Қазақстан. 11 сынып 2 тоқсан. "3D модельдеу"бөлімі
Негізгі ұғымдар
Виртуалды шындық (ағылш. "virtual reality", жасанды шындық) - адамға өзінің түйсігі арқылы: көру, есту, жанасу және т.б. арқылы жеткізетін жасандын әлем. Виртуалды шындық адамның және/немесе қоршаған ортаның әсерін де, әсер ету реакциясын да еліктейді. Шынайы сезімдердің сенімді кешенін құру үшін компьютер нақты уақыт режимінде әсер етеді.
Адам виртуалды шындықтағы (бұдан әрі VR) объектілерге физиканың нақты заңдарына (ауырлық, судың қасиеттері, заттармен соқтығысу, шағылысу және т.б.) сәйкес әсер ете алады. Алайда, көбінесе ойын-сауық мақсатында виртуалды әлемдерді пайдаланушыларға нақты өмірде мүмкін емес қасиеттерді де сесуге мүмкундік береді (мысалы: ұшу, кез-келген заттарды жасау және т.б.).
Көптеген адамдар VR-ді кеңейтілген шындықпен шатастырады (ағылш. "augmented reality"). Олардың басты айырмашылығы-виртуалды шындық жаңа жасанды әлем жасайды, ал кеңейтілген шындық тек жеке жасанды элементтерді нақты әлемді қабылдауға әкеледі.
VR түрлері
Қазіргі уақытта VR-ді келесі түрлерге бөлуге болады
- Толық ену эффектісі бар VR технологиялары, шындыққа ұқсас виртуалды әлемді модельдеуге мүмкіндік береді. Олардың жұмысы үшін пайдаланушының әрекеттерін тануға және оларға нақты уақыт режимінде жауап беруге қабілетті жоғары өнімді компьютер және толық ену әсерін беретін арнайы жабдық қажет.
- Толық ену технологиясы жоқ VR. Оларға экранда көрсетілетін кескін, дыбыс және контроллерлер бар модельдеу жатады. Мұндай жүйелер виртуалды шындық деп саналады, өйткені олар көрерменге әсер ету дәрежесі бойынша басқа мультимедиядан әлдеқайда жоғары, бірақ олар VR-ге қойылатын талаптарды толық орындамайды.
- Бірлескен инфрақұрылымы бар VR технологиялары. Оларға Second Life — миллионнан астам белсенді қолданушылары, Minecraft ойыны және әлеуметтік желі элементтері бар үш өлшемді виртуалды әлем және т.б. жатқызуға болады. Мұндай шаралар толық енуді қамтамасыз етпейді (дегенмен, Minecraft-та Oculus Rift және Gear VR шлемдерін қолдайтын виртуалды шындық нұсқасы бар). Бірақ виртуалды әлемде "нақты" виртуалды шындық өнімдеріде жиі жетіспейтін басқа пайдаланушылармен өзара әрекеттесу жақсы ұйымдастырылған. Виртуалды әлемдер тек ойын индустриясында ғана қолданылмайды: 3D Immersive Collaboration сияқты платформалардың арқасында 3D жұмыс және оқу кеңістігін ұйымдастыруға болады-бұл "қатысу әсерімен бірлесіп жұмыс жасау"деп аталады. Толық батыруды қамтамасыз ету және сонымен бірге виртуалды түрде пайдаланушылардың өзара әрекеттесуі VR дамуының маңызды бағыттарының бірі болып табылады.
VR қысқаша тарихы
VR технологиясы өте жас, және оның тарихы тек қысқаша жүреді
Алғашқы VR жүйесі 1962 жылы пайда болды, Мортон Хейлиг "Сенсорама" (Sensorama) деп аталатын симуляторын алғашқы прототипін ұсынды. Сенсорлар қысқа фильмдердің көмегімен көрерменді виртуалды шындыққа айналдырды, олар иістермен, желмен (шаш кептіргішпен) және мегаполистің аудиожазбамен шуымен бірге жүрді.
1970 жылдары компьютерлік графика симуляторларда бұрын қолданылған бейнені алмастырды. Графика өте қарапайым болды, бірақ тренажерлер (олар ұшу симуляторлары) нақты уақыт режимінде жұмыс істегені маңызды болды. Виртуалды шындықты алғашқы іске асыру 1977 жылы Массачусетс технологиялық институтында құрылған "Аспеннің Кинокарты" болып саналады. Жазғы және қысқы карта нұсқалары нақты фотосуреттерге негізделген.
1980 жылдардың ортасында адам экрандағы үш өлшемді нысандарды олардың қол қимылдарына жауап беруі арқылы басқара алатын жүйелер пайда болды. 1989 жылы Джарон Ланьер танымал "виртуалды шындық"терминін енгізді. Киберпанк субгенрінің фантастикалық әдебиетінде виртуалды шындық — адамның "киберкеңістікпен" қарым-қатынас жасау тәсілі-бұл компьютерлік желілерде жасалған адамдар мен машиналардың өзара әрекеттесуінің белгілі бір ортасы.