Avropadakı həyat və yüksək maaş çoxlarını cəlb edir, amma başqa bir ölkəyə köçmək qərarı o qədər də asan deyil. Xarici ölkədə iş axtarışları və leqal qalma ilə bağlı fikirlər, demək olar ki, hamını qorxudur. Həqiqətən, xarici bir ölkəyə kor-koranə səyahət etməyə dəyməz. Biz sizə uyğun və qanuni bir iş tapmağın yollarını izah edəcəyik. Məsləhətlərimizə qulaq asın və mütləq uğur qazanacaqsınız.
Bir neçə il əvvəl Polşaya qanunsuz iş dəvətləri ilə getmək və qara bazarda işləmək çox populyar idisə, indi vəziyyət bir qədər dəyişdi. Birincisi, “saxta” iş dəvətləri ilə əlaqədar yeni sanksiyalar ortaya çıxdı; ikincisi, xarici vətandaşların işlərini daha çox qiymətləndirməyə başladılar. Ancaq bütün bunlar sizin yaxşılığınız üçündür.
Qanuni işləməklə bir çox hüququnuz olur. Aldanacağınızdan və ya pulunuz ödənilməyəcəyindən qorxmursunuz. Bundan əlavə, iş çətin olsa, şərtlərdən və ödənişdən məmnun deyilsəniz, ölkəni tərk etmədən işinizi etibarlı şəkildə dəyişə bilərsiniz. Rəsmi olaraq işə qəbul edilmiş xarici vətandaşlar, pulsuz dərmanlara (sığorta altında) müraciət edə bilərlər və ya mühacir ailələr sosial yardım, müxtəlif endirim və bonus proqramlarına etibar edə bilərlər.
Uyğun bir iş necə tapmaq olar?
Bəyəndiyiniz işi tapmağın bir çox yolu var. Riskləri sevənlər, harada və kiminlə işləməli olacağından tamamilə xəbərsiz ölkəyə gəlirlər. Lakin, bu seçim bütün xarici vətandaşların üçün uyğun deyil. Əksər insanlar əvvəlcədən bütün detalları və şərtləri öyrəndikdən sonra konkret işə gəlməyə üstünlük verir. Beləliklə, tamamilə tanımadığınız bir ölkədə necə qanuni bir iş tapmaq olar?
Əslində hər şey çox sadədir. Xarici vətandaşların iş tapmaları üçün ən populyar variantlarını sizinlə paylaşacağıq:
- dostlar vasitəsilə (yaxşı dost olmaq şərti ilə.);
- vasitəçi firmalar vasitəsilə;
- xüsusi vasitəçi insanlar vasitəsilə;
- iş axtarış saytlarından istifadə etməklə.
Dərhal aydınlaşdıraq ki, vasitəçilər – fırıldaqçılar demək deyil. İşlərini vicdanla və sədaqətlə yerinə yetirən bir çox şirkət və insanlar var. Əlbəttə ki, işə götürülən hər bir insandan qazancları var, amma siz təklif olunan şərtlərlə razısınızsa, deməli hər şey sizə uyğundur.
Vasitəçilər bu şəkildə işləyirlər: sizə müəyyən bir pul üçün müəyyən bir vakansiya təklif olunur və ya əvvəlcədən pul ödəyirsiniz və sizə uyğun iş axtarırlar (istəklərinizə görə).
Vasitəçi firmalar sizə iş, oturum kartı (karta pobytu) düzəltməyinizdə kömək təklif edirlər, lakin əmak haqqınızı işəgötürənin təklif etdiyi saatlıq əmək haqqından bir qədər aşağı olacaq. Fərq firmanın hesabına gedir.
Özünüz necə iş tapa bilərsiniz?
Öz ölkənizdə olarkən, Avropadakı fəaliyyət sahəsinizi müəyyən etmək lazımdır. Nə axtardığınızı dəqiq bilirsinizsə, axtarış aparmaq daha asandır. Sonra internetdə seçilmiş fəaliyyət sahəsi haqqında faydalı məlumatları axtarın və bu cür iş üçün nə qədər ödənildiyini (onda işəgötürəni seçmək daha asan olacaq) mütləq öyrənin.
1) Tanınmış iş axtarış saytlarında vakansiyalar axtarın. Burada siz xüsusi təhsil tələb etməyən istənilən işi tapa bilərsiniz. Əgər Polyak dilində oxuya bilirsinizsə (Polşada Polyak dilini bilmək vacibdir) və ya tərcüməçidən necə istifadə etməyi bilirsinizsə aşağıdakı saytlar sizə kömək edəcəkdir:
- olx.pl;
- gumtree.pl;
- infoPraca.pl;
- pracuj.pl;
- jooble.pl.
Bu məqalədə faydalı mənbələr haqqında daha çox məlumat əldə edə bilərsiniz.
2) Polyak və İngilis dillərində (mütləq bir şəkil ilə) savadlı bir CV yaradın. Bu barədə daha ətraflı məlumatı burada tapa bilərsiniz.
3) Hansı vakansiya və işəgötürəni seçmək qərarına gəldikdən sonra işin sənəd hissəsinə keçirik. Ən vacibi sizin üçün çox vacib olan sənədin – “osviadczenie”nin rəsmiləşdirilməsi barədə razılığa gəlməkdir. Bu, sizin işçi vizası əldə etmək üçün buraxılış biletinizdir. Bu sənəd “Urząd” da işəgötürən tərəfindən rəsmiləşdirilir və sizdən yalnız şəxsi məlumatlar tələb olunur. Xahiş edirik unutmayın ki, “osviadczenie”nin qüvvədə olma müddəti var, ona görə viza sənədlərini təqdim etmək üçün Polşa səfirliyindən növbə götürün. Bu sənədin hazırlanması 7 gündən 14 günə qədər davam edəcək.
4) Sizə iş vizası verildi və Polşaya gəldiniz. İndi ən vacib hissə işə başlamaqdır. Gəlişinizdən bir həftə sonra işəgötürən sizi işçi kimi qeydiyyata almalı və “Urząd” -a, eləcə də ZUS-a (vergi idarəsinə) vəzifələrinizi yerinə yetirməyə başladığınız haqqında məlumat verməlidir. Mütləq müqavilə imzalanmalıdır, ya “umowa o prace”, ya da “umowa zlecenia”. Bu sənədləri əldə edərək, siz qanuni işçi sayılırsınız. İşəgötürən sınaq müddəti barədə danışırsa, narahat olmayın. Bu halda da “okres próbny” göstərilməklə “umowa” imzalanır.
Artıq Polşada olan, lakin işini dəyişdirməyə qərar verənlər üçün ilk növbədə “оswiadczenie” ni yenidən düzəltmək lazımdır. Əsas odur ki, əvvəlki sənədin ləğv olunduğundan əmin olun (əks təqdirdə yenisini ala bilməyəcəksiniz).
5) Bir neçə ay qanuni işlədiyinizdən və iş yerində hər şeyin sizə uyğun olduğundan əmin olduqdan sonra “karta pobytu” ya müraciət edə bilərsiniz. Bu barədə daha ətraflı buradan oxuya bilərsiniz.
İş axtarışında uğurlar! Dəyişikliklərdən və hərəkət etməkdən qorxmayın, çünki ən yaxşısı hələ irəlidədir!