Taukexon qonunlari yuqori tabaqa vakillarining manfaatlarini huquqiy jihatdan mustahkamladi, fuqorolar huquqini,shuningdek, soliq, diniy qarashlar, xullas hayotning barcha sohalarini oʻzida mujassamlagan edi. Sulolaning eng yoshi kattasi xonlik taxtini egallashi mumkin edi. Xon bir necha muhim vazifalarni bajarar edi.
U xonlikka qarashli barcha hududlarning egasi edi, bosh farmondor sifatida urushlarni e’lon qilardi, bitim tuzardi, tashqi diplomatik aloqalarni belgilardi. Shuningdek u bosh qozi ham edi.
Sultonlar uluslarni boshqargan va ulus harbiy kuchlarining qoʻmondoni hisoblanardi. Qozoq xonligida sud ishlari, jinoiy javobgarlik xunbay tartibida edi. Xun haqining miqdori jinoyatchi va jabrlanuvchining ijtimoiy ahvoliga bogʻliq edi. Xun xaqini sotib olish mumkin boʻlgan. Oddiy kishini oʻldirganlik uchun 1000 ta, ayol kishini oʻldirgan taqdirda 500 ta qoʻyni marhum yaqinlariga berishi kerak edi. Sulton yoki xoʻjani oʻldirib qoʻysa, 7 oddiy kishining xuni talab qilingan. Sulton yoki xojani soʻksa 27 kishi xuni barobarida qullik qilgan. Qulning narxi oʻrgatilgan burgut yoki ovchi it narxida baholangan. Oʻzini yolgʻondaka oqsuyak deb koʻrsatish toʻliq xun haqqi bilan jazolanardi. Sultonlarni faqatgina bosh sulton (xon) sud qilishi mumkin boʻlgan. Qorasuyaklar tarkibida urugʻ oqsoqollari biylar asosiy huquqqaega edilar. Biylar urugʻ oqsoqollari sifatida sultonlardek siyosiy ahamiyatga ega boʻlib, davlat ishlarini hal etishda ishtirok etardilar.
XVII asr oxiri XVIII asr boshlarida Qozogʻistonning ichki hayoti nihoyatda ogʻir edi. Xonlarning qozoq juzlarini birlashtirib yagona markazlashgan davlat tuzish toʻgʻrisidagi harakatlari natija bermagan. Qozogʻiston siyosiy jihatdan tarqoq va sultonlarning separatistik (markaziy hokimiyatdan ajralib chiqib, yakka hokimlik uchun) harakatlari kuchayib borayotgan edi.
Qozoq xonligining tashqi siyosiy ahvoli ham ogʻir edi. Gʻarbdan volgaboʻyi qalmiqlari va yoyiqlik kazaklar, shimoldan sibirlik kazaklar, yoyiq ortidan boshqirdlar, janubda buxoroliklar va xivaliklar, sharqdan esa Jungʻor xonligi tahdid solib turgan edi.
Jungʻorlar (qalmiqlar, oyratlar, elyutlar) va gʻarbiy moʻngʻul qabilalar (choʻroslar, derbentlar, xoshoutlar, torgoutlar) XVI asr ikkinchi yarmida oʻzlarining ittifoqlarini tuzganlar. Bu ittifoq XVII asrda Jungʻor xonligi nomi bilan mashhur boʻlgan davlatga aylandi.
Jungʻor xonligi 1635 yilda Botur-xuntayshi (1634-1653 yy.) hukmronligi davrida tashkil topgan. (Jungʻor xonligida oliy hukmdor martabasi “xuntayshi” deb atalgan).
Jungʻor xonligi qozoq yerlariga asta-sekin, goh kelishuvlar, goh jungʻorlarning bosqinchiligi bilan davom etgan. Hatto, Qozoq xoni Tavakkal oʻzini “qozoq va qalmoq xoni” deb atagan. Jungʻor xonligi tashkil topayotgan bir davrda, ya’ni 1627-yili oyratlar ittifoqi boʻlinib ketadi, 50 ming oʻtovdan iborat boʻlgan, 250 ming kishi Xo-Urlyuk boshchiligida shimoliy Qozogʻiston orqali Janubiy Volgaga koʻchadi.
Ular XVII asrning 30-yillarida u yerda Qalmiq xonligini tuzadilar. Janubiy va Gʻarbiy Sibirda qolgan oyratlar choʻroslar yetakchiligi ostida birlashib, Irtish daryosi boʻylarida Jungʻor xonligini vujudga keltirishgan. Botur-xuntayshi davrida jungʻorlar bilan qozoqlar oʻrtasidagi qarama-qarshilik ortib borgan. Botur bir necha marta qozoqlar ustiga yurish qilgan. Uning vafotidan soʻng Jungʻor xonligida gʻalayonlar boshlanib ketgan. Taxtga Galdan Boshoxtu (1670-1697) kelishi bilan bu urushlar yanada ortib ketgan. Taxtga Sevan-Rabdan kelishi natijasida esa qonli kurashlar yanada ortib borgan. Sevan Rabdan qoʻl ostida million nafar jungʻor va yarim millioncha boshqa xalqlar vakillariboʻlgan. Jungʻor xonligi 1698-1699 yillarda Ishim, Emba, Chu,Talas daryolari boʻylariga yurish qilgan. 1702-1703 yillarda qozoqlar yuqori Irtishga, 1708-yilda jungʻorlar yana qozoq yerlariga hujum qilgan. Ularning shiddatli yurishlari asosan 1710-yildan boshlangan edi. 1713-1716 yillarda jungʻorlar yana qozoq yerlariga qoʻshin tortishgan. 1717-yil Ayaguz daryosining yuqori oqimida uch kunlik jangdan soʻng qozoqlar magʻlubiyatga uchrashgan. 1718-yil jungʻorlar Yettisuv orqali Aris, Boʻgun, Chayan daryolariga yurish qilgan. Ularning maqsadi qozoq xonlarining qarorgohi hisoblangan - Turkistonni ishgʻol qilishdan iborat boʻlgan.
1723-yilda jungʻor-qozoq urushlaridagi vaziyat yomon tomonga oʻzgargan. Xitoy imperatori Kansining vafotidan soʻng jungʻor-xitoy shartnomasi imzolangan edi. Bu esa jungʻorlarning sharq tomonini mustahkamlashga xizmat qilgan. Endi ular bemalol bexavotir tarqoq qozoqlarga koʻp yoʻnalishda shiddat bilan zarba berishi mumkin edi.