"Күн-адам" білім берудегі қазіргі жаһандық тренді

Қараңғы қазақ көгіне,
Өрмелеп шығып, күн болам!
Қараңғылықтың көгіне,
Күн болмағанда, кім болам?

С. Торайғыров

ХХ ғасырдың басындағы Алаш зиялыларының басты мақсатының бірі білімді ұрпақ тәрбиелеу-бола-шақ ел тағдыры, биік белес кепілі деп білген. Менің оқыту философиямда Алаш арыстарының идеясын жалғастыра отырып «Күн-адам» концепциясын құру. Оқушылардың бойында 6 құндылықтарды сіңіре отырып, олардың күн сияқты жарқырап жануларына, айналаларына жылулық сыйлауына, нұр болып төгілулеріне, көпшілік алдында сөйлеуге, көшбасшы болып қалыптасуына үйрету.

"Ұрпақтар теориясы"

Қазіргі жаһандану уақытында бұндай құндылықтарды дарыту үшін ең алдымен ұстаздың өзі «Күн» болуы керек. Ақпараттық заман талаптарына сай, «заманауи ұстаз», яғни «Күн адам» келбетін құрастыру дегеніміз, жаңа цифрлық технологияларды қолдану арқылы сабақ барысын түрлендіріп, трендке айналдыру, оқушылардың қызығушылықтарын арттыруды көздейтін тұлға. Уильям Штраус пен Нил Хоувтың ойлап тапқан «Ұрпақтар теориясына» қазіргі кездегі оқушылар «Z ұрпақтар кезеңі» немесе «зумерлер» мен «Альфалықтар» болып табылады. Олардың теориясына сай 1997-2012 жылдар аралығында дүниеге келген адамдардың негізгі ерекшеліктері адамзаттың технологиялық жетістіктерін (смартфон, планшет, 3Д) белсенді игеруде. Зумер ұрпақтарының қажеттіліктерін қанағаттандыру дегеніміз, ғаламторлық ақпарат кеңістігіне ену дегенді білдіреді.

Әрине, бүгінгі таңда дәстүрлі оқыту жүйесі ескіргендігі, көнергендігі байқалып, күн өткен сайын оқудың нәтижелігі төмендеуде. Оның басты себептері оқулықта берілген мәтіндік ақпараттың тым ұзақ болуы және күрделігі оқушылардың тез зерігуіне алып келуде. Ал БАҚ-та барлық ақпараттар қысқа түр желісімен беру жүйесі дамуда, яғни ең бастысы оқырмандарды тез зеріктіріп алмаудың әдісі ретінде қолданады. Осы жүйе мектеп қабырғаларын айналып өтпеуі тиіс. Себебі оқушылардың көп уақыты әлеуметтік желілерде өтеді. Осыны ескеріп, тиімді пайдалану мақсатында TikTok, Instagram және компьютерлік жаңа технологияларды тағы басқа қосымшалар арқылы сабақ процесімен байланыстыру, оны трендке айналдыру.

Әр жұмыстың өз қиындығы бар дегендей, бүгінгі таңда ұстаздар мен оқушылардың басты кездесетін проблемалары әлеуметтік желілерге шығуға, камера алдында сөйлеуге, ойын көпшілік ортасында дұрыс жеткізе алмау қорқыныштары т.с.с. факторлар көпшіліктің арасында жоғалуына, күн болып көріне алмауына әсер етуде. Әрине бұл қортықынштарды мектеп аясында жеңуге машықтануды үйретуіміз керек.

instagramm желісінлдегі топтама

Сол себепті мен өз тәжірибемде TikTok, Instagram және компьютерлік жаңа технологиялар тағы басқа әлеуметтік желілердегі қосымшалардың артықшылықтарын сабақ процессін түсіндіруде қолдану арқылы жұмыстар жүргізудемін. Сабақта тек карта және тақтамен шектелмей, визуалды әдісті дамыту. Себебі оқушылардың жадысы көруге негізделген әдіс арқылы әлде-қайта тез қабылданып, тез жатталатында. Инстагамм желісінде «Kun_adam365» каналы арқылы оқушыларға арналған тарихи фактыларды, аңыз-әңгімелерді, «Z ұқпақтарына» трендтік әдіс арқылы жеткізу. Осы әдіс арқылы біріншіден оқушылардың қызығушылығын арттыра аламын. Екіншіден оқушылар жақсы түсінетін тренд жолы арқылы тарихи сабақты түсіндіру мүмкіндігі, үшіншіден оқушылардың өздерін желілік қосымшалар арқылы шығармашылық жұмыс жүргізулеріне мүмкіндік туғызамын. Бұндай оқыту әдісі өз нәтижелігін беріп отыр. Оқушылар әлде-қайда ғаламторлық қосымшаларды оңай пайдалану арқылы ақпараттарды көркемдеп, қосымша ақпараттарды іздеу, түрлендіру жұмыстарын көрсетуде. Осы жұмыстардың артықшылықтары, оқушы тек сыныпта жұмысы бағанабайды, сонымен қатар халық арасында жоғары бағалануыга және пікірлес адамдармен ой алмасып дамуына мүмкіндік туады.

Қорытындылай келе қазіргі білім беру жүйесі ақпараттық технологияларға негізделе отырып, «Z ұқпақтарынана» бағытталуы тиіс. Оқыту философиямдағы «Күн адам» консепциясы ұстаз бен оқушының бойындағы заман талабына сай тұлғаны қалыптастыру. Олардың тек кітап ресурстарымен шектелмей, әлеуметтік желілердегі ақпараттарды оқуына, өңгей алуына, сабақ барысында тың ақпаратармен толықтыруға, өз қажеттіліктеріне пайдалануға мүмкіндік туғызу.