Баш ҡалабыҙ – ҙур сәнәғәт үҙәге, төбәктең төп бюджет доноры

27 февралдә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Өфө ҡалаһы Советының бишенсе саҡырылыш 48-се ултырышында ҡатнашты, унда баш ҡаланың идара итеү командаһының 2024 йылдағы эшенә йомғаҡ яһалды һәм алдағы осорға бурыстар билдәләнде. Ултырыш башланыр алдынан төбәк етәксеһе Өфөнөң Яңы ситуация үҙәге менән танышты, ул 2024 йылда эшләй башланы.Ҡала хакимиәте башлығы Ратмир Мәүлиев, был берҙәм идара итеү һәм мониторинг үҙәге, унда баш ҡаланың тормош эшмәкәрлеге менән бәйле төрлө мәғлүмәт системаларынан мәғлүмәттәр йыйыла һәм анализлана, тип билдәләне. Был төрлө хәлдәргә һәм ваҡиғаларға оператив яуап бирергә, шулай уҡ ҡала инфраструктураһын һөҙөмтәле идара итергә мөмкинлек бирә. Шул уҡ ваҡытта бындай һанлы ҡарарҙарҙы әлегә Рәсәйҙә бер нисә мегаполис ҡына ҡуллана. Совет ултырышын асып, Башҡортостан Башлығы Өфө халҡы мәнфәғәтендә яйға һалынған эше өсөн ҡаланың идара итеү командаһына рәхмәт әйтте һәм алдағы йылдарҙа баш ҡала алдында ниндәй төп бурыстар тороуы хаҡында һөйләне. Радий Хәбиров: – Өфө ҡала Советы ултырышында ҡатнашыуыма шатмын. Баш ҡалабыҙ депутаттарына, ҡала хакимиәтенә, бөтә муниципаль хеҙмәттәргә ҡала үҫешенә лайыҡлы өлөш индергәндәре өсөн рәхмәт белдерәм. 2024 йылда Башҡортостандың тотороҡло үҫешен тәьмин иттек. Тылды нығыталар, яугирҙәребеҙгә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итәләр. Быйылғы йыл Рәсәй Президенты указы менән Ватанды һаҡлаусылар йылы тип иғлан ителде. Республикабыҙҙа ул Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам итеү йылы булараҡ та үтәсәк. Быйыл илдең Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләйәсәген иҫәпкә алғанда, был ҡарарҙар бик теүәл һәм тәрән мәғәнәгә эйә. Беҙгә Еңеүҙең 80 йыллығына арналған хәрби парад, НАТО илдәренең трофей техникаһы күргәҙмәһе менән лайыҡлы әҙерләнергә һәм саралар үткәрергә, һуғыш ветерандарына иҫтәлекле миҙал тапшырыуҙы ойошторорға кәрәк. 24 февралдә республикала «Башҡортостан геройҙары» программаһы (https://героибашкортостана.рф/) старт алды. Ул баш ҡалала ла һөҙөмтәле эшләргә тейеш. Проектҡа әүҙем ҡушылыуығыҙҙы, тәжрибәле коллегаларығыҙҙы, етәкселәрегеҙҙе, абруйлы белгестәрҙе махсус хәрби операция ветерандарына остаз сифатында йәлеп итеүегеҙҙе һорайым. Республикала сәнәғәт производствоһы, инвестициялар юғары темптар менән үҫә. Бында Өфөнөң индергән өлөшө ҙур. Баш ҡалабыҙ – ҙур сәнәғәт үҙәге, төбәктең төп бюджет доноры. Былтыр беҙ сәнәғәт сәйәсәтенең һөҙөмтәлелеге буйынса федераль рейтингты етәкләнек. Республикала сәнәғәт етештереүе 5,4 процентҡа артҡан. Сәнәғәт тауары, эштәре һәм хеҙмәттәре күләменең яртыһы тап Өфөгә тура килә. Өфө предприятиелары производстволарҙы әүҙем яңырта, заманса технологиялар индерә. Былтыр республиканың Инвестиция комитетында тиҫтәләрсә миллиард һумлыҡ проекттарҙы ҡараныҡ. «ОДК – Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе» легендар предприятиеһы быйыл үҙенең 100 йыллығын билдәләйәсәк. Ҡала хакимиәте