Спроба яшчэ раз напісаць водгук пра спектакль. І напісаць па-беларуску. /
Як жа ў Беларусі не хапае беларускай драматургіі. Менавіта пра гэта падумаў, паглядзеўшы спектакль “Шлюб з ветрам” у Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі (рэжысёр Яўген Карняг).
Каб мне на экзамене давялося аналізаваць гэты спектакль, дык я б разгубіўся. Як звязаць яго з Арыстоцелем, Гегелем, Таўстаногавым? Дзе тут антаганіст, дзе пратаганіст? Так, прыпыначак… А іх і не звяжаш. Гэта ж не п’еса. Сюжэт трымаецца на беларускіх народных песнях — дзіўных, страшэнных, жалобных. Значыцца глядзім у іншы бок: псіхааналіз, фемінізм, структуралізм, герменэўтыка.
О, а чаму б не ўзяць герменэўтычны аспект і, перафразаваўшы нямецкага філосафа Фрыдрыха Шлэйермахера “не зразумець спектакль лепш, чым рэжысёр”? Праўда, які-небудзь партугальскі філосаф быў бы тут больш да месца. Хаця не, лепш музычны крытык, які б сказаў, што ў этнічнай беларускай культуры ёсць пласт фаду (гэта партугальскі музычны жанр, які адным словам тлумачальна можна перакласці як “фатум”, “лёс”. А калі падрабязней, то — прыняцце горкай долі).
Але давайце ўсё ж паспрабуем зразумець рэжысёра. Вядома, зрабіць гэта не так проста, а вось кліпава паразважаць наконт дзейства — калі ласка.
Спектакль сапраўды рэжысёрскі. Рэжысура — пластычная. Акцёры працуюць за сталом, на стале, пад сталом. Стол разразае сцэну, абмяжоўвае прастору. У нечым гэта несвабода, пераадоленне цяжкасцей, зноў жа — прыняцце горкай долі. І ў гэтым абмежаванні, да таго ж на чорным фоне, пластыка набывае выключную выразнасць, метафізічнасць. (О, тут і Арыстоцель можа на дапамогу прыйсці са сваёй "Метафізікай"). І не проста метафізічнасць, а падаўленую сілу народа! Гэтаму дапамагае распрацаванае ўзаемадзеянне з прадметамі — крэсламі, кветкамі, бутэлькамі, цацкамі птушак.
Але на адной пластычнасці спектакль не выехаў бы. І тут на дапамогу прыйшла музыка. Паклон Каці Аверкавай. Песні ў нейкай ступені замянілі п’сесу. Ці, дакладней, спрабавалі яе замяніць. Для мяне былі адкрыццём некаторыя народныя матывы. На жаль, не ўсе словы пачуў (але гэта бяда большасці беларускіх артыстаў). На маю думку акцёрам не хапіла вакальнага майстэрства. Праўда, гэты недахоп у РТБД кампенсавала прафесійнае валоданне матэрыялам.
Спектакль ад пачатку да канца трымаў мяне ў напружанні, я шукаў адказы на пытанні: якая завязка? у чым канфлікт? колькі іх наогул? чаму свякроў (народная артыстка Беларусі Таццяна Мархель) дала аплявуху нявестцы? няўжо не будзе развязкі?
Адказы на ўсе пытанні знайшліся. Рэжысёр не забыўся ні пра адзін вузельчык, які завязаў у пачатку.
Свякроў змірылася з горкай доляй. Наогул, Таццяна Мархель вельмі дакладна паказала боль беларускай маці. Ей і самой прыкра, што выхавала такога сына-слабака. А чым займаўся бацька? Магчыма піў, бо не дажыў да вяселля. А яна — маці, яна ўсё адно будзе любіць сваё дзіця.
Мне неяк крыўдна стала за мужчын. Чаму ўсё так атрымалася? Чаму зараз такі слабы моцны пол? Хто вінаваты: Чарнобыль, алкаголь?.. Жанчыне крычы не крычы, варушы не варушы, а на руках мужчын насіць даводзіцца. І гэты боль вельмі ўдала паказала маці нявесткі (заслужаная артыстка Беларусі Галіна Чарнабаева). Яна плакала, бо ведала, што чакае дачку.
Думаю, спектакль — рэжысёрскі выклік сучасным мужчынам. І не толькі. Кожнаму беларусу. Беларусу, які хоча стаць лепшым, бо “вол бушуе — вясну чуе”.
Дарэчы
РТБД рыхтуе працяг "Шлюбу з ветрам". 17 і 18 лютага ў тэатры прэм'ера! Спектакль "Пачупкі" — сумесная праца Яўгена Карняга і Кацярыны Аверкавай. Зноў чорная прастора, зноў п'есу заменіць фальклор. Тут не пісаць трэба. Тут трэба ісці і слухаць, глядзець, разважаць.
Яшчэ тэкст на беларускай мове
“Запіскі” Пінігіна падставілі “Купалаўцаў”
14.02.2022
Зміцер АРЦЮХ
беларускі паэт, магістрант Расійскага дзяржаўнага інстытута сцэнічных мастацтваў
Фота: сайт РТБД
P.S.
- Если заметили опечатки или ошибки в тексте, не стесняйтесь, пишите лично или в комментариях.
- При копировании материалов блога гиперссылка на блог обязательна!