«ӨЗ ІСІҢНІҢ БІЛГІРІ, ӘРІ ШЕБЕРІ АТАНУ ҮШІН ЖАҚСЫ ЖҰМЫС ІСТЕП, ЖЕТІК БІЛУГЕ ҰМТЫЛУ КЕРЕК. ҚАНДАЙ ӘРЕКЕТ ЖАСАП, ҚАНДАЙ ІС ІСТЕР БОЛСАҢЫЗ ДА – ИГІЛІГІН КӨРІП, РАХАТЫНА БӨЛЕНУДІ МАҚСАТ ТҰТҚАН ЖӨН».
Әбу Насыр әл-ФАРАБИ.
МАМАН
Еңбек етпей бақытқа кенелу мүмкін емес. Адам баласының жаны сүйетін пайдалы ісі, мамандығы болса, одан асқан бақытты жан жоқ шығар? Қазіргі таңда батылдық, жан жылуы, өзгелерге жәрдем беру – бәрі дәрігерлерге тән қасиетке айналды. Ақ халатты абзал жандар Гиппократқа берген антына адалдық танытып, еңбек етіп, өмір сүреді. Мамандығын мақтаныш еткен сондай жанның бірі – Жәңгірхан Оразбақов. Талай жанды ажалдан арашалап қалған маман бүгінде оңтүстіктегі білікті хирургтердің біріне айналған. Жаны таза, еңбегіне адал дәрігердің қолы жеңіл екенін естіген оңтүстік тұрғындары жер шалғайлығына қарамастан, Кентау қаласының орталық ауруханасында қызмет ететін Жәңгірханды дертіне дауа сұрап, әдейі іздеп келетін болған. Жәңгірханның Кентау қаласының орталық ауруханасында табан аудармастан қызмет етіп келе жатқанына 20 жылдан асты. Ол жетекшілік жасайтын хирургиялық бөлім Кентау қаласының 85 мың қала тұрғындарына ұдайы қызмет көрсетіп келеді. Осы ретте заманауи медициналық құрал-жабдықтарымен жабдықталған Кентау қаласы орталық ауруханасының бөлімшесі Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-дің клиникалық базасына айналды. Барлық хирургиялық аурулардың түрлеріне осында операция жасалады. Сырқаттарды облысқа жіберу өте сирек. Әрине, мұның бәрі бөлімшеде қызмет ететін білікті мамандардың табанды еңбектерінің арқасында орын алуда. Атап айтсақ, қазір А.Мамеков, А.Бабаев, Қ.Сейiлбеков, Ж.Әшірбаева. Г.Исмаилова, А.Мұсаева, М.Ергешова, Р.Сүлейменова, Д.Саитова сынды медицина саласының майталмандары емхананың мақтанышына айналған. 2001 жылы Кентау қаласы орталық ауруханасы Жәңгірхан Бимаханұлының жетекшілігімен облыстағы аудан-қалалар арасында бірінші болып «Эндоскопиялық холецистэктомия» бойынша операция жасалса, 2005 жылы жарықтарды полипроленді сеткамен, пластикамен бекемдеу операциясы енгізілді. Жәкең технологиялық дамуды құп көрсе де компьютерден білікті маманды жоғары қоятын жан. Бұл дүниеде адамның ақылы мен ісіне тең келетін дүние жоқ. Сондықтан, денсаулық сақтау саласында маманның білімі мен білігі басты орында тұруы заңдылық.
Бірінші тиек
Арамызда мамандығын мақтаныш тұтатын жандар көп болса, мемлекетіміздің шоқтығы биіктеп, кемелдене түсетіні сөзсіз. Адам тәнін емдейтін дәрігер атану көптеген жастардың арманы. Бірақ, олардың бәрі бірдей білікті маман бола бермейтіні белгілі. Қандай мамандықтың болсын, өзіндік қиындығы болады. Кәсіптің ыстығына күйіп, суығына тоңған адамды ғана «маман» деп атауға болатын шығар. Бейнелеп айтсақ, осындай от пен судан өтіп, ел сыйлайтын білікті дәрігер атанған Жәңгірханның өмір жолы шипагерлік жолды таңдаған арманшыл жастардың мақсат-мүддесін ұштай түсетіні сөзсіз. Сондықтан, әрбір жас өз ортасында абыройға бөленген жандарға барынша «ұқсап бағуы» керек деп ойлаймыз.
