# этнография. 5 нче номерлы почтага җавап бирегез
Черкес җәмгыятендә аерым роль һәрвакыт тимерчеләр биләгән. Алар җәмгыять өчен авыл хуҗалыгы кирәк-яраклары ясадылар, ремонтладылар. Raftsөнәр осталары корал ясаганнар. Еш кына бөтен гаилә исемнәре бу һөнәрнеке иде.
Ялган металл йолаларда кулланыла. Мәсәлән, кәләшнең пәрдәсе хәнҗәр белән чыгарыла, тимер кисәге яки пычак моңа кадәр баланың мендәре астына куелган. Адыгей-Шапсуглар бишеккә бәйләделәр, анда озын гомерне символлаштырган тырнак бар иде. Хәтта бүген дә, хәтерне хөрмәт иткән урыннарда, туктатылган пластинка һәм чүкеч табарга мөмкин.
Гучехан яки Чишхан, Тючес яки Учужук кебек тимер исемнәр гадәттә беренче туган балаларга яки беренче балалар үлгән гаиләдәге балаларга бирелә. Ата-аналар яңа туган баланы ялганга алып киттеләр, һәм тимерче баланы "катырту" йоласын башкарды. Бу исем балага тимерче биргән.
Тимерчелек бик борынгы. Борынгы туганнарның прототиплары бүген Кара диңгез ярындагы тауларда очрый. Болар примитив, кастинг өчен таш формаларга салынган һәм пычрак тимер шлак белән тутырылган чокырлар. Аннары тимерчеләр долменнарда күмү йолалары өчен кечкенә металл дулкыннар ясарга беләләр. Тимер ул чорда кулланылмаган, һәм бу яңа металл белән беренче оялчан экспериментлар гына иде.
Бу ерак вакытлардан алып күптән түгел генә тимерчеләр махсус рәвештә күмелгән. Аларның Тлепшева каберләре дип аталган таулары әле дә махсус билгеләр белән аерылып тора ала. Aboveгарыдан, алар гел мулдан яраксыз тимер шлак белән чәчәләр.
# уен # тарих # культура # этнография
______________________________________________________________________________________
https://zen.yandex.ru/media/simple_history/mogily-drevnih-kuznecov-na-severozapadnom-kavkaze-5e89db80c52d023d8c95dfa7