Һандыҡ – ғаилә тарихы ул

Күптән түгел «Айыҡ ауыл» республика конкурсы сиктәрендә Краснокама районы Яңы Бөртөк ауылында «Һандыҡ-шоу» асыҡ фольклор байрамы үтте. Сарала Балтас, Ҡалтасы, Илеш райондары, Нефтекама, Ағиҙел ҡалалары вәкилдәре ҡатнашты. Яңы Бөртөк ауылы халҡы байрамға бөтә ауыл менән әҙерләнде. Төп урамдағы майҙанды сағыу итеп биҙәнек, ауыл оҫталары күргәҙмәһен һәм «Урындағы сифатлы продукция» күргәҙмә-йәрминкәһен ойошторҙоҡ. Ауыл клубы ихатаһына тирмә ҡуйҙыҡ, милли ризыҡтар менән өҫтәл әҙерләнек. Ҡунаҡтарға бигерәк тә сөгөлдөрҙән, шыршы энәләренән кеүәҫ, ҡарбуздан эсемлек оҡшаны. Хужабикәләр был эсемлектәрҙең файҙалы үҙенсәлектәре менән таныштырҙы. Шулай уҡ өҫтәлде урындағы халыҡ әҙерләгән боронғо ризыҡтар: талҡан, ҡорот, балан ҡатығы һәм ошо сараға арналған «Һандыҡ-шоу-2025» торты биҙәне. Клуб фойеһында Бөйөк Ватан һуғышына, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға арналған күргәҙмәләр ойошторолғайны, халыҡтың биҙәү-ҡулланма ижады, урындағы һәүәҫкәр рәссам Эльза Әминованың картиналары ҡуйылды. Ҡатын-ҡыҙҙар сара барышында оҫталыҡтарын күрһәтте (еп иләү, арҡан үреү). Волонтерҙар маскировка селтәрен үреү буйынса дәрес үткәрҙе. Шулай ҙа иң ҡыҙыҡлы мәл ҡунаҡтарҙы тамаша залында көткәндер. Ысынлап та, бындағы һандыҡтар күҙҙең яуын алырлыҡ ине! Күргәҙмәлә ағастан, металдан, ҙур һәм бәләкәй һандыҡтарҙы күрергә мөмкин булды. 23 һандыҡтың иң боронғоһо – 1898 йылғы. Ҡомартҡының әлеге хужабикәһе был һандыҡтың быуындан-быуынға күскән тарихын һөйләне. Әлбиттә, был сағыу байрамдың әһәмиәте юғары – тап ошо һандыҡтар быуындар бәйләнешен булдыра, тарихты, күсәгилешлекте һаҡлай. Күркәм сараны фольклор коллективтар сығышы дауам итте, «Кәләш оҙатыу», «Өләсәй һандығы», «Һалдат һандығы» йолалары күрһәтелде. Эльвера Муллаҡаева, ауыл клубының мәҙәни ойоштороусыһы әйтеүенсә, «Һандыҡ-шоу» байрамы көтөлгәндән күпкә сағыуыраҡ үткән. – Бындай байрам беҙҙең ауылда беренсе тапҡыр үтте. Минеңсә, боронғо хазина – һандыҡ булған йорт күпкә йәмлерәк һәм йәнлерәк, беҙҙе үткәндәр, ата-әсәләребеҙҙең, олатай-өләсәйҙәребеҙҙең йәшлеге менән бәйләгән әйбер. Кешеләр сараға һандыҡтарын алып килгәндә, һәр береһе үҙ тарихын һөйләне. Ни тиклем ҡыҙыҡлы ла, ҡыҙғаныс та яҙмыштар! Уларҙы тыңлағанда хужаларының һәр береһенең күҙҙәрендә дәрт, ғаилә тарихына хөрмәт күрҙем. Ошо байрамды үткәреүебеҙгә бик шатмын. Байрамдан һуң халыҡ менән аралаштыҡ, һәм «Һандыҡ-шоу» байрамы урындағы бренд булыр, йыл һайын бер ғаиләнең - бер һандыҡтың тарихын һөйләрбеҙ, тип ҡарар иттек. Беҙ ғаиләбеҙҙең тарихын, тамырҙарыбыҙҙы белергә һәм иҫтә тоторға тейешбеҙ, – тип билдәләне Эльвера Рәфҡәт ҡыҙы. Яңы Бура ауыл биләмәһе депутаты Дамира Хөснөтдинова иһә түбәндәгене билдәләне: – Беҙҙең ауыл халҡы үҙенең берҙәмлеге, әүҙемлеге менән башҡаларҙан айырылып тора. Ниндәй генә эш булмаһын, байрам уҙғарыумы, өмәме, йола башҡарыумы – бөтәһе лә дәррәү күтәреп ала. “Айыҡ ауыл” мәртәбәле бәйгеһендә көс һынау беҙҙе тағы ла нығыраҡ берләштерҙе. Халыҡ байрамы, концерт, спорт ярыштары булһынмы, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яҡташтарыбыҙға, уларҙың ғаиләләренә ярҙам күрһәтеүме – һәр кем үҙ өлөшөн индерергә ашҡынып тора. Ауылыбыҙ ҙа төҙөкләнеп, матурланып китте. Әйтергә кәрәк, һәр сарала кескенәһенән алып өлкән быуын вәкилдәренә ҡәҙәр әүҙем ҡатнаша. “Һандыҡ шоу” халыҡ байрамы быны тағы ла бер ҡат дәлилләне. Ауылыбыҙҙың аш-һыу, ҡул эштәре оҫталары, үҙешмәкәр артистарыбыҙ, егәрле, ҡунаҡсыл ауылдаштарыбыҙ – бөтәһе лә үҙ өлөшөн индерҙе был сараға. Туған телен, халыҡ йолаларын ҙурлап, һанлап йәшәгән ауылдаштарыбыҙҙың киләсәге лә өмөтлө. Э. РӘФҠӘТОВА. Краснокама районы.