ЖӘҢГІРХАННЫҢ ЖЕКЕ ОЙЫ:
– Біздер ауылды жерде еңбек жолымызды бастап, операция жасағанда кеңес сұрайтын маман мүлде болмаған еді. Бар жауапкершілікті өз мойнымызға алып, операция жасайтынбыз. Ол кездегі медициналық құрал-жабдықтар мен оқу құралдары да қазіргімен салыстыруға келмейді. Қазір ғой – бәрі бар. Адам денсаулығына қатысты қандай да бір жайтты білгің келсе, ғаламторға кіріп, қалаған мәліметті аласың. Ал, біздер болсақ, мұқабасы ақжемделген кітабымызға жүгінетінбіз. Осылайша медицина саласында орын алған жаңалықтарды өз бетімізше ізденіп, біліп отырушы едік. Бүгінде Гиппократ алдында ант берген жас мамандардың ізденімпаздығына көңілім толмайды. Бұдан кейін олар қарапайым аурудың диагнозын дәл қоймай, қиын жағдайға тап болып жататынын жасырып қайтеміз. Қазіргі таңда медицинада бір ауруды емдеудің түрі күн сайын жаңарып жатыр. Өз басым дәрігерлер қызметінен қол үзіп, зейнетке шыққанша оқып, ізденіп өтуі тиіс деп ойлаймын. Өйтпеген жағдайда еліміздің медицина саласы заман көшінен қалып қоятынын жадымыздан шығармауымыз керек…
АҚШАҒА – ТӨСЕК САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, БІРАҚ, ҰЙҚЫНЫ САТЫП АЛУҒА БОЛМАЙДЫ. ТАМАҚ САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, БІРАҚ, ТӘБЕТ САТЫП АЛУҒА БОЛМАЙДЫ. ДӘРІ САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, БІРАҚ, ДЕНСАУЛЫҚТЫ САТЫП АЛУҒА БОЛМАЙДЫ. ҮЙ САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, КІТАПТАР САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, БІРАҚ АҚЫЛ-ОЙДЫ САТЫП АЛУҒА БОЛМАЙДЫ. ЗЕРГЕРЛІК ЗАТТАРДЫ САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ, БІРАҚ, СҰЛУЛЫҚТЫ САТЫП АЛА АЛМАЙМЫЗ. ӘН-КҮЙДІ САТЫП АЛЫП, ОЙНАТҚАНМЕН, БАҚЫТТЫ САТЫП АЛУҒА БОЛМАЙДЫ
Поль БРЭГГ.
ҰСТАЗ
2001 жылдан бастап Кентау қаласындағы орталық аурухананың хирургия бөлімшесінің меңгерушісі қызметін атқарып келе жатқан Жәңгірхан ғылым жолында да із қалдыруды мақсат тұтқан азамат. Ол 2009 жылы А.Сызғанов атындағы хирургиялық ғылыми орталықта аттестациялық комиссияның рұқсатымен – жоғарғы санатты хирург-дәрігері біліктілігіне ие болғалы бері көп ізденетін болған. Мамандығын сүйген адам ешқашан өзінің бағындырған асуына тоқмейілсімейді. Жәңгірханды да осы топқа жатқызуға болатындай. Ол 2007 жылы Санкт-Петербург қаласында «Хирургия» тақырыбында 2007 жылы біліктілігін арттырса, өткен жылы Мәскеуде «Панкреатобилиарлы хирургия» тақырыбында білімін шыңдады. Қазіргі таңда ғылым мен іс-тәжірибені қатар алып жүрген дәрігерлер некен-саяқ. Білікті маман 1993 жылдан бері жұмыстан тыс уақытында Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің медицина факультетінде хирургиялық аурулар пәнінен тәлім беріп келеді. Сондықтан, Жәңгірхан қазіргі жастардың не ойлайтынын бір кісідей біледі. Сол сияқты Жәкең бәрін ақшамен өлшейтіндерге жаны қас. Бұл ойын жастар арасында үнемі айтып та жүреді.
