Bolalarni biror ish qilishga yoki o'qishga qiziqtirish uchun motivatsion gaplar o'zi kamlik qiladi. Ularda ichki motivatsiyani uyg'otadigan harakatlar kerak. Buning uchun biz kattalar ozgina fantaziyamizni ishga solib, bolalarimiz uchun maqsad sari eltadigan qiziqarli haratlarni o'ylab topishimiz zarur. Bunday harakatlardan uyda, maktabda, va hatto, bog’chada ham unumli foydalanishimiz mumkin. O'yin tarzida olib boriladigan harakatlar, bolajonlarimizni zerikmasligini ta'minlab beradi. Quyida shunday harakatlarning bir nechtasini ko'rib chiqamiz:
1. Viktorinalar
Raqobat bo'lgan joyda motivatsiya ham bo’ladi. O'rganganlarini bola bilan takrorlashning eng yaxshi usuli bu unga savol berish va agar u to'g'ri javob bergan bo'lsa, uni maqtashdir. Buni o'yin tarzda ham o’tkazish mumkin. Viktorinada g'alaba qozonmoqchi bo’lgan bolaning natijasini emas, uning harakatlarini qadrlang. Ayniqsa, viktorinada bir nechta bola qatnashayotgan bo’lsa. Ushbu darsning mohiyati noto'g'ri javob uchun ularni sharmanda qilish emas, balki bolalarni ko’proq o’rganishi uchun motivatsiya berish va rag'batlantirish.
2. "O'yinchoqlar poygasi"
Ushbu o'yinni ikki yoki undan ortiq bola o'ynashi mumkin. Sizga bir nechta hayvonlarning figuralari (fillar, yo'lbarslar va boshqalar) kerak bo'ladi. Qog'ozni poyga yo'li shaklida torting (15-20 harakat uchun). Hayvonning rasmlarini yo'l boshiga qo'ying.
Bola bola har safar o’z xatti-harakatlarini namoyish qilganida o’yinchoqni oldinga qarab siljitishi mumkin: uy vazifasini bajaradi, o'yinchoqlarni olib tashlaydi, sizga uy ishlrida yordam beradi va hokazo. Musobaqani birinchi bo'lib bajargan bola mukofot oladi.
3. "20 ta savol"
Bu bolangizni taniqli olimlar, siyosatchilar, yozuvchilar va aktyorlar bilan tanishtirishning qiziqarli usuli. Bola taniqli odam bilan suhbatlashayotganini tasavvur qilishi va ushbu suhbat uchun savollar o’ylab topib, taniqli insondan intervyu olishi kerak. O'yin bolani nafaqat ko'proq narsalarga erishishga undaydi, balki mashhur odamlarning hayotidan o'z hayotiy muammolarini hal qilish uchun g'oyalarni olishga yordam beradi.
4. "Xazina izlab"
Siz bu o'yinni bolangiz bilan bir hafta yoki bir oy davomida ham o'ynashingiz mumkin. Har kuni, bola uy ishlarini qilganda, siz unga xazinaga yaqinlashtiradigan bitta maslahat berasiz. Haftaning oxiriga kelib, o’z mehnati bilan yiqqan qimmatli maslahatlari uni mukofotga olib boradi. Agar u o'z vazifasini bajarmasa, o'yin yana boshidan boshlanadi.
Ushbu o'yinni bolani maktabda olgan baholar uchun ham ishlatsa bo’ladi. Masalan, 5 baho uchun u oddiy maslahat oladi, 4 baho uchun - qiyin, 3 baho uchun bola hech qanday maslahat olmaydi, undan past bo'lgan reyting bo’lsa, o’yin boshidan boshlanadi.
5. "Chiqish mumkin!"
Ushbu o'yin tanaffusdan oldin sinfda o'ynash uchun yaxshi foyda beradi. Bolalarga darsda o’tilgan materiallari asosida uchta savol beriladi. Uch savolga to'g'ri javob berganlar, darsdan qolganlariga qaraganda barvaqtroq chiqishi mumkin. Ushbu o'yinni o'ynash uchun bolalar navbatda turishlari kerak. Savolga noto'g'ri javob berganlar, chiziq oxirida turishadi va o'yinni boshodan boshlashadi.
Bu dars paytida bolalarning diqqatini jalb qilishning ajoyib usuli.
Bolalar uchun moddiy motivatsiyadan foydalanish juda oson, lekin bu ularga hayotda muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan ichki motivatsiyani shakllantirishga yordam bermaydi. Shuning uchun bunday mukofotlovchi o’yinlarni doimiy ravishda ishlatmang. Farzandingizga o’z xatti-harakatingiz bilan ijobiy his-tuyg'ular yoki oila va do'stlar davrasida o'tkaziladigan vaqt juda yoqimli bo'lishini tushuntiring.