Орхан Памук: Достоевский һәм Толстойдан соң укыган романист булдым
Мондый сәер китап турында ничек сөйләшергә? Мин ерактан, хәзерге сәнгатькә хас сәер чылбыр башыннан башларга тиеш: шундый төрек язучысы Орхан Памук бар. Орхан Памукның "Гаепсезлек музее" романы бар, анда төп герой Кемал маньяк обсессиясе белән яраткан Фюсун белән бәйле әйберләрне җыя - тәмәке төсеннән күлмәкләргә кадәр. Кыз үлеменнән соң, Кемал үзе яшәгән йортны сатып ала, һәм аннан музей ясый, экспонатлары Фюсун әйберләре. Бу музей гаепсезлек музее дип атала. Бу музей Истанбулда бар - аны Орхан Памук ясаган. Ләкин роман геройлары уйдырма, шуңа күрә язучы бу музейны үз китабы персонажларына караган әйберләр белән тутырды. Романның һәр күчермәсендә укучы музейга бушлай бару өчен билет табачак - музей хезмәткәре китапка күбәләк басмасы куйган, чөнки күбәләк формасында булган Фюсун колак югалган. Укучылар өчен китап - роман музее, һәм башкалар өчен 70-80 нче елларда Төркия музее.
Безне бу китапка алып барачак чылбырны дәвам итәбез: Британия документаль директоры Грант Гай Орхан Памук романы, ул ясаган музей һәм котылгысыз һәм газаплы үзгәрә торган шәһәр истәлекләре турында фильм төшерергә теләде. Бу фильм "Хәтерләрнең гаепсезлеге" дип атала. Шуңа күрә бу китап - фильм өчен сценарий. Фильмдагы кебек үк, хикәя Фусунның дусты исеменнән алып барыла, ул унике ел эмиграциядән соң Истанбулга кайта һәм үзенең балачагы шәһәрен танымаганын аңлый. Шулай ук китапта Истанбул такси йөртүчесе, Босфор аша паром йөртүчесе һәм Орхан Памук үзе белән реаль әңгәмәләр бар.
Орхан Памукның барлык китаплары үткәннәргә борылган, шул исәптән бу китап. Алар шәһәргә, урамнарга, ишегалларына, краска һәм карандашларга багышланган, алар үз уйларыбыз һәм хатирәләребез белән тулган - һәм туган якларыбызның һәр югалган почмагында бездә дә нәрсәдер үлә. Минем өчен Орхан Памук - классик романнар ясау сәнгатендә абсолют хакимият, ул дөрес һәм дөрес дип язса, мин моны беркайчан да сорамыйм. Ләкин монда, объектив күзлектән тыш, бик субъектив та бар - мин Орхан Памук эстетикасына бик якын, аның барлык китаплары, стиле, Истанбулга сизгерлеге һәм шәһәр күренешләре булмаган хикәя сөйли алмавы.
Режиссер буларак, Грант Гай үзе һәм Орхан Бей белән Истанбулда атышка әзерләнү вакытында ничек йөргәннәрен искә төшерде, чөнки язучы аңа романнарының шәһәрен күрсәтте. Орхан Памук миңа шәһәрне күрсәтер дигән уй мине яктырта. Памукның махсус кыяфәте, махсус күренеше бар - ул уңышсыз рәссам, ул үзе турында берничә тапкыр әйтә. Орхан Бэй архитектура факультетыннан китте, ләкин рәсем сәнгате түгел - ул үз китаплары өчен эскизлар ясый. Бу фактта язучының биографиясе аның сюжетларының мистик сурәтләнүенә җавап. Шуңа күрә, бәхетле кеше - Орхан Памук карашы призмасы аша шәһәрне күрергә мөмкинлек алган кеше - Истанбулның арткы урамнары, төнге пакетлар этләре дымлы һава һавасына коелган һәм Босфорның салкын суларында йөргән корабларның кычкыруы.
Тагын нәрсә өстәргә? китап бик тар аудитория өчен, һәм сез аңа Орхан Памук белән танышу юлының иң азагында киләсез, чөнки кире тәртиптә аның мәгънәсе юк. Сез кибеткә барып, киштәдән алып булмый, бу очраклы гына булырга мөмкин. Гомуми кәеф - постмодерния шәһәрнең төнге мазларында ялгыз йөрү, сез хәтерегезгә һәм уйларыгызга чумганда. Бу китап хәтердә калганнары өчен. TeInnochenzeof Memoris - TeInnochenceof Memoris - TeInnochenceof Memoris—
Чыганак:
Автор: Алона Левашова-Черникова
https://zen.yandex.ru/media/id/5c4847dda6602700b27bcdeb/durman-proshlogo-kniga-orhana-pamuka-o-stambule-5ebd1a0e6f769b4f23219c7a