Yo'l harakati qoidalari — har bir yo'lovchi, haydovchi va piyoda uchun muhim va zaruriy bo'lgan qoidalardir. Ushbu qoidalar yo'lda tartibni saqlash, avariyalarni oldini olish va hayotni himoya qilish uchun ishlab chiqilgan. Biroq, ko'plab avariyalar va baxtsiz hodisalar, haydovchilar bu qoidalarga yetarli darajada amal qilinmasligini ko'rsatadi. Shu sababli, yo'l harakati qoidalarini to'g'ri tushunish va ularga amal qilish har birimizning mas'uliyatimizdir.
Yo'l harakati qoidalari, asosan, yo'ldagi barcha ishtirokchilarning xavfsizligini ta'minlashga qaratilgan. Bu qoidalar nafaqat haydovchilar, balki piyodalar, velosipedchilar, va boshqa harakat ishtirokchilariga ham o'rgatilishi lozim. Haydovchilar avtomobillari bilan yo'lda harakatlanishda tezlik chegaralariga rioya qilishlari, yo'lni kesib o'tish va burilishlar uchun belgilangan qoidalarga amal qilishlari kerak. Piyodalar esa yo'lda harakatlanishda piyodalar o‘tmalaridan foydalanishlari va doimo o‘z xavfsizligini ta'minlashga harakat qilishlari zarur.
Yo'l Harakati Qoidalarining Asosiy Yo'nalishlarini sanab o’tamiz:
- Tezlik chegaralari: Tezlikni oshirib yuborish yo'l harakati qoidalarining buzilishi hisoblanadi va jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Har bir yo'lda belgilangan tezlik cheklovlariga rioya qilish, ayniqsa shahar markazlari va aholi punktlariga yaqin joylarda muhimdir.
- Svetoforga e'tibor: Chiroqlar va belgilarga rioya qilish yo'ldagi harakatni tartibga soladi. Qizil chiroqda to'xtash, yashil chiroqda harakatni davom ettirish, sariq chiroq esa ogohlantiruvchi signal sifatida ishlatiladi. Har bir haydovchi chiroqlarni diqqat bilan kuzatib borishi kerak.
- Yo'l belgilari: Yo'l belgilari, yo'ldagi harakatni boshqarishda muhim ahamiyatga ega. To'xtash joylari, aylantirishlar va yo'lni kesib o'tish qoidalari belgilangan. Har bir belgi o'ziga xos ma'no anglatadi va ularga amal qilish hayotni saqlash uchun zarur.
- Avtobus va to'xtash joylari: Avtobuslar, taksilar va boshqa transport vositalarining to'xtash joylariga e'tibor berish juda muhimdir. Haydovchilar va piyodalar bu joylardan o‘tishdan oldin ehtiyot bo‘lishlari kerak.
- Piyodalar xavfsizligi: Piyodalar, o'z navbatida, yo'lda harakatlanishda o'zlarini xavfsiz tutishlari zarur. Piyodalar yo'li, yo'lni kesib o'tish joylari va maxsus yo‘laklar orqali harakatlanishlari lozim. Har bir piyoda o‘zining harakatlarini oldindan rejalashtirishi va tez-tez avtomobillardan to‘g‘ri masofada bo‘lishi kerak.
Yo'l harakati qoidalariga rioya qilishning asosiy tamoyili – hayot va xavfsizlikni ta'minlashdir. Har bir ishtirokchi yo‘lda o‘z harakatlari va javobgarligi uchun mas'uldir. Tezlikni oshirish, svetoforga e'tibor bermaslik, yo‘l belgilari va piyodalar uchun belgilangan qoidalarni buzishning natijasi, ko‘pincha yomon oqibatlarga olib keladi.
Yo‘l harakati qoidalariga rioya qilish, faqat bir-birimizga hurmat bilan qarashni emas, balki o‘zimizning va boshqalar xavfsizligini ta'minlashni anglatadi. Haydovchilar va piyodalar birgalikda ishlashlari, o‘zaro ehtiyotkorlik va murosaga tayyor bo‘lishlari zarur.
Yo‘l harakati qoidalari har birimizning hayotimizni, sog‘lig‘imizni va xavfsizligimizni ta'minlash uchun zarur. Har bir kishi bu qoidalarga amal qilish orqali faqat o‘zini emas, balki atrofdagilarni ham himoya qiladi. Faqat barchamiz birgalikda, mas'uliyatli bo‘lib, yo‘l harakati qoidalariga to‘liq rioya etishimiz orqali xavfsiz va tartibli yo‘l harakatini ta'minlashimiz mumkin.
Azamatjon Badalboyev
Qo’qon 2-politexnikum o’qituvchisi