мӘрмәннәрне күчерү төрле гасырлар дәвамында, Грузиядә билгеле бер әрмән арка сөяге барлыкка килгәнче булды. Алар Тбилисида гына түгел, Горида, Самцхе-Джавахети өлкәсендә, шулай ук Абхазиядә яшәделәр (гәрчә бу бәйсез ил булса да, барлык дәүләтләр дә моны танымыйлар).
Тбилисига килгәндә, бу шәһәр б. Э. V гасырында оешкан. Тарихи яктан, монда грузиннар гына түгел, гарәпләр дә яшәгән (VII-XI гасырларда аларның Тбилиси әмирлеге монда иде), әлбәттә, әрмәннәр.
XIX гасырда бу шәһәрдә күпчелек әрмәннәр булган. Моны хәтта Пушкин үзенең "Арзрумга сәяхәте" ндә язган
Мәсәлән, XIX гасыр уртасында Тбилисида якынча 9 мең әрмән булган, һәм грузиннар - 2600 кеше генә. Бу шәһәрнең бөтен халкының якынча 12 мең кеше булуына карамастан.
Шуңа да карамастан, нәкъ менә бу гасырда Тифлис тиз үсә һәм XIX гасыр ахырында биредә 160 мең кеше яшәгән! Шуларның 47,000 әрмән, 45000 диярлек урыс, 42,000 грузин.
Әгәр дә без заманча статистика турында сөйләсәк, әлбәттә, ул бик күп үзгәрде. Беренчедән, бүген Грузия башкаласында 1,1 миллион кеше яши. Шуларның 996 меңе грузиннар, һәм 53 меңе генә әрмәннәр. Шул ук вакытта, Тбилиси һәм Грузиядә, гомумән, әрмән кешеләренең күп булуын онытмаска кирәк. Ягъни, алар үзләрен грузиннар дип саныйлар, ләкин алар ата-бабаларының берсенең әрмән яки әрмән булуын төгәл беләләр. Аларның санын атау бик кыен.
Статистика үзгәрде, чөнки Совет чорында әрмәннәрнең үз милли союзы бар иде. Күпләр тарихи ватаннарына кайтырга тырыштылар, ләкин аларны беркем дә йөртмәде. СССР таркалгач, алар гадәттә бәйсез дәүләтләр иде.
Әйткәндәй, азбайлылар (якынча 15 мең) Тбилиси сан ягыннан этник составта өченче урында, дүртенче урында руслар (13 мең).
***
Aboveгарыдагы фотода - юмор жанрының хәзерге танылган актрисасы Наталья Йеприкян. Ул рус телендә сөйләшүче Тбилис әрмәннәр гаиләсендә үсте. Әйткәндәй, бер журналистның соравына: "Ә Тбилисида әрмәннәр каян килгәннәр", ул нәрсә җавап бирергә белми иде. Моннан кала: "Әйе, без һәрвакыт бу шәһәрдә яшәдек ...". Күрәсең, сорау бик көтелмәгән иде. Тбилисида беркайчан да аңардан сорау булмас иде :-)
Сезгә мәкалә ошаса, бармакны куегыз. Подписать!
https://zen.yandex.ru/media/etnofil/pochemu-v-gruzinskoi-stolice-tbilisi-armian-bylo-bolshe-chem-gruzin-5e88050a4b7ab909516e86f3
оГо