Дзень добры ўсім! Сябры, паразважаем над гістарыяй нашага любімага краю, прааналізуем сёньняшні стан рэчаў і паспрабуем спрагназаваць будучыню. Хачу падзяліцца некаторымі думкамі і адказаць на пытаньні: што ёсьць “Беларусь”, адкуль мы – “беларусы”, што мелі калісьці нашыя прашчуры,якія пэрспэктывы далейшага разьвіцьця краіны. Пагналі нашы гарадзкіх…!
Гісторыя - настаўніца жыцьця
Усе мы ведаем са школьных кніжак пра Полацк і княства. Паўтараць школьны курс і вікіпэдыю не мае сэнсу. Асноўныя акцэнты для нас, беларусаў, выглядаюць так:
1. Першая дакладна вядомая беларуская дзяржава. Хоць беларусаў тады ня было з такой назвай, але будавалі тую краіну нашыя пра-пра…Гісторыя Полаччына крывёю зьвязаная з намі зараз. Крывёю ва ўсіх сэнсах. Гэта дзяржава не была падуладная нікому! Шэраг войнаў пракаціліся тады па княстве супраць Кіева і Ноўгарада. Атрымліваецца, першапачаткова гэтая тэрыторыя гуляла ў сваю гульню. Адсюль мы яўна бачым карані нашае незалежнасьці. Археялягічныя крыніцы кажуць нам пра вялізны памер горада Полацка ў першыя летапісныя стагодзьдзі. Многія гарады пазьнейшае Русі былі нашмат меншымі. Пасьпяховая экспансія княства дазволіла ўвабраць да сябе Менск, Віцебск, Наваградак, некаторыя землі сучаснай Летувы, Латвіі, Расеі. Наваградак жа, ускраіна дзяржавы Полацкай, стане далейшым працягам лініі незалежнасьці гэтае зямлі. Шматлікія славянізаваныя плямёны балтаў паступова прымаюць хрысьціянства, якое пачало іх аб’ядноўваць у адзіны этнас – русінаў. Парадаксальна, супраць Русі ваявалі напачатку – пасьля насельніцтва праз “рускую веру” пачынае называць сябе людам “рускім”.
2. Асколак Полаччыны – Наваградак, - становіцца новым ядром аб’яднаньня русінскіх земляў пад назвай Вялікае княства Літоўскае 9 пазьней Рускае і Жамойцкае). Літва – тэрыторыя паўночна-заходняй Беларусі, літвіны-продкі заходніх беларусаў. Зямля кантрастаў – пагане і хрысьціяне, славяне і балты, каго толькі ня было тут. Існуюць некаторыя сьведкі пра іміграцыю заходніх славянаў у той час. Тэрыторыя колішняй Полаччыны не плаціла даніну татарам і змагалася з немцамі. Гэта другі важны акцэнт: нават у цяжкія часы нашыя продкі, з усіх бакоў прыціснутыя ворагамі, здолелі несьці сваю “тэму”, свой праэкт, несьці яго пасьпяхова праз сваю кроў і аб’ядноўваць вакол сябе вялікія тэрыторыі. У 1363 годзе продкі беларусаў вызвалюць ад татар праз вялікую бітву гістарычную Русь – Кіеўскія землі,менаваныя зараз Украінаю. Трохі пазьней ВКЛ ужо займае велізарную тэрыторыю "ад мора і да мора".
3. Дзяржава расьце і прапаноўвае іншым рускім землям далучацца ў адну дзяржаву. Але вырастае сур’ёзны супернік – Масква. З 14 ст. пачынаюцца войны з Масковіяй. З-за гэтых войнаў нашыя продкі вымушаныя аб’яднацца з палякамі ў адну дзяржаву – Рэч Паспалітую. І тут зробім наступны акцэнт – самім ужо было ня справіцца з Масквою. З таго часу толькі разам беларускія,польскія,украінскія,прыбалцкія землі маглі супрацьстаяць захопнікам. Уласна наш праэкт зьмяніўся на канфэдэратыўны.
4. Нашая перадапошняя гістарычная Айчына – Рэч Паспалітая,- была захоплена маскавітамі і немцамі. Шэраг паўстаньняў, войнаў, шматлікіх гадоў тэрору скончыўся паўстаньнем новае дзяржавы – Рэспублікі Беларусь.
Выснова простая: зь існаваньнем моцнага суседа з усходу існуе патрэба канфэдэрацыі з традыцыйна блізкімі народамі вакол – палякамі,украінцамі,летувісамі і іншымі. Сёньняшняя гісторыя і апошнія падзеі ўсё больш востра выносяць гэтую праўду на паверхню. Усё больш мы чуем зьверху і ня толькі пра незалежнасьць і яе каштоўнасьць. Штосьці яўна нагадвае…
Гісторыя паўтараецца. Давайце проста прыслухаемся.