Дэвид Бекҳэм тўпга биринчи тегишидаёқ ўзида мавжуд истеъдоддан максимал фойдаланиш иштиёқини намойиш этган. Биз иккимиз айни бир вақтда саҳнани тарк этганмиз. У фаолиятини “Пари Сен-Жермен”да, ҳудди мен каби ўзи танлаган кўринишда тугатди: Европа футболидаги энг йирик шахслардан бири бўлиб ва истиқболда кўплаб танловлар мавжудлигида.
Баъзан, ниманидир қаттиқ севишинги ҳис қилишининг учун, ундан айрилишинг керак бўлади. Ўйлашимча, Дэвид “Лос Анжелес Гэлакси”да ўйнаш учун АҚШга кетгач, карьерасининг ўта қадрли қисмидан воз кечганини тушуниб ета бошлади. У ўзининг энг яхши йилларидаги ўйинини қайтариш учун жуда қаттиқ, ҳатто биздаги сўнгги мавсумларидагидан ҳам кўра кўпроқ меҳнат қилди.
2007 йилда Мадриднинг “Реал” клубидан MLS томон кетар экан Девиднинг танлови тушунарли эди. Менимча, уни ўзига чорлаган нарса бу Голливуд ва у келажакда тақдим этиши мумкин бўлган майдондан ташқаридаги каръера. Ахир қанча изламанг Лос-Анжелесга кўчиб ўтиш қароридан ҳеч қандай футболга оид сабабни топмайсиз. Шу тариқа у энг буюк клублардан бирини ўзининг халқаро фаолиятини қурбон қилароқ тарк этди. Кейинчалик у терма жамоага қайтиш учун борини бериб ҳаракат қилгани рост. Айни шу ҳаракатнинг ўзи ҳам менинг юқоридаги, унинг кейинчалик футболчи сифатидаги фаолиятининг якунидан афсуслангани борасидаги фикрларимни тасдиқлайди.
Дэвид мен учун ўз ўғлимдек эди. Гиггз ва Скоулз каби кўз ўнгимда катта бўлди. 1991 йил “Манчестер”га келиб қўшилар экан у 16 ёшдаги лондонлик содда бир ўспирин эди. Бир йил ўтиб Никки Батт, Гари Невиль ва Райан Гиггз билан бирга Англия кубогида ғалаба қозонган “Класс-92”нинг бир қисмига айланди. У “қизил иблислар” таркибида 394 ўйинда майдонга тушиб, 85 та гол урди. Улар орасида унга машҳурлик олиб келган “Уимблдон” дарвозасига, майдоннинг ўзига қарашли томонидан урилган гол ҳам бор.
Мен 2013 йил мураббийлик фаолиятимни якунлар эканман, Гиггз ва Скоулз ҳали тўп тепишарди. Бу вақтда Бекҳэмнинг Испанияга кўчиб ўтганига 10 йилдан ўтиб улгурганди. 2003 йил 18-июнь, чоршанба. Биз фонд бозорида Дэвид “Реал”га 24,5 млн фунт эвазига ўтганини эълон қилдик. Бу вақтда у 28 ёшда эди. Трансфер ҳақидаги хабар зум ўтмай бутун дунёни айланиб чиқди ва бу футбол тарихидаги эътиборли воқеалардан бирига айланди.
Мен Дэвиддан заррача ранжимайман. Билакс, уни яхши кўрганман ва у ажойиб йигит. Бироқ, инсон ўзидаги ҳақиқий истеъдоддан ҳеч қачон воз кечмаслиги керак, деб ҳисоблайман.
Бекҳэм мураббийлик фаолиятимдаги шуҳратни танаган, ўзи ҳақида футбол оламидан кўра ташқарида кўпроқ гапиришларини истаган ягона футболчи. Бундай хавф ўз вақтида Уэйн Руни атрофида ҳам мавжуд эди: кўнгилочар саноат ўз гирдобига доим энг яхшиларни тортиб олади.
Дэвид жуда ёш машҳурликка эришди. Ўзига келиб тушаётган таклифлардан боши айланиб ҳам қолганди. У футболдан ташқарида биз тўлагандан кўра икки баробар кўп пул топар эди. Ушбу ўзга олам жон дили билан Гиггзни ҳам ўз домига чорлади. Аммо бу Райанга қизиқ эмасди.
