҡын. Һуңынан Өфөлә ҡалырға, Себер тарафтарына сығып китергә лә мөмкинлек бар ине, ләкин күңелем менән һәр ваҡыт тыуған яғыма тартылдым, – тип башланып китте Бүздәк фермеры менән һөйләшеүебеҙ. Тәүҙә ул Өфөлә урман техникумын тамамлай. Ғаилә ҡорғас, ситтән тороп Башҡортостан дәүләт аграр университетында белем ала. Ҙур ауыл хужалығы ойошмаһында баш инженер, һуңынан директор урынбаҫары булып эшләү Илдар Рим улына был өлкәлә ҙур хеҙмәт тәжрибәһе бирә. Бынан ете йыл элек ул үҙенең эшен асырға батырсылыҡ итә һәм крәҫтиән (фермер) хужалығын ойоштороп ебәрә. Яҡташтарының ышанысын аҡлау тигән маҡсаты ла уны ошо аҙымға этәрә. 50 гектар ерҙән башлап алып китә ул эште. Тәүҙә әллә ни ырата алмаһа ла, яйлап ҡатмарлыҡтарҙы еңергә өйрәнә. Һуңғараҡ сәсеү майҙанын 450 гектарға тиклем еткергәс, эше ыңғайлай. – Бойҙай, арпа, арыш, көнбағыш һымаҡ бер нисә төрлө культура сәсә башланым. Береһе уңмаһа, икенсеһе уңа. Шулай итеп, береһен-береһе ҡаплай. Ә былтыр сәсеү майҙанын ике мең гектарға тиклем еткерҙем. Үткән йыл айырыуса ныҡ уңайлы килде. Уңыш мул булды. Һуңғы ике йылда яңы иген йыйыу комбайндары алыу ҙа баҫыуҙан уңышты тиҙ һәм юғалтыуһыҙ йыйырға булышлыҡ итте, – тине хәстәрле хужа. Сәсеүлек майҙанында әле күпселекте арпа биләй, унан ҡала – бойҙай һәм арыш. Ер майҙаны ниндәй культураға ихтыяж күберәк булыуына бәйле. Төбәктә малсылыҡ менән шөғөлләнгән фермерҙарҙың күп булыуы ла арыш, арпаға һорауҙы арттыра. Шуға ла былтыр 900-ҙән артыҡ гектарҙа арпа сәселгән, был дөйөм сәсеүлектең яртыһы тиерлек. Дәүләт ярҙамынан файҙаланыу ҙа фермер хужалығын үҫтереүгә булышлыҡ итә. “Ғаилә фермаһы” республика программаһы буйынса грант алып, үткән йылда иген таҙартыу комплексын төҙөүгә өлгәшкәндәр. Был иһә күп мәшәҡәт­тәрҙән азат итеүе хаҡында әйтте Илдар Рим улы. – Баҫыуҙан ҡайтҡан барлыҡ игенде ваҡытында таҙартып, киптереп келәт­тәргә һалыу йәһәтенән файҙаһын тойҙоҡ. Элек элеваторҙарға ташыу күп мәшәҡәт тыуҙыра ине. Хәҙер үҙебеҙҙеке булғас, байтаҡ сығымдан ҡотолдоҡ. Был комплекстың ҡеүәте лә ҙур – сәғәтенә 40 тонна таҙарта. Киптергесе иһә сәғәтенә 20 тонна елгәреү көсөнә эйә, – ти хужалыҡ етәксеһе. Әлегә был комплексты көнбағышта ғына һынаһалар ҙа, ул үҙенең уңайлы булыуын күрһәтеп өлгөргән. Яҡшы уңыш алыу ергә түккән көсөңә лә тығыҙ бәйле. Быны ла иғтибар үҙәгендә тота фермер. Сәскән саҡта элиталы орлоҡтар ҡулланыу, ергә минераль ашлама һалыу ҙа уңыштың нигеҙе. Шулай уҡ заманса техника ла эштең сифатына булышлыҡ итә. Ошоларҙың барыһы ла үтәлгәндә, ер юғары уңышы менән шатландырыр, тигән фекерҙә әңгәмәсем. Алға аныҡ маҡсат ҡуйғанда хужалыҡ үҫешә, яңы баҫҡысҡа күтәрелә. Бүздәк фермеры киләсәккә билдәләгән бурыстары менән таныштырҙы. – Әлеге иген таҙартыу комплексынан иген фуражы һымаҡ күп ҡалдыҡтар ҡаласаҡ. Был иһә малсылыҡ менән шөғөлләнеүгә лә юл аса. Һыйыр малдары алып ошо йүнәлештә лә көсөмдө һынап ҡарағым килә, – тине ул. Ауылдар Илдар Вәхитов һымаҡ аяғында ныҡлы баҫып торған улдарына таяна. Йәнтөйәгенә ярҙам итеү тураһында онотмай фермер. Уран, Әмир ауылдары тураһында хәстәрлек уның иғтибарынан ситтә ҡалмай. – Ауылға, мәктәпкә, балалар баҡсаһына ҡулдан килгәнсә ярҙам итергә тырышам. Ҡышын ҡарҙан таҙартырға, юл асырға булһынмы, аҡсалата ярҙам кәрәкме – береһен дә иғтибарһыҙ ҡадырған юҡ. Үҙемдең көсөм етмәгән мәсьәләләрҙе район кимәленә лә сығарам. Район советы депутаты булыуым да ауыл ихтыяждарын хәл итергә булышлыҡ итә. Ошо биләмәләге фермерҙар менән бергәләшеп эшләү ҙә ғәҙәткә ингән. Махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан егеттәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеүҙе лә бурысыбыҙ тип һанайбыҙ, – тине Илдар Рим улы. Эшен уңышлы алып барған крәҫтиән (фермер) хужалығы етәксеһе генә түгел, өлгөлө ғаилә башлығы булыуы тураһында ла ишеттек уның хаҡында. Тормош иптәше Әлфиә Шамил ҡыҙы менән өс бала тәрбиәләп үҫтерәләр. Өсөһө лә мәктәптә уҡый, иң өлкәне 10-сы класта, уртансылары – етенселә, бәләкәйҙәре II класта. Өсөһө лә һәйбәт уҡыйҙар.Улдары атайҙарының ҡул араһына ингән, хужалыҡ эштәренә ярҙам күрһәтәләр. Киләсәктә лә тыуған Бүздәктәренең ҡото, йәме булып йәшәргә яҙһын Вәхитовтарға. Резеда ШӘҢГӘРӘЕВА Бүздәк районы.