Екінші тиек
Ұстаз – ұлағатты есім. Шәкірттерін білім нәрімен сусындатып, тәлім-тәрбие беру, жақсы қасиеттерді бойына дарытып, адамгершілік рухта бағыт-бағдар беруде ұстаздың еңбегі зор. Сондықтан да, ол әрдайым қадірлі адам ретінде ерекшеленеді. Әр салада аянбай тер төгіп, мамандығы бойынша кемел білімге ие болғанда кейбір ағаларымыз өмірден түйгенін жастармен бөлісуге келгенде жалқаулық танытатыны жасырын емес. Хас шебер өзінің төсі мен балғасын аманаттайтын шәкірт дайындауға баса мән берсе керек… Білгенін соңынан ерген жастарға үйреткен адам – ол нағыз ұстаз. Мұндай ұрпақ жалғастығын үзбеу қазақтың бойына сіңген қасиет десек қателеспейміз. Осындай халқымызды қасиетті дағдысын көкейіне түйіп өскен Жәңгірхан өмірден түйгенін жастармен бөліскенін көргенде көңіліміз марқайып қалды.
ЖӘҢГІРХАННЫҢ ЖЕКЕ ОЙЫ:
– Біздер хирургия саласына ден қоя бастағанымызда кардиохирургия мен неохирургия бүгіндегідей биік белеске көтерілмеген-ді. Қазір бұл бағытта адамзат баласы ауыз толтырып айтатын жетістікке қол жеткізді. Алдағы уақытта біздер де бұл салаларды барынша дамытып, білікті мамандар дайындау ісіне баса мән беруіміз керек. Биік белесті білікті мамансыз бағындыру мүмкін емес. Сондықтан дәрігерлерді дайындау ісін кез келген оқу орындарына сеніп тапсыруға болмайды. Ақылы бөлімде оқитын студенттердің сабаққа бірде келсе, бірде келмейтінін көріп жүрміз. Олар бәрін ақшаның күшімен шешуге тырысады. Мұндай шала сауатты студенттерден білікті дәрігер шығады дегенге өз басым сенбеймін. Сондықтан медицина қызметкерлерін дайындап отырған орта буынды оқу орындарға қойылатын талапты барынша күшейткен жөн. Меніңше, медицина мамандарын ақылы бөлімдерден алып тастаудың кезі келгендей. Өз жұмысына салғырт қарайтын мұндай жартыкеш мамандар түрлі қайғылы жағдайлардың орын алуына себепші болып жатқаны жасырын емес…
БАҚЫТ ТАПҚЫҢЫЗ КЕЛСЕ, ӨЗГЕЛЕРДІҢ СІЗДІ МОЙЫНДАУЫ ТУРАЛЫ ОЙЛАМАҢЫЗ. ҚУАНЫШТЫ ӨЗ ІШІҢІЗДЕН ТАБУҒА ТЫРЫСЫҢЫЗ.
ӨЗ-ӨЗІҢІЗБЕН БАҚЫТТЫ БОЛЫҢЫЗ.
ӨМІРДЕ МАХАББАТҚА БӨЛЕНУДІҢ БІР ҒАНА ЖОЛЫ БАР – ОНЫ ЕШКІМНЕН ТАЛАП ЕТПЕЙ, МАХАББАТТЫ АЙНАЛАҒА ӨЗІҢ ТӨГУ.
Дейл КАРНЕГИ.
ҒАЛЫМ
Жәңгірхан Бимаханұлы Түрікстан аймағын қоныстанған халықтың денсаулығын жете ұғыну үшін түрлі ауруларды қоздыратын әлеуметтік мәселелерді де зерттеп, оның алдын алудың жолдарын қарастыруға баса мән беруде. Бұл бағытта ол «Экология, білім, ғылым және қоғам» деген тақырыпта өткен республикалық ғылыми-тәжірибелік конференцияда аймақтың денсаулық сақтау мәселесіне қатысты мәселелерді көтеріп, көпшіліктің ыстық ықыласына бөленген болатын. Жұртшылық та Жәңгірханның ел үшін еткен еңбегіне лайықты бағасын беруде. Айталық, Кентау қаласы әкімдігі мен аурухана әкімшілігі білікті маманның жұмысын жоғары бағалап, алғыс хаттармен марапаттап, қанаттандыруды ешқашан ұмытқан емес. Ал, 2011 жылы Жәкең Оңтүстік Қазақстан облысының ең үздік хирургі деген атаққа ие болып, зор қуанышқа бөленген-ді. Шындығында, Жәңгірхан атаққа қызыққан да емес. Ол үшін елдің ыстық ықыласынан артық ештеңе жоқ. Оның үстінде еңбегімнің зейнетін көрейін дейтіндей Жәңгірханның самай шашын қырау шалған қарт емес. Қайта оны алда әлі талай асу-белестер күтіп тұр. Сондықтан, оның атақ-абыройды ойлап, әкім-қаралардың есігін қаққанын көрген емеспіз. Бүгінде ол дертті емес, сырқат адамды емдеу қажет деген медицинаның негізгі принциптерін жақтаушылардың бірі. Деонтология мен этика қағидаттарын сақтамай, ақиқат ем жүргізу мүмкін еместігін там-тұмдап біз де білетінбіз. Маман хирургпен пікірлескенімізде, ол «психологиялық кері байланыс» арқылы сырқат адамның қас-қабағынан аңдып, емдеу тактикасын дұрыс жүргізу керектігін алға тартқан болатын. Ғылыми-техникалық үрдіс барынша дамыған қазіргі заманда адамның сыртқы ортамен байланысы күннен-күнге тереңдей түскені белгілі. Қазір дәрігерлер аурудың алдын алу мәселелеріне баса мән беріп, тұтас аймақты мекен ететін халықты сауықтыру жоспарын түзетін әлеуметтік сала қызметкеріне айналған. Олар сырқат жандардан басқа дені сау жұртшылыққа да ерекше көңіл бөлуді басты міндеті санайды.
Үшінші тиек
Жол көрсетіп, соңынан із қалдыру ғылымдарға ғана тән қасиет. Ғылымның парқын түсініп, ізденіске толы қиын жолына кім көрінген шыдай бермесі шындық. Нағыз ғалым атану екінің бірінің қолынан келмейтін дүние. Талмай, шаршамай ізденіп, өзі айналысатын ғылым саласын жан-жақты зерттеп, ерінбей еңбектенген адам ғана нағыз «ғалым» деген атқа лайық болмақ. Осындай қасиетті жолды таңдаған Жәңгірханның бұл бағытта өрісі кеңейе түсетініне сенеміз. Өйткені, еңбекте хас тұлпардай танылған маманның терең ойлайтын болмысы ғылым саласында өзінің орнын айшықтап беретіндей бізге… «Ғылым жолы – ауыр жол» деген дана халқымыздың сөзін бойтұмардай сезінетін азаматтың бұл жолда да сенімінің үдесінен шығатынына үмітіміз зор.
ЖӘҢГІРХАННЫҢ ЖЕКЕ ОЙЫ:
– Мыңдаған кесел мен дерт «тонын айналдырып», сан құбылып, жүз өзгеріп адамзаттың денсаулығы мен өміріне қауіп төндіріп жатқанда уақыт ағыны дәрігерлерден терең білімді, сезімтал, байқағыш және түйсігі мол болуды талап етуде. Сондықтан, қазіргінің дәрігерлері сырқаттың түрін дер кезінде анықтап, ем-дом жасағанда қателікке бой алдырмауы тиіс. Сондықтан, жас дәрігерлер ізденуді өзінің өмірлік кредосына айналдыруы керек…
ТҮЙІН
Соңғы жылдары елімізде жүрек-қан тамырлары ауруы адамзаттың өмірін көптеп қиып жатыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының сарапшылары 2018 жылы әлемде жүрек-қан тамыры ауруларынан жыл сайын көз жұматын адамдардың саны 20 миллионға жетуі мүмкін екенін айтуда. Осы дерттің 60 пайызын кенет өлімге әкеп соғатын жүректің ишемиялық ауруы, яғни оның өткір формасы – миокард инфарктысы құрап отыр. 2012-2016 жылдары аралығында оңтүстікте жүрек-қан тамыры аурулары 2,6 есеге көбейген-ді. Жалпы мұндай үрдіс еліміздің өзге де аймақтарында байқалған соң, Үкімет медициналық көмек қызметтерін ұйымдастыру, жоғары технологиялық көмек орталықтарын құруды қолға алған болатын. Сондай-ақ, Денсаулық сақтау министрлігі «2007-2009 жылдары кардиологиялық және кардиохирургиялық көмекті дамыту» бағдарламасын қабылдауы да облыстың интервенционды кардиологиялық қызметінің жандануына септескенін Жәңгірханның өз аузынан естідік. Қазір дімкәс жүректі емдеп, кардиохирургия саласын дамыту отандық медицинаның басым бағыттарына айналған. Бүгінде жүрек ауруы жас талғамайды. Дүние есігін жаңа ашқан сәби мен еңкейген қартқа дейін жүрек ауруынан жапа шегуде. Сондықтан, бұл бағыттағы жұмыстарды барынша жандандыруымыздың маңызы зор.