Әгәрәки, бүгінгі мәтіндерімізді жарқын, тіпті көз қарықтырар болашақтың зерттеушісі тауып алса, «ЖӘНЕ» (сол сияқты - мен, пен, бен) деген сөзді қай мағынада қолданғанымызды түсіне алмас еді.
Алдымен, «ЖӘНЕ» сөзінің мағынасына назар аударайық. Ол мысалы, логика алгебрасында — «сонымен бірге, бірдей, қатар, біруақытта» дегенді білдіреді. Аэроғарыш министрлігіміз сонымен бірге - цифрлық даму министрлігі. Қоғамдық келісім министрлігі бар бізде, ол дәл сол уақытта - ақпарат министрлігі де.
Бірақ 8 саны «4-ке ЖӘНЕ 2-ге» бөлінбейді! Иә, айқын нәрсені теріске шығарып, әпербақан көрініп қалған болармын. Бірақ 8 саны 8-ге де бөлінеді. Ал «және» деген ұғым тек екі нәрсені нұсқауы мүмкін. ТЕК екі нәрсені. Ендеше, 8 санын «4-ке ЖӘНЕ 2-ге бөлінеді» десек, одан басқа қалдықсыз бөлетін сан қалған жоқ деген тұжырым шығар еді. Немесе 8 саны «4-ке ЖӘНЕ 2-ге ЖӘНЕ 8-ге бөлінеді» деуіміз керек. Ал бұл стильге томпақ. Сондықтан, 8 саны «2-ге, 4-ке, 8-ге бөлінеді» деу керек. Мінеки, Object Pascal-да 8-ді қалдықсыз бөлетін сандарды шығару:
...
if (i div 2 =0) AND (i div 4 =0) AND (i div 8 =0) then write(i);...
Бұл жерде AND операторы I санының қалдықсыз бөлінетінін 2 шартқа тексеру арқылы шығарып тұр.
«ЖӘНЕНІ» әсіресе аудармаларда қате қолданады. Ал рецептерге, инструкцияларға байланысты аудармалардағы қателер тіпті қауіпті де. Баспасөзде де мұндай қате жыртылып-айырылады.
«ЖӘНЕНІ» көбіне - баянның бірсарындылығын бұзу үшін пайдаланамын деп қателесіп жатады. «Берік, Серік, Ерік пен Ерлан келді». Енді Ерік пен Ерлан міндетті түрле сыңар құбылыс деп қабылдануы керек. Бірақ олай емес қой.
Айтпақшы, бұл қисынның ғана мәселесі. Көркем шығармаға қатысы жоқ. Бірақ «жәненің» өз орны барын ескеру керек.