һәм предприятие хужалары менән бергә был мөһим датаға лайыҡлы әҙерләнергә кәрәк. Юбилей саралары федераль кимәлдә үтәсәк – был турала указға илебеҙ Президенты ҡул ҡуйҙы. Ҡала ҙур республиканың баш ҡалаһы статусына тап килһен өсөн күп нәмә эшләйбеҙ. Юлдар, транспорт менән хәл яҡшыра. Көнсығыш сығыу юлын асыу, Шакша күперен ремонтлау, Зинин юл үткәргесен асыу күп кенә иҫке мәсьәләләрҙе хәл итте. Әммә был өлкәлә һорауҙар байтаҡ әле. Бөгөн «Көньяҡ ҡапҡа» проекты буйынса эштәрҙе тиҙләтеү, Ағиҙел аша тарихи күперҙе ремонтлауҙы тамамлау мөһим. Йыл Өфөнөң төҙөлөш комплексы өсөн еңелдән булманы. Баш ҡалала 1,131 миллион квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Өфөнөң ҡала төҙөлөшө ҡеүәте ҙур икәнен барыбыҙ ҙа беләбеҙ. Хәҙер беҙ биләмәләрҙе комплекслы үҫтереүгә, Ағиҙел аръяғын һәм Өфө аръяғын үҙләштереүгә иҫәп тотабыҙ. Ҡатмарлы иҡтисади хәлгә ҡарамаҫтан, йәмәғәт киңлектәрен төҙөкләндереү, күп фатирлы йорттарҙы, подъездарҙы, ихаталарҙы ремонтлау буйынса сараларҙы әүҙем дауам итергә кәрәк. Былтыр «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» федераль проекты сиктәрендә Өфөлә Урмансылар исемендәге парк биләмәһе төҙөкләндерелде. 2027 йылда уның биләмәһендә зоопарк төҙөй башлайбыҙ. Быйыл “Һаҡлыҡ банкы” менән берлектә Ленин исемендәге паркты төҙөкләндерәләсәк. Быйыл туғыҙ объектты тәртипкә килтереү планлаштырыла, улар араһында Миҙхәт Шакиров исемендәге сквер һәм Театр урамы. Был эш дауам ителәсәк. Былтыр баш ҡалабыҙҙың 450 йыллығын байрам итеү сиктәрендә лайыҡлы тантаналар үткәрҙек. Мөһим мәҙәни, ваҡиғалар саралары үтә. Юбилейға Ҡурсаҡ театры, Халыҡ-ара көрәш һарайы, Фехтование үҙәге, Ишкәкле слалом комплексының беренсе сираты, Өлфәт Мостафин исемендәге спорт әҙерлеге үҙәге асылды. Был объекттар ил Президенты ҡатнашлығында «Рәсәй – спорт державаһы» форумында ҡатнашыусылар һәм ҡунаҡтар тарафынан юғары баһаланды. Быйыл Бокс үҫеше үҙәге менән Теннис академияһын төҙөүҙе һәм Олимпия резервы училищеһы менән Еңел атлетика манежын проектлауҙы башларға ниәтләйбеҙ. Мәҙәниәт өлкәһенә килгәндә, Рус драма театрын яңыртырға кәрәк. Дәүләт циркы буйынса эшкә тотонабыҙ, федераль бюджетта был маҡсатҡа ике миллиард һум аҡса һалынған. Был объектты 2028 йылда тапшырырға кәрәк. Ҡаланың беренсел һаулыҡ һаҡлау звеноһын яңыртыу программаһы сиктәрендә өс поликлиника капиталь ремонтланды, быйыл тағы ла туғыҙы капиталь ремонт үткәрәсәкбеҙ. Дөйөм алғанда, беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ – беренсел звеноны тейешле тәртипкә килтереү. Өфө - студенттар, йәш ғалимдар, инноваторҙар ҡалаһы. Ул башҡа төбәктәрҙән һәм илдәрҙән йәштәрҙе йәлеп итә. Йыл һайын Өфөгә йәшәргә, уҡырға һәм эшләргә тиҫтәләрсә мең кеше килә. Юғары уҡыу йорттары араһындағы кампустың ҙур проектын тамамлағас, бөтә донъянан һәләтле йәштәр бында үҙҙәренең иң ҙур идеяларын һәм проекттарын тормошҡа ашырыр, тип ышанам. Баш ҡаланың туристик потенциалы тураһында айырып әйтәм. Уҙған йыл аҙағында Өфө 2025 йылда мәскәүҙән эстафета ҡабул