Бекҳэмнинг "Манчестер"даги охирги мавсуми ўзи учун оғир ўтиб, самарадорлиги, иш кўрсаткичлари пасайиб кета бошлади. Қўшимчасига бизга унинг Мадриддан келган меҳмонлар билан алоқалари ортиб бораётгани ҳақида кўплаб хабарлар кела бошлади. Бироқ бу муаммо эмасди, асл муаммо у илгари кўрсатган юқори даражадаги ўйинни кўрсатмай қўйганида.
Дэвид билан орамизда юз бериб, кейин катта шов-шувларга сабаб бўлган воқеа 2003 йилнинг февраль ойида, Англия Кубоги 5-раунди доирасидаги биз "Арсенал"га 0:2 ҳисобида ютқазган ўйинда содир бўлганди.
Сильвен Вилтор дарвозамизга иккинчи голни урган вазиятда Дэвид ҳимояга етиб келмаганди. У деярли пиёдадек ҳаракатланиб рақибга ўз қаноти бўйлаб ҳужум қилиш имконини тақдим қилган. Ўйин якунида мен Дэвидга эътирозларимни айтдим, у эса одатдагидек уларга эътибор қаратмади. Балки у энди ҳимояга қайтмайдиган даражага етдим, деб ўйлай бошлагандир. Менимча эса айнан ҳимояга қайта олиш сифати уни ажофиб футболчи қилиб турган ҳислат эди.
У мендан тўрт метр нарироқда эди. Ерда кимнингдир бир жуфт бутсаси ётарди. Дэвид бақира бошлаганда мен у томон юриб ўша бутсалардан бирини тепдим. Бутса эса тўғри унинг қошига бориб тегди. Табиийки у менга ташланиб қолди, бироқ бошқа йигитлар аралашиб Дэвидни ушлаб қолишди. "Жойингга ўтир! Истаганингча баҳслашишинг мумкин, аммо сен бугун жамоага панд бердинг", -- дедим мен.
Эртаси куни уни олдимга чақирдим. Бирга ўйинни такроран кўриб чиқдик. У яна хатоларини тан олишни истамади. Мени тингларкан индамай ўтирарди. Бир оғиз сўз айтмади.
-- Сен бу ерда нима ҳақида гап кетаётганини тушуняпсанми? -- сўрадим мен.
Лекин у менга жавоб беришни истамади.
Кейинчалик бўлиб ўтган воқеа газета нашрларига тарқалиб кетди. Дэвиднинг қошидаги рангли боғич ҳам бутса келтирган жароҳатни акслантириб турарди. Ўша кунлар мен директорлар кенгашига қўнғироқ қилиб у кетиши кераклигини айтдим. Мени яхши билганларни бу қарорим ажаблантирмасди. Қайсики футболчи "Манчестер"да ўзини мураббийдан муҳимроқ ҳисоблай бошласа демак у энди жамоанинг бир бўлаги эмас ва унга бу ерда жой йўқ. Кўп бора айтганимдек: агар мураббий ҳурматни йўқотса сиз жамоани йўқотасиз. Футболчилар масъулиятни ўзларига олишни бошлашади ва ҳаммаси барбод бўлади.
Дэвид ўзини мураббийдан юқори қўя бошлаганига шубҳа қилмайман. Бу ерда мураббийнинг исми нима бўлиши муҳим эмас -- Алекс Фергюсон бўладими ёки Пит-сувсоз. Исм мутлақ аҳамитсиз, муҳими ҳурмат. Футболчи кийиниш хонасида биринчи рақамли шахс бўлолмайди. "Манчестер Юнайтед"да марказий ҳокимлик бош мураббий кабинетида жойлашган. Бу ҳаракатлари билан Дэвид ўзига ҳукм ўқиганди.
