Microsoft Excel – bu faqat oddiy jadvallar tuzish uchun emas, balki murakkab hisob-kitoblarni bajarish, ma’lumotlarni tahlil qilish va avtomatlashtirilgan hisobotlar tayyorlash uchun ham qulay dasturiy vositadir. Ayniqsa, Excelning mantiqiy funksiyalari shartli hisob-kitoblarni bajarishda katta yordam beradi. Ushbu maqolada Excelning asosiy mantiqiy funksiyalari va ularning qo‘llanilishiga batafsil to‘xtalamiz.
Mantiqiy Funksiyalar haqida umumiy tushunchaMantiqiy funksiyalar ma’lumotlarga shart qo‘yish, tahlil qilish va natijalarga qarab turli xil amallar bajarishga yordam beradi. Eng ko‘p ishlatiladigan mantiqiy funksiyalar quyidagilardir:
IF (AGAR) FunktsiyasiIF funksiyasi shart tekshiradi va unga mos ravishda natija chiqaradi.
Sintaksis:=IF(shart, "Agar shart bajarilsa", "Agar shart bajarilmasa")
Misol:Agar A1 katakchadagi qiymat 50 dan katta bo‘lsa, "Muvaffaqiyatli" so‘zi chiqsin, aks holda "Muvaffaqiyatsiz" chiqsin:
=IF(A1>50, "Muvaffaqiyatli", "Muvaffaqiyatsiz")
AND (VA) FunktsiyasiAND funksiyasi bir nechta shartni tekshiradi va barcha shartlar to‘g‘ri bo‘lsa, TRUE (rost) qaytaradi.
Sintaksis:=AND(shart1, shart2, ...)
Misol:Agar A1 50 dan katta va B1 100 dan kichik bo‘lsa, TRUE natijasi chiqadi:
=AND(A1>50, B1<100)
OR (YOKI) FunktsiyasiOR funksiyasi bir nechta shartni tekshiradi va hech bo‘lmaganda bittasi rost bo‘lsa, TRUE qaytaradi.
Sintaksis:=OR(shart1, shart2, ...)
Misol:Agar A1 50 dan katta yoki B1 100 dan kichik bo‘lsa, TRUE natijasi chiqadi:
=OR(A1>50, B1<100)
NOT (EMAS) FunktsiyasiNOT funksiyasi berilgan shartning teskari natijasini qaytaradi.
Sintaksis:=NOT(shart)
Misol:Agar A1 50 dan katta bo‘lsa, NOT funksiyasi teskari natija qaytaradi:
=NOT(A1>50)
Nesting (Ichma-ich IF) FunktsiyasiIchma-ich joylashtirilgan IF funksiyasi bir nechta shartlarni tekshirish uchun ishlatiladi.
Misol:Agar A1 90 dan katta bo‘lsa, "A", agar 80 dan katta bo‘lsa, "B", aks holda "C" natijasi chiqsin:
=IF(A1>90, "A", IF(A1>80, "B", "C"))
Excelning mantiqiy funksiyalari foydalanuvchilarga shartli hisob-kitoblarni bajarish, murakkab tahlillar qilish va natijalarni avtomatlashtirish imkoniyatini beradi. Ushbu funksiyalarni puxta o‘rganish va ulardan foydalanish orqali ish unumdorligini sezilarli darajada oshirish mumkin. Excelda IF, AND, OR, NOT kabi funksiyalar bilan ishlashni o‘zlashtirish orqali siz murakkab tahlillarni oson amalga oshirishingiz mumkin.
Qo'qon 2-son Politexnikumi Informatika fani o'qituvchisi:
Musayev Xushnudjon