Son günlerde sosyal medyada Pandemi, Pandemik, Pandemia kelimelerini sıkça görür olduk... Pekiyi bu Pandemi nedir?
Dünyada hızla yaygınlaşan ve salgın haline dönüşen coronavirüsü ile ilgili gelişmeler gelmeye devam ederken, Dünya Sağlık Örgütü yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) birçok ülkeye ulaştığını belirterek "Pandemi tehdidi çok gerçek oldu." açıklaması yaptı.
Bu açıklama sonrası Pandemik influenza ve pandemi ile ilgili tanımlar açıklama sonrası gündemde yer edindi ve sosyal medyada başta olmak üzere arama motorlarında en çok aratılan kelime oldu.
Geniş bir alana yayılan hastalıklar için kullanılan pandemi, üç koşul sağlandığında gerçekleşiyor. Peki, pandemi nedir? Tıpta pandemik ne demek, hangi hastalıklar pandemiktir? İşte, kısaca pandemi ile ilgili ayrıntılı bilgiler.
PANDEMİ NEDİR?
Pandemi, dünyada birden fazla ülkede veya kıtada, çok geniş bir alanda yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara verilen genel isimdir. Pandemi durumu virüslerde karşılaşılabilmektedir. Virüsün yayılması ve tutunması pandemik olarak yorumlanmaktadır.
Zaman zaman influenza virüslerinin genetik yapısında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak yeni bir tipte influenza virüsü ortaya çıkmaktadır. Bu değişiklik hayvan influenza virüsünün genetik yapısında meydana gelebilmekte veya insan ve hayvan influenza virüslerinin her ikisinin genetik kombinasyonu ile ortaya çıkabilmektedir. Değişimlere bağlı olarak virüs insandan insana kolayca geçiş yeteneği azanabilmektedir. Bu durum, virüsle daha önce hiç teması olmayan, virüsün yol açacağı enfeksiyonun gelişmesine yatkın olan kişilerin önemli bir kısmının hastalanmasına neden olmakta ve büyük çapta salgınlara yol açabilmektedir. Dünya çapında hızla yayılma potansiyeli olan böyle bir virüs, influenza pandemisine neden olabilir.
Yaygın ölümcül hastalıklar ve pandemikler arasındaki farklar
WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tanımlamasına göre bir pandemik ancak aşağıdaki üç koşulu sağladığında başlamış sayılır:
Nüfusun daha önce maruz kalmadığı bir hastalığın ortaya çıkışı
Hastalığa sebep olan etmenin insanlara bulaşması ve tehlikeli bir hastalığa yol açması
Hastalık etmeninin insanlar arasında kolayca ve devamlı olarak yayılması
Bir hastalık veya tıbbi durum sadece yaygın olması ve çok sayıda insanın ölümüne yol açması nedeniyle pandemi olarak nitelendirilemez, aynı zamanda bulaşıcı olması gereklidir. Örneğin, kanser, insanlarda çok sayıda ölüme sebep olan bir hastalık olmasına rağmen bulaşıcı olmadığı için pandemi olarak adlandırılmamaktadır (Bazı kanser türlerinin bulaşıcı etmenler tarafından ortaya çıkabildiği unutulmamalıdır).
Tarihteki pandemiler ve göze çarpan epidemiler
Kara veba
Kolera
Grip
Tifo
Domuz gribi