122-ші Қара пайым-сөз: Құр қиялдаумен оқымысты, көзі ашық қазақ бола алмайсыз

Бір-екі оқырманым жазғандарымды оқып, таң қалып «талантты екенсіз» деп айтқанына кішкене түсініктеме бергім келіп отыр. Марқұм әкем Әлісейіт Ұлы Отан соғысында «коммунист» болғаннан, ғұмырының соңғы күніне дейін жүрегінде «Сталинге де, Аллаға да орын тапқан» жаны жайсаң жомарт адам еді. Артынан ерген төрт ұлын (Маханбетхан, Камалхан, Қалдархан, Айдархан) жары Апажанмен бірге мұсылмандыққа, қазақшылыққа жастайынан бейімдеп, тәрбиелеп, елінің адал, иманды азаматтары болуы үшін қолдарынан келгенінің бәрін де жасап, оқытты, тоқытты. «Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» демекші, сол төрт перзенті, иншаллаһ, бүгінде бір қауым ел болып отырған жайымыз бар. Әкеміз жас кезінде молдадан сауат ашқандықтан, арабша мәтіндегі ескі кітаптарды да, кейінгі кирилше әріппен жазылған газет-журнал, кітаптарды да еркін оқитын. Анамыз апажан Отырар өңіріне танымал Сәдуақас ақынның және сонымен бір дерлікте «Ақтөбе» колхозы бухгалтерінің қызы болғандықтан, әдебиетті де, математиканы да жаңғақша шағатын. Осындай «креативный» (шығармашыл) отбасында туылып, тәрбие көргендіктен, ғаламдық тартылыс күшінің заңына сәйкес жерге құлайтын «алмадан» аулаққа құламайтын «алма» болып жүрген жайым бар. Қаншалықты талант иесі болса да, дарынды адамдар көбінесе көсілтіп көп оқығандарын миында қорытып, жүйелей алмағандықтан жынды болып кетіп жатады. Ал талаптанып оқыған адамдар аз-аздан оқып, ілім-білімді ұзақ уақыт бойы миында жинап, оны қиюластырып қалап, жүйелеп жолға қойып, жынды болудан аман қалады. Мен өзімді осы екінші топтағы адаммын-ау деп ойлаймын. Менде талант жоқ, тек шексіз талап қана бар. Егер қаласа, қазақтың кез келгені талаптың жолына түсіп, өмірде өзі қалаған көп нәрселеріне қол жеткізе алады. Тек ол үшін талаптанып көп оқуы керек, көп ізденуі керек. Бір сөзбен айтқанда «Ондай болмақ қайда деп, Айтпа ғылым сүйсеңіз, Сізге ғылым кім берер, Жанбай жатып сөнсеңіз? Дүние де өзі, мал да өзі, Ғылымға көңіл бөлсеңіз. Білгендердің сөзіне Махаббатпен ерсеңіз. Ақыл сенбей сенбеңіз, Бір іске кез келсеңіз...» деп Абай айтпақшы, ұнжарғаңыз түспесін, талаптаныңыз, құр қиялдаумен оқымысты, көзі ашық қазақ бола алмайсыз!