тЛәкин кем рус дип саналырга тиеш?
Монда без "рус этнослары" төшенчәсен бер территориядә яшәүче, бер (рус) теле, гореф-гадәтләре һәм мәдәни традицияләре белән берләшкән җәмгыять буларак куллана алабыз. Яисә без "Россия милләте" турында бер үк территориядә яшәүче, дәүләт кысаларында уртак икътисадый һәм сәяси мәнфәгатьләр буенча берләшкән җәмгыять турында сөйләшә алабыз.
Мин "милләт" терминын санамыйм. Бу ясалма һәм синоним, этник төркем яки милләт белән. Моннан тыш, төрле халыклар арасында милләтне әни, яисә урысча, әти билгели. Мәдәни-лингвистик (этнос) яки гражданлык-политик (милләт) җәмгыятенә караган генетик дәрәҗәдә ничек җиткереп була икәнен мин намус белән аңламыйм. Әгәр дә без милләтне тапшырылган атрибут дип саныйбыз икән, димәк, урыс хатын-кызыннан һәм (шартлы рәвештә) "Монголия" рус теленнән башка нәрсә булыр. Бу проблеманы алга таба карау аның мәгънәсен югалта.
Без кемне русча саныйбыз дигән карар кабул иткәч, без хәзер Россиянең әйләнә-тирә мохитен саныйбыз.
Көнчыгыштан Идел Болгариясе Урта Иделдә урнашкан. Рәсәйдән 500 чакрым ераклыкта аерылган, аның көнчыгыш чиге Рязаннан ерак түгел, Идел Болгариясе Рәсәйдә бернинди борчылулар тудырмады һәм хәзерге вакытта аның мәнфәгатьләре өлкәсенә кермәде.
Тагын бер нәрсә көньяк һәм көньяк-көнчыгышта. Монда Төньяк Кара диңгез ярыннан Хасар Хаганат калдыклары өстендә һәм Каспийга кадәр Половцян далалары сузылган. Кипчаклар, шулай ук Кипчаклар, Рәсәй белән тыгыз бәйләнештә булганнар, һәм һәрвакыт тыныч кешеләр түгел. Половцы руслар белән берлектә хәрби кампанияләрдә еш катнаша. Рәсәй кенәзләре еш кына Половция ханнарының кызларына өйләнәләр (ләкин беркайчан да киресенчә). Бу хәл Рәсәйгә бәйле булган половциялеләрнең хәлен күрсәтә.
Ә ECAның беренче яртысында Идел болгарлары да, Половцы да бәйсезлеген югалталар, яңа дәүләтнең өлеше - Алтын Урда. Урда башында хан булган, һәм Чыңгыз кланының туры нәселе генә хан тәхетен алырга хокуклы булган. Әйтергә кирәк, Чыңгызлар Алтын Урда гына түгел, ә киң территориядә, шул исәптән хәзерге Азәрбайҗан, төньяк Иран, Ирак, Афганистан, Пакистан, Себер, Китай, көнчыгышта Тын океанга барып җиткән. Бу Чыңгызханның Монгол империясе дип атала.
Монгол империясенең нигезен тәшкил иткән кабиләләрнең этник составы турында "Монгол булмаган империя: Монголия монгол булып киткәч" һәм "Монгарлар дип аталган татарлар турында борыңгы документлар" мәкаләләрендә җентекләп яздым. Кыскасы, Монгол империясенең нигезе - татарлар, киатлар, наимнар, меркицлар, керитлар һәм башкаларның төрки кабиләләре, "монгол" политик исемен сәяси системага керү символы итеп кабул иткәннәр. Гарәп чыганаклары, мәсәлән, Рәшит ад-Дин барлык исемләнгән кабиләләрне "татарлар" дип атады, бу аларның уртак исеме булуын күрсәтте.
Археологик материал монголиядә һәм көньяк Себердә экологиядә өстенлекле генотип булганын раслый. Бу ген соңгы неолит чорыннан бирле бу территорияләр халкына хас һәм монда скиф чорында, төрки вакыт Урта гасыр ахырына кадәр, һәм Себернең көньягында - этнографик заманчалыкка кадәр сакланган. Монгол империясенең соңгы утравы uanан династиясе җимерелгәч, Хитан Монголия территориясендә өстенлек итә башлады. Бу вакытта (урта-эка), Халха-Монгол этносының формалашуы башланды. Бу "Хитан - Монголларның чын ата-бабалары" мәкаләсендә җентекләп сурәтләнгән.
