Соклы төс белән, яхшы карбыз турмалины яраткан җәйге җимешләрнең тиресен һәм итен бик яхшы охшата.
Турмалиннар гаиләсендәге барлык асылташлар - алюминий силикат һәм бор катнаш кристаллары, аларда тимер, марганец, натрий, литий яки калий кебек элементлар бар. Турмалин беренче тапкыр Бразилиядә XVI гасырда ачылганда, яшел кристалллар башта зымырыт белән кушылган. XIX гасырда гына бу таш турмалин дип классификацияләнде.
Хәзерге вакытта гемологлар турмалинны үзенчәлекләренә һәм химик составына карап 11 төрле төргә бүләләр. Элбаит - минераль гаиләнең иң күренекле әгъзаларына бирелгән исем. Кызыл яки алсу турмалиннар, рубеллитлар, зәңгәр класслы индолитлар һәм Параиба теләгәннәр - болар барысы да күп төсле карбыз ташы кебек Элбаитлар.
Турмалин атамасы Синхала тура мали фразасыннан алынган, "ачык төсләр белән кушылган таш" дигәнне аңлата, һәм карбыз префиксы бер үк исем җимешенә охшаган уникаль төс комбинациясен аңлата. Mohs катылыгы 7–7.5 булганда, карбыз турмалины бизәнү әйберләре өчен чагыштырмача нык, шул ук вакытта үзенчәлекле һәм сөйкемле төсләр аны дизайнерлар арасында яраткан итә.
Чокырларның күбесе вулканнардан эретелгән магма белән барлыкка килгән кыялар аша узучы тамырларда. Магма суынгач, тимер, литий яки марганец кебек су һәм минераллар эремәсе белән тутырылган зур ярыклар барлыкка килде, алар ахыр чиктә турмалин һәм башка таш кристаллына әверелде. Нәкъ менә бу микроэлементлар ташларга ачык төсләр бирә - кызыл, яшел һәм зәңгәрдән сары һәм кызгылт сарыга кадәр.
Асылташ белгече Мартин Белл болай дип аңлата: «Кристалл үсә барган саен, торга җиңел туры килгән элементларны куллана. "Чишелештәге бу элементлар тузган һәм башкалар белән алыштырыла, бу кристалл төсенең үзгәрүенә китерә."
Бер үк кыя кесәсендә берничә төрле кристалл барлыкка килергә мөмкин, һәм эремәнең химик составы вакыт узу белән дә үзгәрергә мөмкин, яисә кристалл үсеше аркасында беткәнгә, яисә яңа файдалы казылмалар яңгыр яисә башка су чыганаклары аша кергәндә. Нәтиҗәдә, күп турмалин шахталары ташның нинди эз элементларына карап, төрле төстәге асылташлар ясыйлар. Мәсәлән, тимергә бай турмалиннар куе зәңгәрсу яки кара, марганецның зур концентрациясе кызыл, алсу, коңгырт яки сары кристалллар барлыкка килүгә китерә. Якты, зымырыт сыман яшел хром аркасында барлыкка килә, һәм литий зәңгәр яки яшелдән кызыл, сары яки алсу төскә кадәр салават күпере ясарга мөмкин. Бер төстәге турмалин кристаллары бик сирәк, чөнки асылташ составындагы кечкенә үзгәрешләр дә бөтенләй башка төсләр барлыкка китерә.
Алсу һәм яшел элбаит кристаллары бер ташта карбыз турмалинында табылган. Карбыз турмалин кристалл үсә һәм калынайган саен, ул марганец һәм литий кебек төрле минералларга тәэсир итә, бу ташның алсу үзәктән алсу зона аша яшел кабыкка үзгәрүенә китерә.
Карбыз турмалинының төп тәэмин итүчеләре - Бразилия, Нигерия, Мадагаскар, Афганистан һәм АКШ. Төньяк Америка Мэн штаты, бу таш Ньюри шахтасында беренче тапкыр 1902-нче елда ачылган, гаҗәеп сыйфатлы ташлары белән дан тота.
Исеменнән күренгәнчә, карбыз турмалины карбызның пешкән кисәгенә охшаган сызыклы төсләр күрсәтә. Кызыл яки алсу үзәк яшел кыр белән әйләндереп алынган, еш кына алсу алсу яки ак полоса белән аерыла. Ачык төсле өлкәләрне асылташның ике ягында да табарга мөмкин, ләкин бүген бу ташларны карбыз яки ике тонлы турмалин дип классификацияләргә кирәкме дигән җитди бәхәсләр бар.
Кристаллар, астагы асма фотосурәтендәге кебек, үзенчәлекле түгәрәк өчпочмак формасы белән барлыкка киләләр. Ачык, ачык төсләр белән карбыз турмалины бик сирәк һәм шактый кыйммәт. 4-7 карат диапазонында яхшы кристалллы чиста ташлар, һәр төснең бердәм бүленеше 1500 долларга кадәр бәягә җитә ала.
Ташны кисәргә түгел, икмәккә охшаган кисәкләргә кисү, чын карбызга охшашлыкны еш ныгыта. Аларның катлаулы структурасы турмалинны кисүне бик кыенлаштыра. Кисү вакытында ярылуга китерергә мөмкин булган таш эчендәге стресс өлкәләрен ачыклау өчен зур тәҗрибә кирәк.
Зәркән әйберләрендә төсле комбинацияләр модасы кимемәгәнен исәпкә алып, коллекциядә карбыз турмалины ешрак күренәчәк. Әлбәттә, ул легендар Парайба белән якын килмәячәк, ләкин ул, әлбәттә, барлык гадәти булмаган, эксклюзив асылташларга хас булган урынын яулап алачак.
Игътибарыгыз өчен рәхмәт!
https://zen.yandex.ru/media/id/5e21334373034b00ad7f34c8/sochnyi-dragocennyi-kamen-arbuznyi-turmalin-5ea1c5d5da06b54a08d4fe91