Таъсир этувчи модда: Ишонч.
Фармакологик гурухи: Ҳар кандай касаллик учун даво.
Нозологик классификация(МКБ-10): А00-Z99
Таркиби: Крахмал, таъбга кўра шакар, таъм берувчи моддалар, ранг берувчи моддалар, ароматизаторлар.
Чиқарилиш шакли: Таблетка: ҳар кандай шаклда ва рангда. Таблеткаларнинг ҳар икки тарафида ҳар қандай ёзув бўлиши мумкин. Плацебо® препарати бошқа таблеткаларга реал ўхшатиб ишлаб чиқарилган. Бундан ташкари кинначилик, дам солдириш, хижома каби формалари хам мавжуд.
Фармакологик таъсири: Плацебо эффекти ва ноцебо эффекти.
Фармакодинамикаси: Плацебо® ошкозон-ичак тизимида тез сўрилиб, жигарда ва буйракларда ўзгаришга учраб организм хужайраларига тарқалади ва хеч қандай таъсир ўтказмайди.
Фармакокинетикаси: овқат моддалари Плацебо® нинг сўрилишига қийинчилик туғдириши мумкин. Қон плазмасидаги Cmax, T1/2, препаратнинг қон оқсиллари билан боғланиши, кейинги метаболизм ва организмдан чиқарилиш жараёни ҳеч кимни қизиқтирмайди.
Таъсир механизми: Плацебо® - ҳақиқий дори препарати ёки даволаш усули каби кўринадиган, лекин аслида ҳеч қандай эга бўлмаган даволаш усули. Одатда “плацебо эффекти” термини симптомларни енгиллатганлиги учун кўлланилади. Плацебо® касалликка таъсир қилмайди. У беморни касаллик вақтида ўзини қандай хис қилишига таъсир ўтказади. Бу эффект ҳар 3 та инсондан бирида кузатилади. Баъзи инсонлар плацебо эффектини таблетка, инекция ёки бошка процедураларни қабул қилмасдан хам ҳис қилишлари мумкин. Бунинг учун баъзида врач кўригида бўлиш ёки меҳрибон инсон билан суҳбатнинг ўзи етарли бўлади.
Плацебо эффектининг реал ҳолатларда ёрдам берганлиги, мияда эндорфинлар ажралишини стимуллаши мумкинлиги ҳақида илмий текширувлар ҳам мавжуд.
Дори эффектини кутиш: Пациентнинг фикрлари ва сезгилари қиска вақт ичида унинг танаси ва миясида ўзгаришларга олиб келиши мумкин. Пациент ўзини яхши ҳис қилишини кутади, яхши ҳис қилади ҳам. Лекин бемор ўзини яхши ҳис қилди, дегани касаллик ва унинг симптомлари йўқолди, дегани эмас. Мисол учун, бемор стресс гормонлари камайганлиги туфайли ўзидаги безовталикни камроқ ҳис килиши мумкин.
Ноцебо эффекти: Плацебога жавоб тарзида унинг “ножўя таъсирлари” нинг пайдо бўлиши ёки касаллик симптомларининг кучайиши. Бу эффектни бош миянинг маълум қисмлари нейровизуализациясида кўриш мумкин.
Онг ва тана ўртасидаги алока: Плацебо кўп холларда эффект беради, бу эффект ҳаттоки қисқа муддатли бўлса ҳам баъзи инсонлар унинг даволовчи хусусиятга эга эканлигини таъкидлашади. Аслида ундай эмас. Онкологик беморларда плацебо ҳеч қандай даволовчи эффект бермаган.
Тан олиш керак плацебо оғриқ, безовталик ва уйку бузилиши билан боғлиқ симптомларни енгиллаштиради. Илгариги вақтларда врачлар плацебодан бошқа эффектив препаратлар бўлмаганлиги сабабли фойдаланишган. Баъзи олимларнинг фикрича, даволашнинг алтернатив усуллари плацебо бўлиши хам мумкин. Агар бемор даволашга ишонса даволаш усули самара беради, даволайди, ҳеч бўлмаганда маълум вақтгача. Мисол учун, ҳажми катта таблеткалар кичикларига қараганда кучли таъсир кўрсатиши, инъекциялар ва инфузиялар эса таблеткалардан кўра яхшироқ плацебо эффектига эга. Булардан ташқари кинна солиш, дам солдириш, ҳижома хам плацебо гурухига киради.