Шулай итеп, Монгол империясе өстенлек иткән "Монголлар" ягыннан монгол геннары турында сөйләгәндә, без аны аклый алабыз - һәм хәзерге Халха-Монголларга хас булган Сянбин-Хитан Тунгус-Манчуры түгел, яки Кытай
Бу ген киң таралган һәм хәтта хәзерге татарлар, Башкирлар, Чувашлар, Астрахан һәм Кырым татарлары арасында өстенлек итә, алар кайчандыр Джучи Улусы өлеше булган.
Монголлар, яки төгәлрәге, Азия татарлары токымнары, күрәсең, бу генны Идел татарларына күчергәннәр. Монгол геннары турында русларда сөйләгәндә нәкъ бу генның булуын исәпкә алырга кирәк. Ләкин безгә әйтәләр, урысларның генофондның якынча 45% ы бар, алар Көнчыгыш Славянмы яки Көньяк Себерме дип оялмыйлар.
Монголлар берничә сүз, мин аларны шулай дип атармын, Рәсәйгә. Дөресен әйтик. Бөек Александр Монголлардан 1,5 мең ел элек Урта диңгездән Бактриягә кадәр шундый ук араны җиңә алган. Ләкин аның аяк армиясе булган. Гуннар дип аталган хуннар монголлар белән бер үк юлдан бара алалармы? Ни өчен бу факт бәхәс түгел? Ниһаять, 1771 елда Калмиклар Иделдән Кытайга киттеләр. Алар 7 ай эчендә балалары һәм картлары белән бу юлны җиңә алдылар. Алай булгач, нигә без ерак булмаган сәбәпләр нигезендә, аларда тимер юк, көчле ат солдатлары армиясен бу мөмкинлектән баш тартабыз?
Ә хәзер иң кызык. Урысларда монгол бармы?
геннар? Ни өчен күпләр 250 ел дәвамында монголлар камыты аларның генетик эзен калдырмады дип әйтәләр?
Башта камыт түгел. Россия чынлыкта бәйсезлеген саклап, бәйсез тышкы һәм эчке сәясәт алып барган, үз кенәзләре һәм армиясе булган. Урда салым җыя һәм кирәк булса хәрби ярдәм күрсәтә. Рәсәйдә даими яшәгән зур Урда гарнизоннары булмаган. Икенчедән, 250 ел эчендә түгел. 150 елдан да азрак вакыт узгач, Урдада хакимият өчен көрәш башланды, Урда зәгыйфьләнде. Әйе, һәм көчлерәк, ләкин әле берләшмәгән Россия тешләрен ачык күрсәтә башлады. Мин Куликово сугышы һәм алдагы 1380 вакыйгалары турында сөйләшәм. Ягъни, Урда өстенлеге вакыты ким дигәндә яртыга кыскартылырга тиеш.
Ләкин алар эз калдырдылар.
Рәсәйнең асыл гаиләләре арасында 120 дән артык татар кешеләре. Болар - Годуновлар, һәм Шереметьевлар, һәм Апраксиннар, Голициннар һәм башкалар. Әйе, алар Урдадан иммигрантлар, татар (Урда) Мурз токымнары, идарә итүче Урда элитасы, алар еш кына Чыңгызхан белән ерак мөнәсәбәттә булганнар, ниндидер сузыклар Чыңгызлар булганнар. Ләкин алар православие динен кабул иттеләр һәм бар яктан да рус этносының критерийларына туры киләләр: алар Россиядә яшәгәннәр, русча сөйләшкәннәр, мәдәни традицияләрне, шул исәптән дини йолаларны да кабул иткәннәр. Россия өчен көрәшеп, алар Россия милләтенең өлеше иде: алар дәүләтнең икътисадый һәм сәяси мәнфәгатьләре өчен көрәштеләр. Ләкин сез үзегез аларны рус түгел, иң яхшысы, руслаштырылган татарлар дип атыйсыз. Сез үзегез "Монголлар" нәселен урыс дип танудан баш тартасыз.
Алайса, сезгә нинди "Монгол" геннары кирәк?
. Француз-Алман-Шотланд кешесе Барклай де Толли славян-арян Дария өчен кычкырган горлопаннарның 99,99% тан күбрәк рус иде.
https://zen.yandex.ru/media/sibguide/pochemu-u-russkih-net-mongolskih-genov-ih-prosto-ne-hotiat-videt-5e7c8a509042f420520c3da8
нИн