Хәзерге яшүсмерләр Интернет һәм смартфоннар чорында туганнар һәм мәгълүматны башкача кабул итәләр. Ник дигәндә, аларның әти-әниләре ошамый. Элекке буыннардан аларның төп аермалары нинди? Социологлар Julлия uzзбашева һәм Ирина Морозова һәм психолог Анна Привцентсева "Мела" уртак проекты кысаларында сөйләштеләр, сез безне күз алдыгызга да китерә алмыйсыз: Яшүсмерләр 2.0. "Пионерлар сөйләшүе"
Вебсайттагы оригиналь текстны укыгыз
СССРда балачак, дөресен әйткәндә, беркайчан да оештырылмаган. Бала мәктәпкә барганда, өй эшләрен башкарганда, ишегалдында йөгергәндә һәм ничектер үзе үскәч, бу гадәти яшь этапы булып саналды.
Балачак хәзер бик зур инфраструктура: балалар массакүләм мәгълүмат чаралары, политика, брендлар. Ә яшүсмерләр балачак торышын яхшы беләләр. Алар утыралар һәм әйтәләр: “Ярар, әйдәгез сезнең маркетинг уеннарыгызны уйныйк. Кем минем өчен көрәшсә, мин аңа ата-ана акчасын бирермен ”. Шул ук вакытта, яшүсмерләр яхшы аңламыйлар, мәсәлән, нигә саклык банкына барып, нәрсәдер түләргә. Алар өчен олылар дөньясы ниндидер ерак чынбарлык.
СССРда, белгәнегезчә, секс булмаган. Theәм җенес функциональ иде, киресенчә, функциональ иде. Ул социаль рольләрне билгеләде: ир - ватанны һәм гаиләне яклаучы, хатын - мичне саклаучы. Шулай да, балачакта без барыбыз да бер үк чалбар киеп йөрдек. Беркемнең дә кызлык яисә малай булу идеясе юк иде.
Бүгенге көндә әниләр бер яшьлек кызларны кечкенә принцесса белән киенәләр, кычыткан кебек яткан һәм әле бернәрсә дә аңламаган малайлар Супермен белән футболкалар киеп йөриләр. Ун яшькә кадәр балалар үзләренең җенесләрен яхшы беләләр һәм кайвакыт хәтта беренче романтик мөнәсәбәтләрен башлыйлар. Ләкин соңыннан, бала яшүсмергә әйләнгәч, ул кайбер балалар модельләрен тамырдан күчерә. Димәк, унисекс тенденциясе - ул туганнан ук аның белән булганны ачыклау белән кызыксынмый.
Либераль әниләр каты консерватив аналарны яраткан “юк” белән алыштырырга килә. Яшүсмернең элеккеге кебек басым хисе юк, шуңа күрә ул ата-анасын кире кагмый. Бу авторитар мөнәсәбәтләр түгел, ә тынычлык-дуслык-сагыз. Бу балалар өчен, шул исәптән материаль яктан да файдалы. Алар әниләре һәм әтиләре белән бөтен җирдә сәяхәт итәләр, алар киемнәрен һәм iPhone-ларын кысалар. Theәм бала еш кына ата-аналар сатып алган нәрсәләр белән аны никадәр яратулары арасында туры бәйләнеш ясый.
Совет балаларының архетипларын барыбыз да хәтерлибез. Мәсәлән, мәктәп утларында катнашырга теләмәгән һәм гел сикереп торучы фетнәче. Яисә тормышта гел ничектер минус белән С дәрәҗәсе булып чыккан искиткеч нерв. Кеше яхшырак өйрәнсә, ул реаль тормышка азрак җайлашкан дип уйланган.
Бүгенге көндә гомуми архетип формалаша - Леонардо төре, ул барлык ата-аналар хыяллана: җиңел атлетика, интеллектуаль һәм игелекле, һәм үзе турында кайгыртырга белә. Хәзерге яшүсмер тирән белем белән тулы, ләкин аларның спектры бик зур. Мондый хәйләкәр бала тиешле темалар белән тулы, ләкин аларда начар юнәлешле. Ул су киңлеге кебек социаль киңлекне кисеп ала, һәм ул башка псевдоподны ничек ташларга һәм каты социаль элемтә булдырырга белә.
Әгәр яшүсмер теләсә нинди темага, мәсәлән, компьютер дөньясына һәм гаджетларга җитди ашкынып торса, хәзерге дөньяда ул инде геек - яшьтәшләре аның белән кызыксынуны югалта. Берничә ел элек салкын кебек тоелса да. Хәзер музыкада билгеле бер стильдә катнашу мода түгел. Яшүсмерләр үзләрен музыка сөючеләре дип атыйлар - димәк, музыкаль тенденцияләрдә алар бернәрсә дә аңламыйлар. Алар "Соңгы елда иң яхшы 100 җыр" плейлистыннан ялгыз яшиләр.