Ўзини яхши ҳис қилиш назарияси:
Баъзи касалликларда бемор аҳволи вақт ўтиши билан ўз-ўзидан яхшиланади, даволанмаса хам. Плацебони қабул қилишга киришган инсон ўзи ҳақида қайғуришни бошлаши мумкин. Яхши овқатланади, дам олади.
Тасодифий ҳодисалар вақтининг плацебо қабул қилиш вақтига туғри келиши ҳудди плацебо даволаш эффектини бергандек кўриниши мумкин. Масалан, плацебо қабул қилгандан сўнг бош оғриғи, тошмаларнинг йўқолиши бошқа факторлар билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Илмий тадқиқотларда пациентларни танлаб олиш.
Агар пациент плацебонинг эффективлигига ишонса, илмий текширувларга ҳам ўз ҳохши билан боради. Игна билан даволашга ишонадиган пациентлар акупунктура бўйича илмий тадқиқотга жон деб рози бўлишади. Плацебога ишонмайдиганлар эса бундан бош тортишади. Ўз-ўзидан илмий тадқиқотнинг даво эффективлиги хақидаги статистикасини олдиндан таҳмин қилиш мумкин.
Плацебо® ни қуллаш учун кўрсатма:
Даволаш ва профилактиканинг янги методларини синовдан утказишда.
Замонавий тиббиётда касалликни даволаш усуллари йук бўлган вақтда.
Кўнгил айниши, оғрик синдромлари, безовталикда қўшимча терапия сифатида.
Беморнинг пули йўк пайтда.
Шифокорнинг сурункали билим етишмовчилигида.
Қўллашга қарши кўрсатмалар:
Препаратни индивидуал қабул қила олмаслик.
Реал даволовчи препаратларни қабул қилиш зарур бўлган ҳолатлар.
Ножўя таъсирлари:
Таъсир қилувчи асосий модда шакар бўлса, қанақанги ножўя таъсир кутиш мумкин? Ҳеч бўлмаганда, баъзида бош оғриши, кўнгил айниши, ич қотиши мумкин.
Бошқа дори воситалари билан ўзаро таъсири:
Бутун бошли фармацевтикадаги барча дорилар билан ҳеч қандай ўзаро таъсирга эга эмас.
Қабул қилиш усуллари ва дозалари:
Шифокор ёзганидек ичга. Доза индивидуал танланади.
Плацебо қабул қилаётган бемор даволаш ҳақиқий эмаслигини билмаслиги керак.
Дозани ошириб юбориш:
Дозани ошириб юбориш Плацебо® ни бир килограммдан ортиқ қабул қилганда юзага чиқиши мумкин. Бундай ҳолатда психиатр консультациясини олиш керак бўлади.
Алоҳида кўрсатмалар:
Препарат ҳеч қандай ортиқча ўзгаришлар чақирмайди. Тадқиқотларда машина хайдашга таъсири аниқланмаган.
Дорихонада берилиш тартиби:
Рецептсиз.
Плацебо® ни сақлаш шартлари:
Эҳтиёт қилиб, ҳаттоки болалар қўли етадиган жойда ҳам сақлаш мумкин.
Яроқлилик муддати:
Мазаси ўзгаргунча қабул қилиш мумкин. Лекин барибир қутида кўрсатилган муддат ичида кабул килган маъкул.
Муаллиф: Сарвар Ғаниев
Фармблог-Ўзбекистондаги илк фарм-блогерлар жамоаси ҳамкорлигида, Фармацевтика соҳасини ривожлантириш ва уни тарғиб қилиш учун яратилган универсал канал
Телеграмдаги манзилимиз: https://telegram.me/phb_uz