Yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashda har bir haydovchi va piyodaning mas'uliyati nihoyatda muhimdir. Shuning uchun, yo'l harakati qoidalari barcha ishtirokchilar uchun aniq va tushunarli bo'lishi kerak. Bu qoidalar orasida taqiqlovchi belgilar muhim o‘rin tutadi. Taqiqlovchi belgilar yo‘lda to‘g‘ri harakatlanishni nazorat qilish va odamlarning xavfsizligini ta'minlashga yordam beradi. Bu maqolada, taqiqlovchi belgilarning turlari, ularning maqsadi va haydovchilar tomonidan qanday e'tibor qaratilishi zarurligiga batafsil to‘xtalamiz.
Taqiqlovchi belgilar — yo‘l harakati qoidalariga muvofiq, harakatlanishning ayrim shakllarini yoki yo‘nalishlarini taqiqlovchi yoki cheklovchi belgilar bo‘lib, haydovchilarga xavfsizlikni ta'minlash, yo‘lni tartibga solish va harakatni boshqarish uchun ishlatiladi. Bu belgilar haydovchilarga yoki piyodalarga muayyan harakatlarni amalga oshirishni taqiqlaydi, buning evaziga yo‘l harakati xavfsizligini saqlashga xizmat qiladi.
Taqiqlovchi belgilarni birinchi qarashda oddiy ko‘rinishi mumkin, lekin har bir belgi o‘zining aniq maqsadiga xizmat qiladi va uni noto‘g‘ri talqin qilishning oqibatlari juda jiddiy bo‘lishi mumkin.
Yo‘l harakati qoidalaridagi taqiqlovchi belgilar turli xildagi belgilarni o‘z ichiga oladi. Ularning har biri o‘zining maxsus vazifasini bajaradi. Quyida eng keng tarqalgan taqiqlovchi belgilar haqida so‘z yuritamiz:
1. Taqiqlangan harakat (qizil doira)
Taqiqlangan harakat belgilari ko‘pincha qizil doira ichida bo‘ladi va bu belgilar ma'lum bir harakatni amalga oshirishni to‘liq taqiqlaydi. Masalan, "Taqiqlangan yo‘l" belgisi bo‘lsa, ushbu yo‘lda harakatlanish taqiqlanadi.
2. Taqiqlangan burilish (qizil doira ichidagi o‘q belgilari)
Bu belgi burilishning taqiqlanganligini bildiradi. Agar sizda bu belgi bo‘lsa, belgilangan yo‘lda burilishingiz mumkin emas. Bunday belgilarga misol sifatida "Taqiqlangan chapga burilish" yoki "Taqiqlangan o‘ngga burilish" belgilarini keltirish mumkin.
3. To‘xtash taqiqi (qizil doira ichidagi to‘xtash belgilari)
Bu belgi yo‘lda to‘xtashni taqiqlaydi. Ko‘pincha shahar markazlarida, tirbandliklar va to‘qnashuvlar oldini olish uchun ishlatiladi. Haydovchilar bu belgini ko‘rganida, to‘xtashdan saqlanishi kerak.
4. O‘tkazib yuborish taqiqi
Ayrim hollarda, yo‘lda o‘tkazib yuborish (o‘rta qatorda o‘tkazib yuborish, avtobuslar uchun yo‘l) taqiqlanadi. Bu belgilar haydovchilarga o‘z harakatlarini cheklashni va ba'zi hollarda avtotransportni boshqalar uchun ochiq joylarda harakatlantirishni bildiradi.
5. Ogohlantirish belgisi (qizil chiziqlar)
Qizil chiziqlar yoki chiziqlar o‘rnatilgan joylarda, ko‘pincha yo‘lning bir qismi taqiqlanadi, ya'ni bu joylarda transport vositalarining harakati mumkin emas.
Taqiqlovchi belgilar va haydovchilar uchun muhim qoidalar
Taqiqlovchi belgilar haydovchilar uchun bir qator muhim qoidalar va ogohlantirishlarni o‘z ichiga oladi. Har bir haydovchi bu belgilarni o‘qib, ularga amal qilishi kerak. Aks holda, yo‘l harakati qoidalarini buzganlik uchun jazo choralariga duch kelishi mumkin.
1. Harakatni boshqarish va xavfsizlik
Taqiqlovchi belgilar har bir yo‘l qatnovi ishtirokchisi uchun xavfsizlikni ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi. Masalan, yo‘lda to‘xtash taqiqlangan bo‘lsa, haydovchi harakatni davom ettirishi kerak, aks holda, transport vositasining harakati to‘siqlarni yuzaga keltirishi mumkin.
2. To‘g‘ri qarorlar qabul qilish
Belgilarga amal qilish har bir haydovchi uchun hayotni xavfsiz saqlashda muhim ahamiyatga ega. Taqiqlovchi belgilarni buzish, nafaqat sizni, balki boshqa yo‘l ishtirokchilarini ham xavf ostiga qo‘yadi.
3. Yuqori jazo va jarimalar
Taqiqlovchi belgilarni buzganlik uchun, odatda jazo va jarimalar belgilangan. Masalan, "to‘xtash taqiqi" belgisini buzgan haydovchi jazo choralariga duch keladi. Bu jarimalar faqat shaxsiy xavfsizlikni emas, balki boshqa haydovchilarning xavfsizligini ta'minlashga ham qaratilgan.
Yo‘l harakati xavfsizligini ta'minlash uchun taqiqlovchi belgilar va harakatni boshqarish tizimi doimiy ravishda yangilanib boradi. Davlat va shahar hokimiyatlari yangi qonunlar va qoidalar asosida yangi belgilarni kiritishadi. Har bir o‘zgarish va yangilik har bir haydovchiga o‘z vaqtida ma'lum qilinishi kerak, aks holda yo‘l harakati xavfsizligiga tahdid solinadi.
Taqiqlovchi belgilar yo‘l harakati xavfsizligini ta'minlashda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, har bir haydovchi ularni to‘g‘ri o‘qishi va ularga amal qilishi zarur. Bu belgilar nafaqat qonunlar va qoidalarni buzmaslik, balki hayot va xavfsizlikni ta'minlashga ham xizmat qiladi. Haydovchilar uchun taqiqlovchi belgilarga amal qilish — bu nafaqat yo‘l harakati qoidalarini bajarish, balki o‘zlarini va boshqa ishtirokchilarni xavfsiz saqlashning eng muhim qadamlaridan biridir.
Qo'qon 2 politexnikumi o'qituvchisi
Badalboyev Azamatjon