Бүгенге балалар социаль челтәрләрдә яшиләр. Бер яктан, бу бик яхшы. Мәктәптә социализация уңышсыз булганчы, бала бәхетсез иде. Хәзер, мәктәптә беркем дә булмаса да, бала Интернет дөньясында аждаһа хуҗасы һәм аның тирәсендәгеләр аңа ошыйлар. Кешедә андый куркыныч ялгызлык юк.
Икенче яктан, хәзер бөтен тормыш социаль челтәрнең даими формалашу принцибына корылган. Бу авыр. СССРда безнең өчен тиклекне күтәрү күпкә җиңелрәк иде - мәсәлән, кием җитә иде. Хәзер барысы да төрле: популярлык иң беренче чиратта сезнең социаль эшчәнлек, шул исәптән Интернетта.
Без тулы плюрализм чорында яшәгәнгә, бернинди әхлакый, этик яки эстетик нормалар өстән төшерелмәгән. Яшүсмерләргә тулы ирек һәм максималь мөмкинлекләр бирелә. Theyәм алар барысы да үзәккә күченәләр һәм үз нормаларын формалаштыралар - Советлар Союзындагыга караганда катырак. Менә искиткеч мисал: әти рокер кызын концертка алып китте, ул чиратта торды. Ул аңа: мең ел тор, койма өстенә кил! Ул: әти, син нәрсә эшлисең ?!
Яшүсмерләр арасында яхшы тон - гомуми хипстер стиленә туры килү. Күрсәтү салкын түгел. Сез бик тупас киенгәндә "җиһаз өчен аңлату" төшенчәсе дә бар. Безнең балаларыбыз туклануда, химик матдәләр куллануда һәм хәтта политик карашларда уртача. Әйе, күпчелек яшүсмерләр хакимияткә тугры һәм вакыйгаларга аеруча кертелмәгән. Алар уртача патриотик булырга булдылар.
Бүгенге балалар агрессив урнаштыру белән бик шат. Озак вакыт алар экранда булганны бер кеше белән күзәтә алмыйлар. 2000-нче елда яшүсмернең игътибары уртача 12 секундка тупланган, һәм 2012 елга бу күрсәткеч 8 секундка кадәр төшкән. Гомумән, балаларның аңы, ниһаять, кире кайтарылгысыз клипка әйләнде. Шуңа күрә бала демотиваторлар белән яши һәм стикерлар белән аралаша.
Яшүсмерләр зур китаплар алу мөмкинлеге азрак: күңелсез, авыр, күп хәрефләр. Аларга шулай ук хисләрен сүзләр аша белдерү кыен. Ләкин бала хисләрдән, аеруча тискәре хисләрдән кача башлады. Ул сезнең кайгы, рәнҗү яки күңелсезлек белән ничек ялгыз була алуыгызны күз алдына да китерми. Alwaysәрвакыт кулда гаджетлар булганга, шатланырлык нәрсә бар.
Барлык олылар балаларның мәгълүмат белән эшләвенә сокланалар. Ләкин бала аны вакытлыча арендага ала, һәм без белем призмасы аша караган әйберләр кебек критик караш тудырмый. Бүгенге көндә балалар IT белгечләре кебек күп иҗат итүчеләр түгел: алар төрле мәгълүматларны берләштерәләр һәм коллаж ясыйлар, бу аларның дөньяга карашы.
СССРда шәхес культы бар иде, хәзер - шәхесләр культы (күпме кеше, бик күп шәхесләр). Балага ачылырга булышу, ниндидер шөгыльгә омтылу, ата-аналар аны миллион бүлеккә бирәләр. Андагы укытучылар балаларны мактаулары өчен генә эшлиләр (психологлар мыскылларга киңәш итмиләр). Aәм кеше олыгайгач, ул тулы үсеш алган шәхес түгел, ә тикшерүләр җыелмасы. Анда аңа ошаган дистәләгән уңышлы экспериментлар бар, һәм кинәт ул бер нәрсәне сайларга тиеш.
Элегерәк бу һөнәр иҗтимагый функция иде, дәүләт машинасында. Todayәм бүген бу сезнең эшегез, аннан ләззәт алу өчен генә. Ата-аналар яшүсмергә тулы сайлау иреге бирә. Ләкин бала бу ирек белән нәрсә эшләргә белми. Ул белгечлекне кискен сайлый алмас, уңышлы һәм бәхетле булмас дип курка.
https://zen.yandex.ru/media/melfm/9-otlichii-sovremennogo-podrostka-ot-sovetskogo-5e942f9373d13b6110bc1a8a