Чемпионлар Лигаси иккинчи гуруҳ босқичидаги ғалабадан сўнг қуръа бизга рақиб сифатида Мадриднинг “Реал” клубини рўбаро қилди. Испанияда бўлиб ўтган биринчи учрашувга Дэвид шунчаки рақибнинг чап қанот ҳимоячиси Роберто Карлос билан қўл бериб кўришиш учун боргандек эди гўё. “Реал”га қарши 3:1 ҳисобидаги мағлубиятдан сўнг, шанба куни бизни “Ньюкасл” билан ўйин кутарди. Бекҳэм ўзини ёмон ҳис қилаётганини айтиб, ҳордиқ чиқариш учун имкон беришимни сўради. Унинг ўрнига кейинчалик шу ўйинда ажойиб ҳаракат қилган Оле Гуннар Сульшерни майдонга туширдим ва биз 6:2 ҳисобида ғалаба қозондик.
Назаримда Дэвид “Реал”га қарши жавоб ўйинига етарли даражада тайёр эмасди ва мен таркибга ажойиб тарзда қўшилиб кетган Сульшернинг ўрнига уни майдонга тушишириш учун сабаб кўрмадим. Ўйиндан илгари, енгил машғулотлар вақтида Дэвидни чеккароққа чорлаб, учрашувни унинг ўрнида Оле бошлашини айтдим. Бундан ранжиганини ҳаракатларидан тушуниш қийин эмасди.
Бу ақлбовар қилмас ўйин бўлган. Дэвид 63-дақиқада Вероннинг ўрнига майдонга тушди. Кўринишдан у гўё “Олд Траффорд”даги хайрлашув ўйинини ўтказаётгандай таассурот уйғонарди. У дубл муаллифига айланди. 71-дақиқада жаримадан гол урган бўлса, 85-дақиқада ғалаба тўпини киритди. Биз 4:3 ҳисобида ғалаба қозондик, бироқ дарвозамизга 3 та гол урган Роналдонинг ажойиб ўйини ва Мадриддаги мағлубият кубок учун курашдан чиқишимизга сабаб бўлди.
Дэвид мухлисларнинг унга ён босишларидан умид қиларди. Мухлислар орасида эса менга адоват билан қарайдиганлари ҳам бор эди. Бу вақтга келиб унинг “Реал” билан музокаралари ҳам анча тезлашиб қолганди. Бизга келган хабарга кўра унинг агенти мадридликлар билан фаол алоқада бўлиб турганди у кезлар. Жамоалар даражасида илк музокара май ойида бошланди. Ижрочи директоримиз Питер Кеньон алоқага чиқиб, Мадриддан қўнғрироқ бўлгани ҳақида айтди.
- Нима ҳам дердим, буни тахмин қилиш қийин эмасди, - дедим.
Биз трансфердан 25 миллион фунт ишлаб олишни истадик. Мен татил учун Францияга жўнагандим. У ерда ирландиялик режиссёр Джим Шеридан билан тушлик қилиб ўтирган чоғим уяли телефонимга қўнғироқ бўлди. Менга шаҳар телефони керак эди.
- Юқорига чиқиб меникидан фойдалан – деди Джим.
Биз тушлик қилиб ўтирган уйнинг юқори қаватида унинг хонадони жойлашганди. Ҳаммаси шундай юз берди. “Эвазига 25 миллион тўлашсагина у кетади”, - дедим Питерга. Агар ҳаммасини тўғри эслаётган бўлсам, биз 18 миллион ва турли бонусларга эга бўлгандик. Умумий қиймат 25 миллионга етган.
Умуман Дэвид жамоани дарҳол тарк этмаган. Биз у билан ўша мавсум, 2003 йилнинг 3-май куни “Олд Траффорд”да “Чарльтон”ни 4:1 ҳисобида енгиб Англия чемпионлигини нишонлаганмиз. У ўйинда гол урган. Бир ҳафта ўтиб “Эвертон”га қарши ўтган 2:1 кўринишидаги ғалабали ўйинимизда ҳам гол муаллифига айланган. Бу унинг сўнгги учрашуви эди. 20 метр масофадан жарима зарбасини голга айлантириш унинг хайрлашув туҳфаси бўлган. Дарвоқе, ўша ўйинда ҳимоямизни рақиб таркибидаги ёш иқтидор эгаси Уэйн Руни қийин ҳолга солиб қўйганди. Мавсум давомида соврин учун катта ҳисса қўшган Бекҳэмни эса сўнгги ўйинда захирада қолдирмадим.
Давоми бор...
Офиф Толипов таржимаси