Лекция 3
Орысша :
Маневро́вый локомоти́в — локомотив, предназначенный для маневровых на станциях и подъездных путях, то есть для выполнения всех передвижений вагонов по станционным путям, формирования и расформирования поездов, подачи вагонов к грузовым фронтам, на ремонтные пути, перестановки из парка в парк.
Общие требования к маневровым локомотивам
При выполнении маневровых передвижений маневровый локомотив работает в основном в неустановившихся режимах. Для частых троганий с места и разгонов требуются большой сцепной вес и большие тяговые усилия, поэтому маневровые локомотивы имеют сравнительно большую силу тяги и соответственно невысокие расчётные скорости длительных режимов. Маневровый локомотив должен обеспечивать максимально возможную по условиям безопасности скорость движения, плавное торможение, быстрое реверсирование, высокий среднеэксплуатационный КПД и надёжность. Управление маневровым локомотивом должно осуществляться из одной кабины, откуда должен быть обзор как вперёд, так и назад, так как при манёвровой работе часто меняется направление движения, поэтому переход из одной кабины в другую значительно ухудшил бы производительность труда.
Большинство маневровых локомотивов по состоянию на начало XXI века — тепловозы, так как им приходится работать на второстепенных путях, электрификация которых либо экономически нецелесообразна, либо сопряжена с техническими трудностями. Контактно-аккумуляторные электровозы используются достаточно редко из-за невысокой надёжности и недостаточной мощности при работе от аккумуляторов. Существуют также дизель-электрические маневровые локомотивы — тепловозы, которые оснащены токосъёмником и могут работать в режиме электровоза. В эпоху паровозов на маневрах обычно работали танк-паровозы.
Требования к мощности
По мере роста объёма перевозок и увеличения массы поездов предъявляются повышенные требования к силе тяги и мощности маневрового локомотива. Особенно высокой мощностью должны обладать маневрово-вывозные локомотивы, которые кроме манёвров на станциях выполняют также передачу составов на соседние станции и узлы. До 1970-х годов мощность дизеля маневрового локомотива составляла 550—770 кВт. В 1980-е годы стали поставляться маневровые локомотивы мощностью (по дизелю) 835—1040 кВт. Работу с тяжеловесными поездами осуществляют маневрово-вывозные тепловозы мощностью 1540 кВт, в перспективе — создание тепловозов мощностью 2300 кВт. В качестве маневрового локомотива иногда используются магистральные тепловозы, а также любые локомотивы, однако их эффективность значительно уступает эффективности специальных.
Назначение маневровых машин
Локомотивы этой группы применяются для:
обслуживания станций пассажирских и промышленных;
подачи вагонов на подъездные пути;
работы в подгорочных парках;
расформировки и формировки составов;
надвига вагонов на горки сортировочные.
Қазақша :
Маневрлік локомотив-станциялардағы және кірме жолдардағы маневрлерге, яғни вагондардың станциялық жолдар бойынша барлық қозғалыстарын орындауға, поездарды қалыптастыруға және таратуға, Вагондарды жүк фронттарына, жөндеу жолдарына беруге, парктен паркке ауыстыруға арналған локомотив.
Маневрлік локомотивтерге қойылатын жалпы талаптар
Маневрлік қозғалыстарды орындау кезінде маневрлік локомотив негізінен белгіленбеген режимдерде жұмыс істейді. Жиі орын мен үдеткіштен өту үшін үлкен салмақ пен үлкен тарту күші қажет, сондықтан маневрлік локомотивтер салыстырмалы түрде үлкен тарту күшіне ие және сәйкесінше ұзақ режимдердің төмен есептелген жылдамдығына ие. Маневрлік локомотив қауіпсіздік шарттары бойынша барынша мүмкін болатын қозғалыс жылдамдығын, бірқалыпты тежеуді, жылдам қимылдауды, жоғары орташа пайдалану пәк және сенімділікті қамтамасыз етуі тиіс. Маневрлік локомотивті басқару бір кабинадан жүзеге асырылуы керек, ол жерден алға және артқа қарау керек, өйткені маневрлік жұмыс кезінде қозғалыс бағыты жиі өзгереді, сондықтан бір кабинадан екіншісіне ауысу еңбек өнімділігін едәуір нашарлатады.
ХХІ ғасырдың басындағы маневрлік локомотивтердің көпшілігі тепловоздар болып табылады, өйткені олар электрлендіру экономикалық тұрғыдан мүмкін емес немесе техникалық қиындықтарға тап болатын екінші жолдарда жұмыс істеуге мәжбүр. Контактілі-аккумуляторлы электровоздар өте сирек қолданылады, себебі олардың сенімділігі төмен және аккумуляторлармен жұмыс істеу кезінде қуаты жеткіліксіз. Сондай-ақ, дизельді электрлік маневрлік локомотивтер — тепловоздар бар, олар ток қабылдағышпен жабдықталған және электровоз режимінде жұмыс істей алады. Паровоздар дәуірінде паровоздар әдетте маневрлерде жұмыс істеді.
Қуат талаптары
Тасымалдар көлемінің өсуіне және поездар массасының ұлғаюына қарай тартым күшіне және маневрлік локомотивтің қуатына жоғары талаптар қойылады. Маневрлік локомотивтер әсіресе жоғары қуатқа ие болуы керек, олар станциялардағы маневрлерден басқа, композицияларды көрші станциялар мен тораптарға да жеткізеді. 1970 жылдарға дейін маневрлік локомотивтің дизельді қуаты 550-770 кВт болды. 1980-ші жылдары қуаты (дизель бойынша) 835-1040 кВт маневрлік локомотивтер жеткізіле бастады. Ауыр салмақты поездармен жұмысты қуаты 1540 кВт маневрлік-шығару тепловоздары жүзеге асырады, перспективада — қуаты 2300 кВт тепловоздарды құру. Маневрлік локомотив ретінде кейде магистральдық тепловоздар, сондай-ақ кез-келген локомотивтер қолданылады, бірақ олардың тиімділігі арнайы локомотивтерден әлдеқайда төмен.
Маневрлік машиналардың мақсаты
Осы топтың локомотивтері:
- өнеркәсіптік станцияларға қызмет көрсету;
- вагондарды кірме жолдарға беру;
- подгорочный саябақтарындағы жұмыстар;
- құрамдарды тарату және қалыптастыру;
- вагондарды сұрыптау төбешіктеріне жылжыту.