111-ші Қара пайым-сөз: Тым болмаса чукчалардан үлгі алып, солар құрлы болайық та...

Осы жерде (Facebook) отырған ағайын-туыс, курстас, оқырман бауырлар, «мына Қалдарханға не болған өршеленіп, отырмай ма қысатын жерін қысып» – деп ойланбауы мүмкін емес. «Жігіттер әңгіме былай ғой» деп қысқаша айтайын. 50-жас шамасында бірінші әйелім Манат жол апатынан қайтыс болып, екінші рет үйленуге тура келді. Алладан ермек үшін бір жас иіс берсең болды деп сұраған едім, тілектерді тіркейтін аспандағы «ресепшн» қыз шатасты ма қайдам, Алла Тағала төрт перзентті құшағыма лақтырып жіберді. Олар өсіп келеді. 11 жастағы ұлым Әбілқайыр ноутбукте программа жазып, роботтар жасайды, командамен әлгі роботтардың аяқ-қолдарын қимылдатады. Одан кейінгі 7 жасар Әбубәкір мен 4 жасар Омар – Күн жүйесіндегі барлық планеталар, үлкен жұлдыздар, тіпті «ғаламдық гравитация, қара құрдымдар» туралы маған әңгіме айтады. Қысқасы тек менің ұлдарым емес, сіздердің де немерелеріңіз сондай екеніне сенемін. Араларыңызда Шыңғыс Айтматовтың «Теңіз жағалай жүгірген тарғыл төбет» деген әңгімесін оқығандар көп болар. Әңгіменің қысқаша мазмұны мынадай: «Кириск деген жас баланы атасы Орган, әкесі Эмрайин және ағасы Мылгун Охотск теңізіне итбалық аулауға алып шығып, қайтар жолда ауа-райы бұзылып, теңізде адасып кетеді. Ең жаманы жан-жағың су, бірақ су тұзды болғандықтан, шөлден өлу қаупі төнеді. Ақыр соңында, жас бала өмір сүрсін деп бір құты суды Кирискіге қалдырып, үш ересек өз еріктерімен теңізге батып өледі». Ата-аға буын, сіз бен біз, қанша ақталсақ та, бәріміз өз өмірімізді орысша айтқанда «пропукали». Мен өзімнің өрімдей жас, бірақ біздерден әлдеқайда ақылды 4-11 жас аралығындағы өз перзенттерімнің көзіне қараған сайын «папа, бізге өмір сүруге мүмкіндік бер» деген сұранысты көздерінен көргендей боламын. Ересек болған түрімізді ұрайын, біздер тек өз басымыздың амандығын ғана ойлайтын эгоист болып өстік және солай болып қалдық. Біздердің ешқайсымыз да ұрпақтарымыз не болады деп ойлап жүрген жоқпыз. Егер біз ұрпақтарымыздың қамын ойласақ – мынау жесір-жетім, жоқ-жітікті тірідей қанап, бірін-бірі жеген бүгінгі әділетсіз қазақ қоғамының орнында басқа қоғам болар еді. Көпке топырақ шашпаймын, бірақ мына мен айуанмын, сондай әділетті қоғам тұрғызу үшін 60 жыл бойы саусағымды да қимылдатқан жоқпын. Бір күндік ішіп-жегеніме мәз болып жүре бердім. Мүмкін ендігі кеш те шығар, бірақ осы жанталасып жазған жазуларым арқылы өз перзенттерімнің болашағына «шанс» бергім келеді. Себебі олар бізден әлдеқайда ақылды және әділетті қазақ қоғамында өмір сүруге толық құқылары бар. Ағайын-туыс қазағым-ау, тым болмаса анау анекдотқа қосып мазақтап жүретін чукчалардан үлгі алып, солар құрлы болайық та...