Ретке келгендей шешілген этникалық жанжалдардың бірі Ұлыбритания қарамағындағы Солтүстік Ирландия немесе Ольстер мәселесі.
Бұл аймақта негізінен ирландықтар тұрғанымен христиан дінінің екі бағытын ұстанады (католик және протестант).
Ирландықтар қоса тұрғылықты халық есебінде ағылшындар мен шотландықтарда қоныстанған.
Жанжалдың түптөркіні тұтас Ирландия аралының ағылшындардың отарына айнала бастаған кезден басталады. Ағылшын отаршылдығына қарсы ұзақ қарсыласқан халықтардың бірі осы ирландықтар.
Ирландықтар ағылшындықтарға қарсы 300 жылдық қарсыласуының нәтижесінде 1922 жылы өздерінің Тәуелсіздігін жариялап, Егемен мемлекет құрған болатын.
- Алайда, қарулы қақтығыстардың солтүстік аймақтарда нәтижелі жүрмеумен жергілікті протестанттық ирландықтардың Республиканы қолдамауы аймақты Ұлыбритания құрамына қалып қойды.
- Тағдырын Ұлыбританиямен байланыстыратын солтүстік ирландықтарды әлікүнге дейін юнионистер (ағылшындардың одақтасы) деп атайды.
1919 жылдан бері тұтас Ирландияны ағылшын езгісінен азат етуді жоспарлаған ұйымдар мен Ирланд Республикалық Армиясы аталған әскери ұйымы солтүстік аймақтардың Ұлыбритания құрамында қалып қоюын мойындамай, өздерінің астыртын әрекетін Солтүстік Ирландия аймағында жалғастырған болатын.
- Ирландия патриоттары үшін елінің ең дамыған солтүстік аймақтарының көрші елге кетіп, ол жердегі халықты ағылшын тарапынан діни көзқарасы жағынан қысымға алуы өзекті болды.
- Ирланд Республикалық Армиясының Солтүстік Ирландиядағы ағылшын әскері мен әкімшілігіне қарсы әскери операциялары Ұлыбритания билігінің біртіндеп ең басты мәселелеріне айнала бастады.
Солтүстік Ирландияның католиктер бөлігі жергілікті жердегі ағылшын әкімшілік билігін қабылдамады.
Ағылшын әкімшілігінің Солтүстік Ирландияны басқаруда протестанттық ирландықтарды өз жағына тартып, өзін-өзі қорғау үшін әскери ұйымдар құруға бейресми қолдау көрсетуі жағдайды одан сайын ушықтырумен болды.
Ағылшындардың ирландықтар арасына жік салып, жағдайды ушықтыруы аймаққа әскери бақылауды күшейтуге көмектесіп, жергілікті автономияны шектеуге әкелді.
Алайда жағдай реттелмей, шерулерге басталып, оны арты қайтадан әскери қақтығыстарға әкелді.
Ирланд Республикалық Армиясы әскери бөлімшелері Солтүстік Ирландия аймағында талқандалуы ұйымды өз әрекетін Ұлыбританияның басқа аймақтарына көшіруге әкелді.
- Жағдайдың ушыққанын сезген тараптар 1998 келіссөздерін бастады. Келіссөз жауласушы екі тараптың ұзақ келіссөзінен тұрды.
- Келіссөз нәтижесінде Солтүстік Ирландияда бейбітшілікті сақтау мақсатында Ирланд Республикалық Армиясы соғыс қимылдарын тоқтатып, өзін-өзі тарататындығын мәлімдеді.
- Католиктер мен протестанттар арасында түрлі топтар диалогтар басталып, өңірлік референдум болып өтті.
- Ирландия тарапы Солтүстік Ирландия аймағының Ұлыбритания бөлшегі деп мойындады.
- Ұлыбритания тарапы Солтүстік Ирландия халқын діни жағынан бөлектемеуге кепілдеме алды.
- Соғыс уақытында жоғалған не қаза тапқан адамдардың тізімін жариялауды жергілікті полиция міндетіне алып, тексеріс жүргізетін болды.
- Ұлыбритания тарапы Солтүстік Ирландия аймағының автономиясын шектеу және төтенше жағдай еңгізу, полициялық басқару туралы заңдарының күшін жойды.
Мәселе құқықты жағынан реттелуге қадам басқанымен, Солтүстік Ирландияда протестанттар мен католиктердің қарулы топтары өзін-өзі қорғау ұйымдары шіркеу, қауымдастық аясында сақталған.
2022 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Девид Камерон Ольстер жанжалынан жапа шеккен азаматтардан ресми үкімет атынан мемлекет деңгейде ресми ауызша кешірім сұраған болатын.
Қазіргі таңда жанжал сөніп, мәселе құқықтық жағынан реттелуге көшіп жатқанымен Солтүстік Ирландиядағы католиктер мен протесттандар арасында жанжал толық шешіле қойған жоқ.
- Соғыс тауқымет көрген азаматтар арасында тұрмыстық жанжалдар көрініс береді.
- Діни рәсімдерді өткізу кезінде де түсінбеушіліктер болып тұрады.
- Өзін-өзі таратқан Ирланд Республикалық Республикасының жаңарған түріміз дейтін криминалдық топтарда өзін көрсетіп қалады.
- Қазіргі күнге дейін Солтүстік Ирландияны мекендейтін ирландықтардың басым бөлігі діни геттоларда тұрады
Суреттер ғаламтордан алынды