Хеҙмәт хоҡуҡтарығыҙ тураһында беләһегеҙме?

Бөгөн Халыҡ-ара инвалидтар көнө билдәләнә: ул беҙгә тағы бер тапҡыр һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгәндәрҙең хоҡуҡтары, гарантиялары тураһында иҫкәртә. Кем эшләй, уларға хеҙмәт өлкәһендәге төрлө һорауҙар, әлбиттә, көнүҙәк. Ә бына инвалидлыҡ төркөмө булғандарға, бигерәк тә хеҙмәт стажы булғандарға был көнүҙәк. Әгәр шулай икән, ниндәй ташламаларға өмөт итергә мөмкин? Бының өсөн нимә эшләргә кәрәк? Ошондай һорауҙарға Башҡортостандың Хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе урынбаҫары Оксана ВАНСКОВА яуап бирҙе. - Хеҙмәт килешеүен рәсмиләштереүгә килгәндә, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кеше башҡалар кеүек үк шундай уҡ документтарҙы тапшыра. Медицина-социаль экспертиза бюроһы биргән инвалидлыҡ тураһындағы белешмәне һәм шәхси реабилитациялау йәки абилитациялау программаһын (ИПРА) үҙ теләге буйынса ғына күрһәтә ала. Инвалид квота иҫәбенә алынһа йәки эш биреүсе уның өсөн айырым хеҙмәт урыны булдырһа, етәкселек медицина документтарын һорай ала. Әгәр хеҙмәткәр шәхси реабилитациялау йәки абилитациялау программаһын (ИПРА) күрһәтһә, эш биреүсе, яҙылған талаптарға һәм инвалидлыҡ төркөмөн иҫәпкә алып, эшләргә тейеш. Инвалидтар өсөн дөйөм гарантиялар, шул уҡ ваҡытта айырымдары ла бар. Мәҫәлән, өҫтәмә түләүле отпускка айырым категория һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр, мәҫәлән, Чернобыль эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡан инвалидтар хоҡуҡлы. I һәм II төркөм инвалидтарына ҡыҫҡартылған эш ваҡыты ҡаралған – ул аҙнаһына 35 сәғәттән артмаҫҡа, әммә тулайым хеҙмәт хаҡы йәки 40 сәғәт эш ваҡыты өсөн түләнергә тейеш. Йыш ҡына хеҙмәткәр бер урында оҙайлы ғына эшләргә һәм һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнергә мөмкин. Бындай осраҡтарҙа ул сәләмәтлек буйынса эштән ебәреүҙәре тураһында борсолорға мөмкин. Бындай ваҡытта уны, хатта I төркөмгә ҡараһа ла, эштән ебәреү өсөн сәбәп була алмай. Эш биреүсе хеҙмәткәрҙең тулыһынса эшкә яраҡһыҙ булған осраҡта һәм был хаҡта медицина һығымтаһы булғанда ғына хеҙмәт килешеүенең өҙөлөүе ихтимал. Бындай осраҡта ике аҙналыҡ уртаса эш хаҡы булған йәки хеҙмәт килешеүендә күберәк булһа, шул сумма кимәлендә пособие түләнә. Фото: Башҡортостан буйынса Хеҙмәт инспекцияһы.