Ozarbayjon va O‘zbekistonning mohir so‘z san’atkori Maqsud Shayxzoda merosini uning nazmiy va nasriy asarlari kabi yetuk mutafakkirlar hayoti hamda ijodi ularning ilmiy, tarixiy, falsafiy, diniy, axloqiy qarashlari, g‘oyalariga ilmiy munosabati kabi masalalar o‘rganilishi nihoyatda zarur ekanligiga ishoratdir
Maqsud Shayxzoda o‘z ijodida xalqlar do‘stligi, insoniylik va bag‘rikenglik g‘oyalarini ulug‘lagan o‘zbek shoirlaridan biri hisoblanadi. Uning she’riyatida turli millat va elatlar o‘rtasidagi birdamlik, do‘stlik va bir-biriga bo‘lgan hurmat yorqin aks etgan.Shoir Maqsud Shayxzoda to‘g‘risida fikr yuritganda shunday iste’dodlarni kamolga etkazgan davr, muhiy va ardoqlagan xalqning ulug‘ligidan iftixor qilasan kishi. 20-30 yillar mamlakatimizda sotsializm poydevori qurulmoqda. O‘zbekiston feodal o‘tmishning sarqitlaridan uzil-kesil qutulayotgan palla. Yangi turmushning xushhavo nafasi el samosida hukmron. Ammo mafkura sohasidagi to‘qnashuvlar hali avjida. Eski ziyolilardan ko‘plari yangi hayot mohiyatini anglab yetmay hujum qilib turardi. Ana shu tarixiy davr o‘zbek adabiyotida yangi bir ijodkorlar avlodini maydonga keltirdi. Oybek, G‘afur G‘ulom, Hamid Olimjon, Uyg‘un, Abdulla Qahhor, Yashin, G‘ayratiy,Oydin, Usmon Nosir, Amin Umariy, Hasan Po‘lat,Sulton Jo‘ralar shu qaynoq davrning jangovar kuychilari bo‘ldi. O‘zbek adabiyotiga o‘zining salmoqli xissasini qo‘shgan bu kabi fidoiy insonlar shoir haqida o‘z fikirlarini bildirishgan.
Hamid Olimjon – o‘zbek adabiyotining taniqli namoyandalaridan biri. Uning Maqsud Shayxzoda haqida qanday fikrlar bildirganligi borasida manba topish qiyin bo‘lishi mumkin, ammo ularning o‘rtasida ijodiy do‘stlik va bir-biriga hurmat mavjud edi. Hamid Olimjon she'riyatida sodda va jozibali tilga e'tibor berilgan bo‘lsa, Shayxzoda ham shunday yondashuvni rivojlantirdi.
Ijodkor Shoirni “Faylasuf Shoir” deya e’zozlaydi.
G‘afur G‘ulom o‘z zamonining mashhur shoirlaridan biri sifatida Maqsud Shayxzodaning ijodini qadrlagan. U Shayxzodaning ijtimoiy mavzudagi she'rlari va ulardagi nozik his-tuyg‘ularni qadrlagan. G‘afur G‘ulomning ijodiy qarashlariga ko‘ra, Shayxzoda o‘zining zamonaviy hayotga moslashgan she'rlari orqali o‘z o‘quvchilariga yangi fikrlarni, ijtimoiy adolatni va inson huquqlarini taqdim eta olgan.
Komil Yashin o‘zining qarashlari bilan Maqsud Shayxzodaning she'riyatiga tanqidiy yondashgan va ba'zi mavzulardagi asarlarini ijodiy yutuq sifatida tanolgan, ularning o‘rtasida ijodiy o‘zaro hurmat mavjud edi. Yashin o‘zining ba'zi intervyularida Shayxzodaning adabiyotdagi o‘rni haqida gapirgan va she'riyatining keng auditoriyaga ta’sirini e’tirof etgan.
Ozod Sharafidinov – o‘zbek adabiyotining yana bir mashhur vakili. U Shayxzodaning shaxsiyatini va uning she'riyatidagi ijtimoiy-siyosiy mazmunni yuqori baholagan. Sharafidinovning fikricha, Shayxzoda o‘zining she'rlari orqali o‘zbek xalqi uchun muhim bo‘lgan ijtimoiy masalalarni yoritishda katta xizmat qilgan.
Odil Yoqubov, o‘zining adabiy faoliyati bilan Shayxzodaning ijodiga baho berib, uning she'rlari va adabiy asarlari xususiyatlarini yuqori baholagan. Yoqubov Shayxzodaning o‘ziga xos til va obrazlar orqali o‘quvchilarni o‘ylantiruvchi va ruhlantiruvchi she'riyatni yaratganini ta’kidlagan.
Shukur Burxon, Shayxzodaning zamondoshi, hamkori sifatida uning ijodiga e’tibor qaratgan va she'rlarida milliylik va insonparvarlik mavzulariga katta ahamiyat berganligini aytgan. Shukur Burxon Shayxzodaning ijodida o‘z zamoniga moslashgan yangi poetik uslublarni qadrlagan.
Usmon Nosir va Maqsud Shayxzoda o‘rtasida o‘xshashliklar mavjud edi. Nosir Shayxzodaning she'riyatidagi hayotga yangicha nazar bilan qarashni qadrlagan. She'rlari insonni o‘ylantiruvchi, ma'naviy jihatdan boyituvchi, ijtimoiy masalalar haqida o‘ylashga undovchi deya hisoblagan.
Mirtemir o‘zining she'riyati orqali Maqsud Shayxzodaning ijodiga bo‘lgan ijobiy qarashlarini aks ettirgan. Shayxzodaning zamonaviy adabiyotdagi o‘rni, Mirtemurning fikricha, uning she'rlari insoniyatning ahvoli, ma'naviyati va jamiyatdagi o‘zgarishlarga bo‘lgan chuqur tushunishini namoyon etgan.
Oybekning Shayxzoda ijodiga bo‘lgan munosabati ijobiy bo‘lib, u Shayxzodaning zamonidan o‘tgan ko‘plab muhim ijtimoiy va ma'naviy masalalarni o‘z she'rlarida chuqur yoritganini ta’kidlagan. Oybek Shayxzodaning o‘z she'rlarida insonning ruhiy holati, dard va quvonchlarini yaxshi ifodalaganini e’tirof etgan.
Oybek “Uning she’rlari rang-barang va xilma-xil” deya ta’rif beradi
Maqsud Shayxzodaning zamondoshlari, fikrlari uning she'riyatidagi adabiy yangiliklarni, ijtimoiy masalalarga bo‘lgan e’tiborini va o‘zining o‘ziga xos poetik uslubini yuqori baholagan. E’tiroflar Shayxzodaning zamonaviy adabiyotdagi ahamiyatini va uning she'riyatiga nisbatan o‘ziga xos hurmatni ko‘rsatadi.
