Иске Балтач. 19 октябрь - "Балтач таңнары". Балтачлылар, сак булыгыз! Башкортстанда агымдагы елның сигез аенда гөмбә белән агулануның 17 очрагы теркәлгән. Унтугыз кеше зыян күргән.
Зыян күрүчеләр исәбендә 14 яшькә кадәр бер бала да бар. Агулануның барлык очраклары да гөмбәләрне кешеләр үзләре быеп өй шартларында эшкәртеп кулланудан килеп чыккан.
Гөмбәләр-табигатьнең иң кызыклы һәм серле объектларының берсе. Үзе бик тәмле, аз калорияле продукт. Аңарда кеше организмы өч ен бик күп файдалы әйберләр бар. Шул ук вакытта гөмбәләр куркыныч санала. Продуктны зур игътибар белән кулланырга кирәк. Чөнки гөмбәләр начар үзләштерелә. Аларны кечкенә балаларга һәм авыру балаларга ашарга киңәш итмиләр
Гөмбә белән агулану биологик агулануга карый. Агулану кайвакыт фаҗигале тәмамлана. Агуланган кешедә 10-12 сәгатьтән соң күңел болгану, косу, ашказаны өлкәсендә кискен авырту, баш авырту һәм көзән җыеру күзәтелә.
Агулануга, беренче чиратта, ашарга яраклы гөмбәләрне агулыларыннан аера белмәү сәбәпче булып тора. Шулай ук гөмбәне дөрес эшкәртмәү дә күңелсез хәлләргә китерә.
Гөмбәләр белән агулануны булдырмас өчен, аларны җыю, саклау, пешерү һәм әзерләүне дөрес башкаруны тәэмин итү йөзеннән Роспотребнадзор берничә киңәш җиткерә.
Гөмбәләрне юллардан, магистральләрдән, торак пунктлардан читтә җыегыз.Бары тик үзегез таныган гөмбәләрне генә җыярга рөхсәт ителә. Гөмбәне “аякчыгы” белән бергә кисеп алыгыз. Картайган гөмбәләрне җыймагыз. Гөмбәләрне җыеп алып кайту белән тагын бер тапкыр аерып, карап чыгарга кирәк. Эшкәрткәнче аларны яхшылап юарга. Аннары суда кайнатырга. Гөмбәне җыйган көнне үк эшкәртү хәерле. Аларның һәр төрен аерым консервларга кирәк. Гөмбәләрне цинкланган, ялтыравык йөгертелгән керамик саытта маринадларга яки тозларга ярамый.
Гөмбә җыйганда ашарга яраклыларының исемнәре турында онытмаска кирәк.
Ашарга яраклы гөмбәләрнең зур төркеменә ак гөмбә, чын гөреҗдә, нарат гөмбәсе керә. Бу гөмбәләрне, алдан суда кайнатмый торып, алардан ризыклар әзерләргә мөмкин.
Роспотребнадзор искәртеп узганча, кипкән, тозланган һәм консервланган гөмбәләрне сәүдә итү тыелган урыннардан һәм очраклы кешеләрдән сатып алу киңәш ителми. Гөмбәләрне базарларда һәм ярминкәләрдә сатып алырга кирәк.
Гомумән, гөмбә җыйганда, аларны эшкәрткәндә, ризык әзерләгәндә һәм кулланганда сак булыгыз! Үзегезнең сәламәтлегегезгә битараф булмагыз!
А. Килинбаева,
Роспотребнадзорның төбәк идарәсе баш белгеч-эксперты.