итеп, Рәсәй ҡалаларының балалар туризмы баш ҡалаһы булыу хоҡуғы өсөн конкурсында еңеү яуланы. Был маҡтаулы статус бик күп нәмәгә йөкмәтә. Өфө яңы сағыу идеялар, тематик экскурсиялар, белем биреү турҙары үҙәге булырға тейеш. Былтыр, әлбиттә, бик ауыр булды. Бөгөн Өфөнөң идара итеү командаһына, һеҙгә, хөрмәтле депутаттарға, предприятие, йәмәғәт ойошмалары етәкселәренә эште һөҙөмтәле ойошторғандары өсөн рәхмәт белдерергә теләнем. Ҡала командаһы яйға һалынған, яуаплы һәм ҡеүәтле эш күрһәтә. Өфөнөң нисек үҫешеүен күрәбеҙ. Шул уҡ ваҡытта баш ҡалала проблемаларҙың етерлек булыуын яҡшы аңлайбыҙ. Өфө, ысынлап та, республикабыҙҙа иң ҙур агломерацияға әйләнә. Шуға күрә киләһе йылдарҙа, һәм беҙ быны күп тапҡырҙар тикшерҙек, баш ҡалабыҙҙың алыҫ биләмәләргә айырым иғтибар бүлергә кәрәк. Унда ла Өфө халҡы йәшәй, был хаҡта, әлбиттә, уйларға кәрәк. Юл һәм торлаҡ төҙөлөшө, транспорт инфраструктураһын үҫтереү өлкәһендә бер нисә мәсьәлә бар. Әммә Өфөнөң идара итеү командаһы уларҙы нисек хәл итергә кәрәклеген аңлай. Шуға күрә уҙған йыл өсөн тағы бер тапҡыр рәхмәт белдерәм һәм ҡала командаһына һөҙөмтәле эш, халыҡ менән үҙ-ара аңлашыу һәм Өфөнөң үҫешен теләйем, - тине. *** Ултырышта Башҡортостан Башлығы муниципаль өлкә етәкселәренең һәм белгестәренең ҡаҙаныштарын дәүләт наградалары менән билдәләне, шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына – Өфөлә тыуғандарға Еңеүҙең 80 йыллығы хөрмәтенә юбилей миҙалдары тапшырҙы. Бынан тыш, ҡала советы депутаттары әлеге ваҡытта Башҡортостандың баш ҡалаһында йәшәгән 43 Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыға «Өфө ҡалаһының почетлы гражданы» исемен бирергә ҡарар итте. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2025 йылдың 15 ғинуарында «Еңеү» ойоштороу комитеты ултырышында Рәсәй Президенты Владимир Путин илдең Оборона министрлығының Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы бөтә фронтовиктарға үҙ ҡалаларының һәм тораҡ пункттарының «Почетлы гражданы» исемен биреү тураһындағы башланғысын хупланы. – Был ҡарар – ветерандарыбыҙға хөрмәт һәм хөрмәт күрһәтеү. Улар Бөйөк Ватан һуғышында еңде, һуңынан халыҡ хужалығын тергеҙҙе, – тип билдәләне Өфө ҡала советы рәйесе Марат Вәсимов. – Бөгөн маҡтаулы исемгә лайыҡ булғандарҙың һәр береһе ил үҫешенә ҙур өлөш индерҙе. Беҙ улар алдында мәңгелек бурыслыбыҙ. *** Өфө хакимиәте башлығы Ратмир Мәүлиев депутаттарға ҡаланың 2024 йылдағы социаль-иҡтисади үҫеш йомғаҡтары тураһында отчет бирҙе. Тәү сиратта ул республика етәкселегенә, депутаттарға, предприятие һәм ойошмаларға, йәмәғәтселәргә һәм эшҡыуарҙарға баш ҡаланың 450 йыллығын юғары кимәлдә үткәреүҙәре өсөн рәхмәт белдерҙе. Юбилей сараларына әҙерлек сиктәрендә үҙәк урамдар һәм йәмәғәт киңлектәре төҙөкләндерелә, яңы объекттар һәм ҡоролмалар төҙөлә. Өфө ҡала халҡының йәшәү сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән юл һәм торлаҡ төҙөлөшө, һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф, спорт һәм мәҙәниәт, йәштәр сәйәсәте өлкәләрендә федераль