Баҳорнинг таоми ялпиз сомсами билан бошланади. Бувижонларимиз ялпизни ёнбошга қадаб чиройли солланиб ўтирганларини кўп кўргансиз. Ҳовлиларимизда, дала ва боғларимизда униб-ўсадиган, айниқса ариқ бўйларида ялпизларнинг хушбўй ҳид таратишини айтмайсизми?! Бу бебаҳо ифорни қадрига етмаймиз. Қадимги Юнонистонда ялпиз ўсимлигидан хушбўй атир тайёрлашган экан. Бизнинг бувижонлар эса унинг табиий ифоридан баҳраманд бўлиб келишган.
“Қари билганни пари билмайди” дейилади халқ мақолларида. Агар билишни истасангиз, ялпиз қариш ва саратоннинг асосий кушнадаси экан.
Ялпиздан олинадиган эфир мойлари фармокологияда оғриқ қолдирувчи восита сифатида қўлланилади. Мушакларни бўшаштириш хусусияти сабаб бўғимлардаги оғриқлардан ҳам бундай мойлар қўл келади. Энг муҳими эса ялпиз антиоксидантларга жуда бой! 100 грамм ялпизда 20000 та антиоксидант мавжуд. Инсон учун эса ўртача 3000- 5000 донаси кифоя қилар экан. Демак, кунига 25 грамм ялпиз истеъмол қилсангиз, соғлом ва бардам бўласиз.
Ялпиз чойга ёки таомларга қўшиб истеъмол қилинса, танани бироз қиздиради, қон айланишини яхшилайди, хасталикдан тузалаётганда қувватни оширади.
Ибн Сино ялпиз билан ичак оғриқларини даволаган. У ялпизни овқат ҳазм бўлишини яхшиловчи, гижжа ҳайдовчи, қон тўхтатувчи, қайт қилишни қолдирувчи восита сифатида тавсия этган. Халқ табобати амалиётида ялпизли қайнатма истисқо, қўтир, бод, сариқ, ширинча, шамоллаш, йўтал ва бошқа касалликларни даволашда яхши фойда бериши аниқланган.
Деярли барча тиш ювиш пасталарининг таркибида ялпиз мавжуд бўлади. Энг машҳур сақичларда ҳам айнан ялпизнинг мазаси мавжудлиги бекорга эмас. Боиси ялпиз энг яхши ва кучли оғиз бўшлиғи, димоғни мусаффо қилувчи восита.
- Ялпиздан тайёрланган қайнатма тиш оғриғи, милк яллиғланишларини бартараф этувчи хусусиятга эга;
- Меъда – ичак фаолияти, қабзият кузатилганида, ўт тош касалликларида ҳам ялпизли қайнатма тавсия этилади.
- 1 ош қошиқ қуритилган ялпизни 1 стакан қайнаган сувда дамлаб, 15 дақиқа тиндиринг. Сўнг докадан ўтказиб, сузиб оласиз. Дамлама кун давомида 3 маҳал ичилса, ангина, бронхитга шифо бўлади;
- Агар сизни мигрень қийнаётган бўлса, ялпиз мойини икки чаккага суртиш ёрдамида оғриқ хуружларини енгишллаштиришингиз мумкин. Шунингдек тез-тез қайталанувчи касаллик хуружларда бир кунда бир маҳал 1 стакан ялпизли чой ичиш тавсия этилади.
Ёдда тутинг: Ялпиз фойдали ўсимлик ҳисоблангани билан ҳар бир организмга индивидул таъсир этади. Миқдори ортиб кетса, уйқуга мойилликни келтириб чиқариши мумкин. Қон босими паст бўлганлар ушбу гиёҳдан фойдаланишда миқдорига эътибор берганлари маъқул.
Ялпизни кўп истеъмол қилиш мумкин эмас. Акс ҳолда у юрак ўйноғи ва уйқу бузилишига сабаб бўлиши мумкин.
Ялпизли чойларни қон босими паст кишилар ичиши тавсия қилинмайди.
Ялпиз таркибидаги моддаларга сезгирлиги юқори бўлган одамлар уни истеъмолдан чеклаганлари маъқул.
Бу бизнинг кичик тавсиямиз.
Қадимги Юнонистонда бу ўсимликдан хушбўй атир тайёрлашганнинг асосий сабабларидан бири,ялпиз таркибидаги ментол моддаси унга ўзига ҳос ифор беради. Ана шу ёқимли ҳиди сабабли у кўпгина маҳсулотлар таркибига қўшилади. Бу модда мия фаолиятини кучайтириши аниқланган. Бувижонларимиз мактабида кўп гап борлигига энди амин бўлдингизми.
Муаллиф: Наргиза Камалова
Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги матбуот хизмати
Кўпроқ янгиликлар бизнинг @Uzpharm_agency telegram-каналида
“Uzpharmagency” телеграм каналида эълон қилинган материаллардан нусха кўчириш, тарқатиш ва бошқа шаклларда фойдаланишда каналимиз манба сифатида кўрсатилиши шарт!
Манзилимиз: 100084 Тошкент шаҳри, Чингиз Айтматов кўчаси, 1-А уй.
Телефон: (998 71) 203-81-81
Электрон манзил: farmagentlik@minzdrav.uz
Uzpharmagency расмий саҳифалари: