Şübhə etmirəm ki, hər birimiz öz məlumatlarımızı, kənar şəxslərin gözündən qorumaq istəyirik, lakin əksər insanlar elementar olaraq təhlükəsizlik qaydalarına laqeyd yanaşırlar. Bugünkü mövzuda məlumatların saxlandığı hesabların şifrəsindən danışacayıq.
Etibarlı şifrə nədir?
Etibarlı şifrə- elə bir şifrədir ki, onu sezməsinlər və seçmə yolu ilə tapmasınlar.
Güman edirəm Siz bilirsiz ki, şifrənin yad əllərə düşməsinin əsas səbəbi- müxtəlif hərf, rəqəm və simvolların kombinasiya edərək seçilməsidir. Müasir kompüterlər üçün, yalnız hərflərdən və rəqəmlərdən ibarət qısa şifrələri bir neçə saniyə ərzində tapmaq çətin deyil.
Bu səbəbdən kombinasiyalardan istifadə etmək çox vacibdir — böyük və kiçik hərfləri, rəqəmləri və xüsusi simvolları növbələmək lazımdır. Şifrənin uzunluğu ən azı 12 simvoldan ibarət olmalıdır, lakin mən daha uzun şifrəni seçməyi məsləhət görürəm. Bundan əlavə, hər hesabın öz şifrəsi olması, dəfələrlə sizin məlumatlarınızın qorunmasını artırır.
Nəticə olaraq məsləhətim:
1) Ən azı 12 simvol. Şifrə nə qədər uzun- o qədər yaxşı prinsipi ilə.
2) Böyük və kiçik hərflər, rəqəmlər və simvol istifadə etməklə. Bu cür şifrələri tapmaq çətindir.
3) Ardıcıl gedən hərf və ya rəqəmlər istifadə etməyin. (abc, və ya 1234)
4) Sizin şəxsi məlumat əsasında deyil. (Soyad1995)
5) Şifrə hər bir hesabınızın üçün unikaldır.
Diqqət edin ki, şifrənizin etibarlılığı barədə bir çox saytın "narahat" olur. Hesabın yaradılması zamanı, şifrəniz sadə olarsa sayt onu qəbul etmir, və məsləhət kimi rəqəmlər, hərflər və müəyyən simvolların istifadəsin məcbur edir.
Unutmayın ki, bir şifrəni bir neçə hesab üçün istifadə etmək olmaz. Bu sadə təhlükəsizlik tədbiridir.
Şifrəyə əlavə edilmiş hər bir hərif, rəqəm və ya simvol, kombinasiyaların sayını artırır və şifrəni secmək yolu ilə ələ kecirməsini cətinləşdirir.
Tez-tez ələ keçən şifrələrə ardıcıl klavişlərin saxladığı hərif, rəqəm və simvollar aid edilir. Dələduzların bu tip şifrələri ələ keçirtmək o qədər də çətin deyil. Bu səbəbdən “asdfgh”, “123456” və ya “!@#$%” kombinasiyalarından istifadə etməyin. Belə bir nisbət yazıb sizin nəzərinizə catdırım: əgər siz əziyyət cəkib çətin şifrə fikirləşməsəz, o zaman dələduzlar şifrənizi əziyyət çəkməyəcəkmədən ələ kecirəçəklər.
Şifrədə heç bir şəxsi məlumatınızı əks etdirməyin
Ləqəb, doğum tarixi və ya ad kimi şəxsi məlumatları, istifadə etməmək çox vacibdir. Belə məlumatları dələduzlar sosial şəbəkələrə baxaraq ələ keçməsi üçün çox asandır.
Təhlükəsiz şifrə unikal olmalıdır
Etibarlı şifrə yaratdıgdan sonra, bütün hesablar üçün həmən şifrəni istifadə etmək cazibəsi yarana bilər. Yalnız bu addım, təhlükəsizliyi sıfıra endirə bilər.
Şifrədə xüsusi simvoları istifadə edin
Şifrələrdə xüsusi simvolların istifadəsi həqiqətən onları daha etibarlı etmək üçün gözəl bir addımdır. Şifrələrinizə “! “ # % & * , / ^ : } | \ ~ $ ; ‘ : _ ? ( )” simvollarını əlavə edin.
Bir sıra etibarlı şifrələrin nümunəsi:
A7j12$#eArТ1cL@FgB
$j8kr^DSpr!Af#FjtGbD#
SaA_bTO%@HDdYpİ4M
Bu şifrələr universal deyil və özündə şəxsi məlumatı əks etdirən işarə yoxdur. Yadda qalan söz və ya rəqəm də yoxdur. Bu cür şifrələr, dələduzların əlinə kecməsini minimuma endirir.
ETİBARLI ŞİFRƏLƏRİN YARADILMASI ÜÇÜN İDEALAR:
Hesablarınızın hər biri üçün unikal və etibarlı şifrə yaratmaq üçün bir çox yol var. Onların hər birini daha ətraflı təhlil edəcəyik:
Şifrə generator və menecerindən istifadə edin
Əgər öz etibarlı şifrələrinizi icad etməyə vaxtınız yoxdursa, bir şifrə generatoru, həm də bir menecer istifadə etmək bunun sürətli və asan bir yoldur. Burada məndən Sizə bir neçə tövsiyə var:
KeePass
LastPass
1Password
Şifrəni kopyalayın və cihazınız, e-poçtunuz, sosial media hesabınız və ya xüsusi giriş tələb edən başqa bir hesablar üçün istifadə edin.
Şifrənin təhlükəsiz saxlamaq
Bəyəndiyiniz şifrə meneceri secin
Şifrələri yaratdığdan sonra, etibarlı şifrə menecerindən istifadə edin. Şifrə meneceri, Sizin şifrələrinizi təhlükəsiz onlayn hesabınızda saxlayır və idarə edir. Beləlik lə Siz yalnız 1 şifrə yadda saxlamaq ilə, bütün şifrələrinizi etibarlı qorumuş olursuz. Mən bu şifrə menecerlərini tövsiyə edirəm:
KeePass
LastPass
1Password
İki faktorlu autentifikasiyadan istifadə edin
İki faktorlu autentifikasiya (2FA) əlavə təhlükəsizlik səviyyəsidir. Kimsə sizin şifrənizi ələ kecirsə belə, sizin hesabınıza daxil ola bilməyəcək.
İki faktorlu identifikasiyası üçün tətbiqlərdən istifadə etmək daha təhlükəsizdir. Məsələn: Google Authenticator və ya Microsoft Authenticator.
Şifrələrinizi telefonunuzda, planşetinizdə və ya kompüterinizdə saxlamayın.
Bu elementar məsləhət görünsədə, çoxu buna əməl etmirlər. Etməyin bunu! Sənədlər, e-poçt və qeydlər itə bilər və ya dələduzlar.
Şifrəni gizli saxlayın
Şifrələrinizi etimad etdiyiniz şəxsə dediyiniz halda belə, şifrəni mətn mesajı və ya e-poçt vasitəsilə göndərmək risklidir.