һәм республика программаларында әүҙем ҡатнашыуын дауам итәсәк, тип билдәләне Ратмир Мәүлиев. Ҙур проекттар иҫәбендә – «Көньяҡ ҡапҡа», Нуғайҙа, «Башҡортостан сәскәләре», «Ҡарағайҙар» һәм «Затон-Көнсығыш» биҫтәләрендә балалар баҡсалары төҙөү, Ленин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркын төҙөкләндереү, Театр урамын реконструкциялау, шулай уҡ йәмәғәт транспортын яңыртыу, ихата биләмәләрен төҙөкләндереү. Башҡортостан баш ҡалаһының инвестиция өлкәһен, сәнәғәт производствоһын, туристик йәлеп итеүсәнлеген үҫтереү Өфө хакимиәте башлығы өҫтөнлөклө йүнәлештәр тип атаны. – 2024 йылдың туғыҙ айында Өфөлә инвестициялар күләме 144 процентҡа артҡан һәм 185 миллиард һум тәшкил иткән, – тип билдәләне Ратмир Мәүлиев. – Беҙҙең сәнәғәт предприятиелары үҙенсәлекле тауар етештерә, импортты алмаштырыу, илдең оборона һәләтен күтәреү һәм технологик лидерлыҡҡа өлгәшеү буйынса бурыстарҙы уңышлы хәл итә. Эшһеҙлек кимәле кәмей. 2024 йыл йомғаҡтары буйынса ул 0,37 процент тәшкил иткән. Эшһеҙҙәр һаны ике меңдән саҡ ҡына күберәк булһа, ҡалала вакантлы эш урындары һаны 20 меңдән ашыу. Ратмир Мәүлиев үҙенең сығышында Өфөлә халҡының артыуын да билдәләне. – Ҡаланың уңышлы үҫешенең иң мөһим күрһәткестәренең береһе булып халыҡ һанының ышаныслы үҫеше тора. Былтыр баш ҡала халҡы алты мең кешегә артҡан. Баш ҡалабыҙға уҡырға һәм эшләргә 29 меңдән ашыу кеше килде. Был 2023 йылға ҡарағанда биш процентҡа күберәк, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Өфө хакимиәте башлығы. – Ҡаланың үҫеш темптарын кәметә алмаясаҡбыҙ, тип ышанам. Беҙҙең алда бик күп ҡатмарлы бурыстар тора, әммә уларҙы мотлаҡ үтәйәсәкбеҙ. Бының өсөн беҙҙә бөтә мөмкинлектәр һәм сығанаҡтар бар. Беҙ ышаныслы алға ҡарайбыҙ һәм яратҡан Өфөбөҙ яҡшырһын өсөн барыһын да эшләйбеҙ. *** Журналистар менән әңгәмәлә Башҡортостан Башлығы Башҡортостандың баш ҡалаһында һуңғы йылдарҙа булған үҙгәрештәрҙе ыңғай баһаланы. – Шуныһы мөһим: ҡала етәкселеге йылдан-йыл кәмей барған етешһеҙлектәрҙе һәм хәл итергә кәрәкле мәсьәләләрҙе яҡшы аңлай. Өфө даими үҙгәрештәр стратегияһы буйынса яҡшы яҡҡа йәшәргә тейеш. Йыл һайын яңы йәмәғәт биләмәләрен төҙөкләндерергә, торлаҡ-коммуналь инфраструктураны яҡшыртырға, социаль объекттар төҙөргә, дөйөм алғанда йәшәү сифатын яҡшыртырға кәрәк. Был йәһәттән беҙҙә яраштырылған эш төҙөлгән, – тип йомғаҡ яһаны Радий Хәбиров. – Йыл һайын Өфө биш-алты мең кешегә арта. Был яңы мәктәптәр, поликлиникалар, башҡа социаль объекттар кәрәк тигәнде аңлата. Өфө составына ингән һәм уның бер өлөшө булған алыҫ биләмәләрҙе лә үҫтерергә кәрәк. Беҙҙә юл, транспорт инфраструктураһын үҫтереү буйынса мәсьәләләр һәм проекттар күп. Беҙ ҡала халҡының нимә тураһында уйлауын, уларҙы нимә борсоуын беләбеҙ. Был - транспорт, ҡар таҙартыу, торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәрҙең сифаты, башҡа мәсьәләләр. Өфө командаһына кешеләр менән әүҙемерәк эшләргә, улар менән тура бәйләнеш булдырырға һәм уларҙың һорауҙарына яуап бирергә теләйем. Фото: glavarb.ru